Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy G. ustalił wobec J. i L. D. jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wysokości [...]zł w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego wsi G. i zbyciem nieruchomości. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wójt Gminy G. ponownie ustalił wysokość naleznej opłaty w tej samej kwocie. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że parcela [...] położona w G. została sprzedana po wejściu w życie z dniem [...]r. Uchwały Rady Gminy w G. Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Poprzednio obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego utracił ważność z mocy prawa z dniem [...]r. Tak więc ustalenia obecnie obowiązującego planu weszły w życie w oderwaniu czasowym od poprzednio obowiązującego planu. W takim przypadku - braku ciągłości w obowiązywaniu planów zagospodarowania, art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.) określa jednoznacznie wzrost wartości nieruchomości jako różnicę między wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu planu a jej wartością określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem.
W notatce służbowej spisanej w dniu [...]r. (w tym dniu przeprowadzono wizję) ustalono, że parcela będąca przedmiotem wyceny jest parcelą ogrodzoną, porośniętą trawą, zagospodarowaną zielenią ogrodową -drzewa liściaste, iglaste, krzewy. Na działce znajduje się stary domek rekreacyjny. Powyższe stwierdzenie nie budziło żadnych wątpliwości, a tak spisana notatka została przez byłych właścicieli podpisana. Przeznaczenie parceli w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zagrodowej spowodowała wzrost jej wartości o kwotę [...]zł. Kwota ta została ustalona na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i stanowi różnicę pomiędzy wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego [...] zł a jej wartością określoną przy uwzględnieniu faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem - [...] zł. W konsekwencji zbycia działki przed upływem 5 lat od daty, w której miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego stał się obowiązujący, należało zatem ustalić jednorazową opłatę.
Od decyzji organu I instancji J. i L. D. wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podnieśli m.in., iż Wójt Gminy potwierdził, że w poprzednim planie parcela znajdowała się w terenie nierolniczym i była działką budowlaną, ale wedle Wójta ten fakt i tak nie ma znaczenia ponieważ w okresie braku planu nie odwołujący nie wystąpili o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Odwołujący pytają zatem, skąd mieli wiedzieć, że o taką decyzję winni występować, skoro działka była budowlaną, a w okresie braku planu nie planowali budowy z braku pieniędzy. Nawet nie wiedzieli, że w Gminie nie ma planu przestrzennego. Ponadto pytają jaką uprawę rolną można było prowadzić na takiej 8-arowej działce wciśniętej pomiędzy zabudowane parcele.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ drugoinstancyjny przytoczył okoliczności faktyczne sprawy stwierdzając, że przy braku ciągłości obowiązywania planu miejscowego oraz decyzji o warunkach zabudowy jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie - do ustalenia wartości nieruchomości przed uchwaleniem planu przyjmuje się faktyczny sposób jej wykorzystywania zgodnie z art. 37 ust. ustawy i § 50 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.). Organ I instancji wydając decyzję uznał, że nieruchomość była faktycznie wykorzystywana jako rekreacyjna łąka zadrzewiona. Takie uznanie przyjął na podstawie opisu nieruchomości przez rzeczoznawcę w operacie szacunkowym. Z tak określonym sposobem wykorzystywania nieruchomości Kolegium nie może się zgodzić, ponieważ zawiera ono w sobie trzy różne możliwe sposoby wykorzystywania nieruchomości.
Tymczasem z dokumentów, na które powołuje się organ jednoznacznie wynika, że działka w okresie przed uchwaleniem planu była faktycznie wykorzystywana jako działka rekreacyjna. Działka jest ogrodzona, zagospodarowana zielenią ogrodową i znajduje się na niej stary domek rekreacyjny o konstrukcji drewnianej, pokryty papą Taki stan potwierdzają także strony w kolejnych odwołaniach i taki sposób wykorzystywania nieruchomości przyjął w rzeczywistości rzeczoznawca majątkowy, bowiem przyjął do ustalenia jej wartości w okresie przed uchwaleniem planu ceny nieruchomości o przeznaczeniu na cele sportu, rekreacji i wypoczynku. Zdaniem Kolegium organ I instancji nie dokonał zatem należytej oceny materiału dowodowego i błędnie określił sposób wykorzystywania nieruchomości. Jednakowoż rzeczoznawca majątkowy poprawnie ustalił wartość nieruchomość w okresie przed uchwaleniem planu jako wykorzystywanej rekreacyjnie, poprawnie wyliczył też wzrost wartości gruntu jako kwotę [...]zł.
