Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Wójt Gminy C. wydał z urzędu decyzję o czasowym odebraniu D. N. psów utrzymywanych na jej posesji w Z., ul. [...] i przekazaniu ich do schroniska prowadzonego przez Fundację "A" z siedzibą w W. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a została ona wydana w oparciu o art. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (j.t. Dz. U. z 2003r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – aktualnie j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 – dalej zwanego k.p.a.). W uzasadnieniu tego orzeczenia Wójt podał, że powziął informację, iż na przedmiotowej posesji trzymane są psy w klatkach i w budynku gospodarczym bez okien. Z informacji tej wynikało, że psy te były wycieńczone z powodu braku wody i jedzenia, jeden z nich był w stanie agonalnym.
Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa decyzja została poprzedzona kontrolą przeprowadzoną przez pracowników Urzędy Gminy C. oraz funkcjonariuszy Policji na nieruchomości w Z., przy ul. [...]. W trakcie kontroli w stwierdzono, że na tej posesji przetrzymywanych było 11 psów. Po wydaniu opisanej decyzji psy zostały odebrane w obecności ich właścicielki, a także lekarza weterynarii.
Pismem z dnia 2 kwietnia 2013 r. D. N. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wskazała, że decyzja o odebraniu jej psów wywołała nieodwracalne skutki prawne bowiem "doprowadziła do poważnego zniszczenia terenu i działki w Z.", a także "stworzyła zagrożenie życia dla ludzi i dzieci przebywających w Z. przy ul. [...]". Wskazała następnie, że decyzja o odebraniu należących do niej psów nie została poprzedzona żadnym postępowaniem administracyjnym, a wydano ją "jedynie na zasadzie napadu z zaskoczenia". Wnioskodawczyni podała także, że nie została powiadomiona o wydaniu tej decyzji i pozbawiono ją możliwości wniesienia od niej odwołania. Dodała, że po odebraniu psów na jej działce zapanowała cisza, co spowodowało, że zaatakowały ją dzikie zwierzęta, a to lisy i kuny (o ostrych pazurach i zębach). Powoduje to, że nie da się wejść na tę działkę, a Urząd Gminy nie podejmuje żadnych działań w celu zaprowadzenia na działce bezpieczeństwa.
SKO w C. po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy wydało decyzję z dnia [...] r., znak: [...], którą odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wojda Gminy C. z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Kolegium stwierdziło, że rażące naruszenie prawa, na które powołała się D. N. w swoim wniosku ma miejsce wtedy gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W przekonaniu Kolegium sytuacja taka nie miała miejsca w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy C. W szczególności stan faktyczny sprawy w sposób jednoznaczny wskazuje, że psy w dniu ich odebrania znajdowały się w złym stanie fizycznym uzasadniającym wydanie przedmiotowej decyzji. W konsekwencji bezzasadny był podnoszony przez D. N. zarzut naruszenia rażącego prawa.
Kolegium stwierdziło ponadto, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji może mieć zastosowanie jedynie w przypadku zaistnienia którejkolwiek z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., a takich wad się nie dopatrzyło. Wskazując na art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt SKO stwierdziło, że przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku stwierdzenia znęcania się nad zwierzętami. Przy czym stosownie do art. 6 ust. 2 tej ustawy przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć m.in. zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, w tym utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa. Zebrane w sprawie dowody wskazywały zaś niezbicie, że D. N. utrzymywała swoje psy bez pożywienia i wody, a część z nich przetrzymywała w pomieszczeniu bez dostępu światła dziennego. Tym samym uzasadnione było wydanie decyzji o przymusowym odebraniu zwierząt z uwagi na przetrzymywanie ich w niewłaściwych warunkach bytowania.
SKO w C. odniosło się także do twierdzeń strony zarzucającej niedoręczenie jej decyzji Wójta Gminy C. Stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa decyzja została wydana przed tymczasowym odebraniem zwierząt. Decyzję tę urzędnicy gminy usiłowali doręczyć stronie lecz ta odmówiła jej przyjęcia. W następstwie tego została ona odczytana stronie przez policjanta. Organ wskazał także, że k.p.a. dopuszcza doręczanie decyzji za pośrednictwem pracowników organu. Jeżeli zaś adresat pisma odmawia przyjęcia pisma zwraca się je do organu z adnotacją o odmowie jego przyjęcia (art. 47 § 1 k.p.a.) i uważa się, że doręczono je w dniu odmowy jego przyjęcia (art. 47 § 2 k.p.a.).
