Uzasadnienie
Po rozpoznaniu wniosku S. K. (nazywanej dalej skarżącą) Burmistrz Miasta P. decyzją z dnia [...]. Nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką S. K., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu organ wskazał, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim. Stwierdził dalej, że ustawodawca w art. 17 ust. 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie określił przypadki, w których wnioskowane świadczenie nie przysługuje. Jakiekolwiek inne argument, takie jak np. fakt, że mąż S. K. – G. K. jest jedynym żywicielem rodziny i nie jest w stanie zapewnić żonie należytej opieki nie mogą być brane pod uwagę, albowiem dotyczą one sfery pozaprawnej. Decyzja dotycząca przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową lecz związaną, co oznacza, że organ jest zobowiązany do przyznania tego świadczenia wyłącznie wtedy, gdy są spełnione wszystkie wskazane w przepisach prawa przesłanki jego przyznania.
Ponadto organ I instancji wskazał, że niepełnosprawność Pani S. K. powstała po ukończeniu 25 roku życia, a zatem nie został spełniony warunek zawarty w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Od powyższej decyzji z zachowaniem terminu ustawowego odwołanie złożyła wnioskodawczyni. W jej ocenie, ze względu na sytuację faktyczną rodziny, to jej powinno zostać przyznane świadczenie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
- - rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- - nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- - nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W ocenie organu odwoławczego okoliczność, iż niepełnosprawność matki skarżącej powstała po ukończeniu 25 roku życia nie może stanowić przesłanki negatywnej w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże strona nie spełnia kryteriów do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bowiem S. K. jest mężatką, a jej mąż - nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem w przypadku strony zachodzi przesłanka negatywna z art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit a) ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Na tę decyzję do tutejszego Sądu skargę złożyła adresatka decyzji. Nie podniosła w niej argumentacji prawnej. Opisała tam jednak swoją (i matki) ciężką sytuację życiową. Jej matka jest ciężko chora, od 4 lat zupełnie straciła [...], od 30 lat choruje na[...], od 25 lat na [...] i na wiele innych chorób, od 6 lat jest [...], ma [...], obecnie jest osobą leżącą z możliwością czasowego wysadzania na wózek inwalidzki, jest osobą całkowicie niezdolną do samodzielnej egzystencji. Natomiast ojciec jest w wieku przedemerytalnym, pracuje w [...] i obecnie nie zamierza się zwalniać. Jedynie skarżąca, będąca z zawodu pielęgniarką, jest w stanie zapewnić matce należytą opiekę (co zresztą od lat ma miejsce).
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.
Przesłanki udzielenia świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111). Zgodnie z tym przepisem "świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Jednocześnie ust. 5 tego artykułu wskazuje przesłanki negatywne, czyli stany faktyczne, kiedy świadczenie nie może zostać przyznane. Punkt 2 lit a tej jednostki redakcyjnej stanowi w sposób wyraźny, że "świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli [...] osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności".
W rozstrzyganej sprawie prawidłowo ustalono, że osoba wymagająca opieki (matka skarżącej) jest osobą zamężną. Jej mąż jest czynny zawodowo i nie legitymuje się stopniem niepełnosprawności. Zatem niezależnie od okoliczności faktycznych, przedstawionych przez skarżącą, świadczenie na jej rzecz nie mogło zostać przyznane. W przeciwnym razie doszłoby do naruszenia zakazu wynikającego z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o a świadczeniach rodzinnych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.