Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej po rozpatrzeniu odwołania L. N. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], orzekającej o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, w związku z popełnieniem w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy, przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Z akt sprawy wynika, że Komendant Wojewódzki Policji w K. wnioskiem z dnia [...] r. wystąpił do Starosty [...] (organ I instancji) o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami L. N., w związku ze stwierdzeniem na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r, sygn. akt [...] (data uprawomocnienia się wyroku: [...]r.), że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy (data uzyskania [...] 2015 r.) popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Organ I instancji przywołał brzmienie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 z późn. zm.- dalej "u.p.d.") i wyjaśnił, że decyzja wydawana w trybie określonym wskazanym przepisem nie ma charakteru decyzji uznaniowej, a jej wydanie jest obowiązkiem organu. Wobec powyższego organ I instancji decyzją z cofnął skarżącemu prawo jazdy kategorii B, nr [...], druk [...] wydane w dniu [...] r. przez Starostę [...].
W odwołaniu pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez zastosowanie przepisu art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) u.p.d., który na mocy art. 125 pkt 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz. z 2016 r. poz. 627 z późn. zm.) został uchylony oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a. w związku z art. 75 K.p.a. przejawiające się w tym, że organ administracyjny nie przeprowadził dowodu z informacji Krajowego Rejestru Karnego na okoliczność ustalenia, czy skarżący figuruje w tym rejestrze jako osoba skazana za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, które zostało popełnione w ciągu 2 lat od daty wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy. Wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (SKO) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń i wskazało, że podstawą wydania decyzji organu I instancji był art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) u.p.d. Wyjaśniło, że z dniem 4 czerwca 2018 r. weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Z treści art. 14 ust. 1 i 2 tej ustawy wynika, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa – 100aq ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym tą ustawą, nie stosuje się art. 125 pkt 16 ustawy o kierujących pojazdami, uchylającego art. 140 i 140a u.p.d. Do dnia rozpoznania niniejszej sprawy Minister nie ogłosił terminu wdrożenia wskazanych rozwiązań technicznych w oparciu o art. 14 ustawy z 9 maja 2018 r.
Zdaniem SKO, w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki wskazane w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) u.p.d. Wskazało, że z treści wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. [...] wynika, że skarżącego oskarżono o to, że w dniu [...] r. w miejscowości D., kierując samochodem osobowym, nieumyślne naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wyczerpując ustawowe znamiona przestępstwa określonego w art. 177 § 2 k.k., za co wymierzono mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, którą warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 3 lata. Wyrok stał się prawomocny w dniu [...] r. Z akt sprawy wynika, że skarżący uprawnienie do kierowania pojazdami – prawo jazdy kat. B uzyskał w dniu [...] 2015 r., a prawo jazdy zostało mu wydane w dniu [...] r. Zatem popełnienie przez niego przestępstwa miało miejsce w okresie 2 lat od wydania prawa jazdy. Powyższe oznacza, że wobec złożenia przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. wniosku wskazującego na popełnienie przez skarżącego, w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy, przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, organ I instancji był zobowiązany do wydania decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
W odniesieniu do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika skarżącego w odwołaniu, SKO wyjaśniło, że decyzja wydana podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) u.p.d. ma charakter związany, co oznacza, że organ ma obowiązek cofnąć uprawnienia w sytuacji zaistnienia okoliczności wskazanych w treści tego przepisu. Podkreśliło, że do cofnięcia uprawnień na podstawie omawianej regulacji nie jest wymagane skazanie za przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Wobec powyższego SKO, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił, że decyzja SKO została wydana z naruszeniem prawa i wniósł o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego w jego sprawie nie zaistniały przyczyny uzasadniające cofniecie mu prawa jazdy. Podkreślił, że Sąd Rejonowy w B. nie orzekł wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Ponadto w przekonaniu skarżącego na mocy art. 76 § 1 k.k. nastąpiło zatarcie skazania, a zatem w świetle prawa jest on osobą niekaraną.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Stwierdziło, że skarga jest bezzasadna.