D. N. nie zgodziła się z tą decyzją i złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez SKO w C. W uzasadnieniu podniosła, że decyzja o odebraniu psów doprowadziła do poważnych i nieodwracalnych strat materialnych. Ponownie wskazała, że wydanie tej decyzji bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego spowodowało zagrożenie bezpieczeństwa dla życia ludzi "na tym terenie się znajdujących". Po zabraniu psów boi się wchodzić na swoją działkę.
W obszernym uzasadnieniu wniosku D. N. zarzuciła oparcie decyzji Wójta Gminy C., a następnie SKO w C., na błędnych ustaleniach faktycznych. W jej ocenie do odebrania psów doszło w związku z działaniami podejmowanymi przez sąsiada mieszkającego w Z., przy ul. [...], który powiadomił Urząd Gminy i Policję, że nie przebywa ona na swojej działce i nie zajmuje się psami. Sąsiad ten jednak doprowadził do śmierci swojej siostry i zagrabił jej oszczędności, a zatem nie mógł być wiarygodnym świadkiem. Wskazała także, że jej działka o pow. ok. 3 ha jest przecięta rowem melioracyjnym, poprzez który odprowadzane są ścieki. W rowie tym żyją niezidentyfikowane przez nią zwierzęta "o ostrych pazurach i zębach" i to prawdopodobnie te zwierzęta (być może żmije), a także lisy i kuny wyjadały karmę jej psów i wypijały wodę i być może spowodowały śmierć jednego z psów. Wnioskująca o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzuciła także nieprzeprowadzenie sekcji drugiego psa o białej sierści.
SKO w C. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy swoje poprzednie orzeczenie. W podstawie prawnej decyzji organ ten wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 k.p.a., a także art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. W uzasadnieniu organ praktycznie powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu jego decyzji z dnia [...] r.
W skardze D. N. domagała się stwierdzenia nieważności zarówno obu decyzji SKO w C., jak i decyzji Wójta Gminy C. z [...] r. wskazując jako podstawę swoich żądań art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 6 k.p.a. W jej ocenie decyzje te wydano "z rażącym naruszeniem prawa karnego", "bez uwzględnienia materiału dowodowego oraz bez dokumentacji", a do tego z "poważnym naruszeniem art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt".
Uzasadniając te zarzuty skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy C., jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W szczególności stwierdziła, że odebranie jej psów było działaniem celowym zmierzającym do zniszczenia terenu jej nieruchomości, która stała się siedliskiem dzikich zwierząt zagrażających jej życiu. W przekonaniu skarżącej działania Policji oraz urzędników Gminy C., a także innych osób, które miały miejsce w dniu [...] r. naruszyły w sposób ewidentny jej prawa jako właścicielki nieruchomości. W dalszej części skargi D. N. zakwestionowała stanowisko organów zarzucających jej brak sprawowania należytej opieki nad posiadanymi psami.
W odpowiedzi na skargę SKO w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W jednym z pism procesowych z dnia 27 lutego 2014 r. skarżąca podtrzymała swoje twierdzenia dotyczące bezprawnego odebrania jej psów w dniu 23 września 2011 r. Dodatkowo zarzuciła pozbawienie jej męża A. N. udziału w charakterze strony postępowania toczącego się w przedmiocie czasowego odebrania psów przed Wójtem Gminy C. W przekonaniu skarżącej jej mąż jako współwłaściciel działki położonej w Z. przy ul. [...], bowiem winien być stroną tego postępowania. Do pisma tego skarżąca dołączyła upoważnienie udzielone jej przez męża A. N. w dniu 7 czerwca 2011 r.
W drugim piśmie opatrzonym datą 27 lutego 2014 r. skarżąca podniosła kwestie związane z zasypaniem w 2001 r. rowu melioracyjnego w miejscowości N., gdzie ma dom mieszkalny i powstałe w związku z tym szkody. Wskazała sprawy dotyczące budowy domu w N., które toczyły się w ubiegłych latach przed organami nadzoru budowlanego oraz sądami. W piśmie tym skarżąca zwróciła uwagę, że ciąg tych wszystkich wymierzonych przeciwko niej działań, w tym odebranie jej psów doprowadził ją do załamania, w wyniku czego zamknięto ją w Szpitalu Psychiatrycznym w L. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zdaniem Sądu zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja SKO w C. nie naruszają przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego w stopniu pozwalającym na ich wzruszenie.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, że kontrolowane decyzje zostały wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania, do jakich zalicza się postępowanie prowadzone w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, które uregulowane zostało przepisami rozdziału 13 działu II Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
- 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
- 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
- 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
- 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
- 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
- 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
- 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Skarżąca w swoim wniosku domagała się stwierdzenia nieważności Wójta Gminy C., z [...] r., znak:: [...], z uwagi na zaistnienie jej zdaniem w sprawie przesłanki rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2). Z uzasadnienia obu decyzji SKO w C. wynika, że organ ten rozważył jednak także możliwość wystąpienia w sprawie innych przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności wskazanej przez skarżącą decyzji. Organ ten doszedł jednak do przekonania, że w chwili wydawania decyzji przez Wójta Gminy C. nie była ona dotknięta żadną z tych wad.
