Uzasadnienie
Burmistrz L. decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 3 pkt 11, art. 17, art. 20 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111) i art. 104 oraz art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił P. D. reprezentowanemu przez adwokata M. Z. (dalej jako strona lub skarżący) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka nad matką. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że osoba wymagająca opieki pozostaje pod prawną opieką męża, który w pierwszej kolejności winien ubiegać się o przyznanie tego świadczenia, jak również nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności.
Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez pełnomocnika wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W odwołaniu tym podniosła, że organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia postanowień art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W ocenie odwołującego się literalne odczytanie wskazanego przepisu nie jest racjonalne i doprowadza do nieuprawnionych wniosków.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano przepisy leżące u podstaw wydania przedmiotowej decyzji. Odnosząc się do treści odwołania organ wyższego stopnia wskazał, że w rozpoznawanej sprawie osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim i przedmiotowe świadczenie przysługuje innej osobie niż małżonek, jeżeli legitymuje się on orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie małżonek osoby wymagającej opieki nie legitymuje się takim orzeczeniem, a tym samym nie zostały spełnione wymogi wynikające z przywołanego przepisu. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu organ odwoławczy przywołał orzeczenia sądów administracyjnych, które w jego ocenie potwierdzają zajęte w sprawie stanowisko.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wystąpiła o uchylenie kwestionowanych decyzji i o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Przedmiotowej decyzji zarzucono naruszenie postanowień art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na tym, że do kręgu osób uprawnionych nie zalicza się syna osoby wymagającej opieki. W motywach skargi, ponownie przedstawiono okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, a w szczególności to, że sprawuje opiekę nad matką.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach Sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) wykazała, że decyzja ta narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie Sąd dostrzegł takie uchybienia w działaniu organów administracji, które uzasadniają uwzględnienie wniesionej skargi.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w ramach postępowania administracyjnego do organu administracji publicznej należy wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla podejmowanego rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego).
Działania organów administracji publicznej wypowiadających się w rozpoznawanej sprawie w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego nie były prawidłowe, ponieważ z literalnego brzmienia art. 17 ust. 1a pkt 4 w związku z art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczenia rodzinnych faktycznie o przyznanie przedmiotowego świadczenia mogą się ubiegać inne osoby, jeżeli nie ma osób zobowiązanych w pierwszej kolejności lub też legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Równocześnie organy administracji pominęły orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, że przesłanką umożliwiająca pominięcie kolejności wynikającej z postanowień ustawy jest wykazanie, że osoby będące w pierwszej kolejności nie są w stanie takiej opieki sprawować, choć nie będą legitymowały się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (zob. wyrok WSA w Łodzi z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 799/20 Lex nr 3103697).
W niniejszej sprawie organy administracji obu instancji ograniczyły się wyłącznie do ustalenia wymogu formalnego, a całkowicie pominęły realne możliwości sprawowania opieki przez osoby zobowiązane do jej sprawowania w pierwszej kolejności. Brak wyjaśnienia tej okoliczności skutkuje tym, że naruszone zostały postanowienia przywołanych powyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśnienie tej okoliczności jest o tyle istotne, że jak wynika z dołączonych akt administracyjnych mąż osoby wymagającej opieki, a ojciec skarżącego urodzony jest w 1940 r., a zatem obecnie ma już ponad 80 lat i otrzymuje dodatek pielęgnacyjny lub zasiłek pielęgnacyjny z uwagi na ukończenie 75 roku życia.
Nadto z oświadczenia skarżącego zalegającego w aktach wynika, że jest osobą schorowaną i nie mogącą sprawować opieki nad żoną. Podniesiona okoliczność wyczerpuje znamiona uwzględnienia wniesionej skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieś wpływ na wynik sprawy.
W skardze do tutejszego Sądu podniesiono, że organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia postanowień art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle przeprowadzonych powyżej ustaleń można uznać, że postawiony w skardze zarzut okazał się trafny, choć argumentacja zamieszczona w motywach skargi nie jest już trafna i nie odwołuje się do tych okoliczności, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia.
W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji zobowiązany będzie do wyjaśnienia podniesionych w uzasadnieniu okoliczności dotyczących możliwości realnego sprawowania opieki przez osobę zobowiązaną w pierwszej kolejności, a nie tylko do ograniczenia się do aspektów formalnych, a następnie do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do postanowień art. 200 w związku z art. 210 przywoływanej powyżej ustawy.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wyżej wymienionej ustawy uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
mr