Przy piśmie z dnia 21 stycznia 2021 r. skarżący przedłożył informację z Krajowego Rejestru Karnego potwierdzającą, że na dzień [...] r. nie figuruje on w kartotece karnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.- dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa rozpatrywana była w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, wskazać należy, że stan faktyczny pozostaje poza sporem. L. N. uprawnienie do kierowania pojazdami tj. prawo jazdy kat. B uzyskał w dniu [...] 2015 r. W dniu [...] r., nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym i na mocy wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] r., prawomocnego od dnia [...] r., został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. i skazany na karę dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres próby na 3 lata.
Podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a ustawy z dnia z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.-dalej "u.p.d."), obowiązujący od 18 maja 2015 r., zgodnie z którym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji - przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji.
Przepis powyższy został uchylony przez art. 125 pkt 16) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011.30.151), zmieniającej ustawę Prawo o ruchu drogowym z dniem 4 czerwca 2018 r. Równocześnie jednak (tj. z dniem 4 czerwca 2018 r.) weszła w życie nowelizacja dokonana ustawą z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 957), w której postanowiono, że do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq ustawy zmienianej w art. 1 (a więc Prawa o ruchu drogowym), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, m.in. przepisów art.125 pkt 16 nie stosuje się (art. 14 ust. 1 ustawy z 9 maja 2018 r.). W art. 14 ust. 2 ustawy nowelizującej przewidziano, że "minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej komunikat określający termin wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w ust.
- 1. Komunikat ogłasza się w terminie co najmniej 3 miesięcy przed dniem wdrożenia rozwiązań technicznych określonym w tym komunikacie".
Z powyższego wynika, że do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, o których mowa w art. 14 ust. 1 ustawy nowelizującej, przepis art. 140 i art. 140a u.p.d. nadal obowiązuje. Ponieważ do daty wydania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, na stronie Ministerstwa Cyfryzacji nie ukazał się komunikat, o jakim mowa w ww. art. 14 ust. 2 (nie było go również w dniu ogłoszenia wyroku) przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a) u.p.d. miał zastosowanie i mógł stanowić podstawę prawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami.
Nie ulega również wątpliwości, że wydany w stosunku do skarżącego wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r, sygn. akt [...], prawomocny od dnia [...]r., którym uznano skarżącego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. i skazano go na karę dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres próby na 3 lata jest "prawomocnym rozstrzygnięciem stwierdzającym popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji", o którym mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) u.p.d.
Zauważyć należy również, że ustawa z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541), która wprowadziła do art. 140 ust. 1 u.p.d.- pkt 3a), nie zawiera żadnych przepisów intertemporalnych. Przy czym przed dniem 18 maja 2015 r. w systemie prawa polskiego nie obowiązywała regulacja dająca możliwość cofania uprawnień do kierowania pojazdami osobom, które kierując pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy popełniły przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Przepis pkt 3a lit. a) art. 140 u.p.d., stanowił rozszerzenie przesłanek utraty prawa jazdy w stosunku do kierowców uzyskujących uprawnienie do kierowania pojazdami po raz pierwszy.
Podkreślić należy, że cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów jest sankcją administracyjną za określone w przepisach prawa zachowania, w tym m.in. za popełnienie przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W niniejszej sprawie do naruszenia prawa, czyli zachowania (zdarzenia) skutkującego określoną sankcją administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami doszło jednak w dniu [...] r., a więc już w dacie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a) u.p.d., tj. po dniu 18 maja 2015 r. Decyzja orzekająca o cofnięciu uprawnienia do prowadzenia pojazdów jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, konkretyzującym stosunek administracyjnoprawny. Decyzja taka i sankcja nią nałożona jest konsekwencją zdarzenia naruszającego prawo. W kontekście powyższych rozważań wywody zawarte w skardze odnośnie niewystąpienia okoliczności sądowego skazania skarżącego, czy też zatarcia skazania nie mogą zyskać aprobaty sądu.