Zgodnie z § 35 Uchwały Rady Gminy o uchwaleniu planu jednorazowa opłata od wzrostu wartości nieruchomości objętych zmianą planu wynosi 20% wzrostu wartości nieruchomości. Ustalona w zaskarżonej decyzji jednorazowa opłata w kwocie [...]zł jest zgodna z uchwałą Rady i nie przekracza ustawowych 30 % wzrostu wartości nieruchomości.
Pismem z dnia [...]r. J. i L. D. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji. W uzasadnieniu ponownie wskazali, że pod rządem poprzedniego planu parcela znajdowała się w jednostce strukturalnej [...] - tereny budownictwa zagrodowego z dopuszczeniem zabudowy jednorodzinnej. [...]r. sprzedali parcelę za kwotę [...] tyś zł i wtedy Wójt nałożył opłatę w wysokości [...]zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w skutek braku, a następnie uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi G. W nowym planie przestrzennym parcela została zakwalifikowana ponownie jako budowlana lecz zmienił się symbol [...] - mieszkalnictwo w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej. W czasie braku planu nie występowali do Wójta Gminy G. o wydanie decyzji dotyczącej zabudowy ponieważ nie planowali w danym momencie budowy, a ponadto nie wiedzieli, że w Gminie G. nie ma planu przestrzennego i że parcela została "zdegradowana" do rekreacyjnej. Jeżeli jednak przed brakiem planów parcela była budowlana i po uchwaleniu nowego planu także jest budowlaną, to zdaniem skarżących nie nastąpił żaden wzrost wartości nieruchomości.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać bowiem w tym miejscu należy, że z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt P/58/08, przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.), stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego jej wykorzystania w sytuacjach, gdy przeznaczenie nieruchomo zostało określone tak samo jak w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z powodu upływu terminu wyznaczonego w art. 87 ust. 3 tej ustawy, został uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.
Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw Nr 24, poz. 124 z 2010 r. i wszedł w życie z dniem 15 lutego 2010 r. Wyrok ten z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji, ma walor powszechnie obowiązujący. Oznacza to związanie nim składu orzekającego i nie ma znaczenia fakt, że utrata mocy przepisu nastąpiła w wyniku orzeczenia, wydanego już po wniesieniu skargi.
Orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją aktu, na podstawie którego wydana została decyzja, stanowi zaś przesłankę wznowieniową z art. 145 a § 1 k.p.a.
W sytuacji jednak, gdy na decyzję ostateczną wniesiono skargę do sądu administracyjnego, a tak stało się w niniejszej sprawie, strona nie może uruchomić trybu nadzwyczajnego w terminie, określonym w § 2 tego przepisu. Stąd też do stwierdzenia przesłanki wznowieniowej zobligowany jest sąd administracyjny, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. czyni poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji.
W niniejszej sprawie skarżący kwestionując wzrost wartości zbytej nieruchomości w wyniku wejścia w życie planu miejscowego, podnieśli, że w planie obowiązującym do końca [...] r. nieruchomość znajdowała się, podobnie jak obecnie, w strefie budownictwa zagrodowego z dopuszczeniem zabudowy jednorodzinnej. Na dowód dołączyli stosowne zaświadczenia potwierdzające przeznaczenie terenu w planie z [...] r. oraz w planie obowiązującym obecnie. Fakt ten orzekające w sprawie organy potwierdziły w uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć uznając jednak, że pozbawiony on jest znaczenia albowiem stosownie do art. 37 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym gdy nieruchomość położona jest w obszarze, dla którego brak ciągłości obowiązywania planu to w celu ustalenia wartości nieruchomości przed jego uchwaleniem przyjmuje się faktyczny sposób wykorzystania terenu. W myśl jednak wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego tożsamość przeznaczenia terenu w planie obecnie obowiązującym i tym którego moc wygasła wyklucza możliwość ustalenia opłaty planistycznej, nawet w sytuacji przerwy pomiędzy uchwaleniem planu obecnego a utratą mocy planu poprzedniego.
W konsekwencji pozostałe zarzuty skarżących nie miały już znaczenia dla wyniku sprawy albowiem oparte na zakwestionowanym przez Trybunał Konstytucyjny przepisie decyzje organów obydwu instancji nie mogły się ostać w obrocie prawnym i musiały podlegać uchyleniu.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy niezbędne będzie, poprzez szczegółową analizę ustaleń planu z [...] r., jednoznaczne ustalenie ówczesnego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości i porównanie ustaleń tych z planem obowiązującym. O ile przeznaczenie to istotnie nie uległo zmianie w związku z uchwaleniem nowego planu, to brak tym samym podstaw do ustalenia opłaty planistycznej na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy z 2003 r. w związku ze zbyciem działki przez skarżących, co winno skutkować umorzeniem postępowania w tym przedmiocie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na brak stosownego wniosku.