W związku z powyższym, skoro do popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji doszło już w czasie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit.a) u.p.d., to tym samym przepis ten znajdował zastosowanie wobec skarżącego. Sankcja administracyjnoprawna była konsekwencją określonego zachowania, które miało miejsce po dniu 18 maja 2015 r. Organy obu instancji prawidłowo rozstrzygnęły sprawę na podstawie przepisów obowiązujących w dacie popełnionego przestępstwa i słusznie orzekły o cofnięciu skarżącemu uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii B. Rozstrzygając tę sprawę nie można pominąć jej przedmiotu. Otóż do czynienia mamy w tym przypadku z regulacjami ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Określone w tej ustawie prawa i obowiązki kierujących, wszelkie zakazy i nakazy odnoszą się co do zasady, do wszystkich kierowców czyli osób uprawnionych do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem.
Jak czytamy w uzasadnieniu do projektu do ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy 2586), analizy prowadzone przez Komendę Główną Policji w zakresie sprawców wypadków drogowych, jak również innych naruszeń prawa skutkujących nałożeniem grzywny w drodze mandatu karnego, wskazywały na konieczność dalszego doprecyzowania przepisów dotyczących karania kierujących pojazdami w okresie do dwóch lat od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. Dane te jednoznacznie wskazywały, że sprawcami największej liczby wypadków są osoby w wieku 25–39 lat. Wydawało się zasadne zachowanie dotychczasowych rozwiązań prawnych stosowanych wobec kierowców, którzy na mocy decyzji starosty tracą uprawnienie do kierowania pojazdami w razie przekroczenia liczby 20 punktów za naruszanie przepisów ruchu drogowego, których to naruszeń dopuścili się w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy (jest to uregulowane w art. 140 ust. 1 pkt 3 u.p.d.), a jednocześnie poszerzenie regulacji o jeden z elementów przewidzianych w ramach okresu próbnego (zasadniczo chodzi tu o okres 2 lat), tj. cofnięcie uprawnienia do kierowania pojazdami w razie popełnienia w tym okresie trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji.
A zatem nowelizacja ustawy - Prawo o ruchu drogowym zmierzała do poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym, a oprócz rozwiązań odnoszących się do ogółu naruszeń wprowadziła rozwiązania ukierunkowane na konkretne zachowania powodujące zdarzenia drogowe, w których są zabici lub ranni, bądź zachowania, które podnoszą ryzyko wystąpienia znacznej liczby ofiar w razie zaistnienia wypadku (por. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2640/18, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Podkreślenia wymaga, że przedstawiony powyżej pogląd, zaprezentowany został w wyroku NSA z dnia 10 lipca 2019 r. (sygn. wskazana wyżej), wydanym w analogicznym stanie faktycznym i prawnym. Pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2019 r. skład orzekający w sprawie w pełni podziela.
W kontekście powyższych rozważań wywody zawarte w skardze odnośnie braku sądowego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, zatarcia skazania, a także informacji z Krajowego Rejestru Karnego potwierdzającego fakt, nie iż jest on osobą karaną nie mogą zyskać aprobaty sądu. W przepisie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. a) u.p.d. nie ma mowy o sądowym skazaniu, ale o stwierdzeniu faktu popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji prawomocnym rozstrzygnięciem, który to warunek w sprawie niniejszej pozostaje spełniony.
Podkreślić jednocześnie należy, że decyzje podejmowane na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 3a) u.p.d. nie mają charakteru uznaniowego, co oznacza, że organ nie może odstąpić od rozstrzygnięcia nakazanego tym przepisem w razie zaistnienia przewidzianych w nim okoliczności.
Nie są zatem zasadne wskazane w skardze zarzuty naruszenia prawa, sprowadzające się do podważenia merytorycznej prawidłowości zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.