Z uwagi na treść złożonego wniosku przyjąć należy, że skarżąca dopatrywała się zaistnienia w sprawie przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w postaci zarówno rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (wydanie decyzji bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego), jak i rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (j.t. Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm. – aktualnie j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 856).
Rozważając te zarzuty Kolegium zasadnie stwierdziło, że z przesłanką rażącego naruszenia prawa mamy do czynienia wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W uzupełnieniu tego stanowiska dodać należy, że naruszenie przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego ma charakter rażący, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść wydanego orzeczenia stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy (tak: J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 663). Odnosząc te wskazania do treści zakwestionowanej przez skarżącą decyzji z dnia [...] roku zauważyć należy w pierwszym rzędzie brak podstaw do kwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych w oparciu, o które wydana została decyzja Wójta Gminy C. Psy przetrzymywane przez skarżącą na działce położonej w Z., przy ul. [...] traktowane były bowiem w sposób określony w art. 6 ust. 2 tej ustawy.
W świetle tego przepisu przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie im bólu lub cierpień albo świadome dopuszczanie do tego, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, czy w stanie rażącego niechlujstwa (art. 6 ust. 2 pkt 10). Niewątpliwie zaś przetrzymywanie psów bez zapewnienia im odpowiedniej ilości pożywienia oraz wody (w wyniku czego 2 psy padły z powodu ich niedożywienia), a także zamykanie ich w pomieszczeniach pozbawionych dostępu do światła dziennego traktować należy jako jeden z przypadków znęcania się nad tymi zwierzętami. Ustalenie to potwierdza wynik sekcji zwłok jednego z odebranych psów wskazujący, że "zwierzę padło, a przyczyna śmierci było wyniszczenie organizmu z powodu anemii i niedożywienia".
W ocenie Sądu zgodzić się należy ze stanowiskiem SKO w C. także w kwestii braku naruszenia przepisów k.p.a. w zakresie prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji Wójta Gminy C. W sytuacji odmowy odebrania pisma przez stronę postępowania zastosowanie znajduje bowiem przepis art. 47 k.p.a. Stosownie do § 1 tego artykułu jeżeli adresat odmawia przyjęciu pisma pismo to zwraca się nadawcy (w tym przypadku Wójtowi Gminy C.) z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. W aktach sprawy znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem fotokopia druku poświadczającego odbiór przedmiotowej decyzji z adnotacją, że skarżąca odmówiła ona przyjęcia tej decyzji.
Wydana z urzędu decyzja Wójta Gminy C. z [...] roku nie naruszała także przepisów prawa materialnego pozostawała bowiem w zgodzie z art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt. Stosownie do tego przepisu zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może zostać czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane, jeżeli jest to zwierzę domowe do schroniska dla zwierząt. Dodać trzeba, że zgodnie z art. 7 ust 1a tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania tego orzeczenia decyzja, o której mowa w ust. 1, podejmowana była z urzędu lub na wniosek Policji, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
Treść decyzji Wójta Gminy C. dowodzi, że wszystkie odebrane D. N. psy miały zostać oddane do schroniska dla zwierząt prowadzonego przez Fundację "A" w W. Z akt sprawy przekazanych przez Kolegium do Sądu wynika jednak, że do schroniska ostatecznie przekazano jedynie 5 psów, natomiast 3 psami zaopiekowała się czasowo pracownica Urzędu Gminy, a 1 trafił do Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami. Okoliczność ta nie była podnoszona przez skarżącą, jednakowoż w ocenie Sądu nie zwalniało to Kolegium od odniesienia się do tej kwestii w uzasadnieniu decyzji, czego jednak organ zaniedbał. Uchybienie to pozostało jednak w ocenie Sądu bez wpływu na wynik sprawy, bowiem w art. 7 ust. 1c ustawy o ochronie zwierząt ustawodawca dopuścił poza przekazaniem odebranych zwierząt do schroniska także możliwość ich nieodpłatnego przekazania innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni im właściwą opiekę.
Do tego rodzaju sytuacji mogło zaś dojść w przypadku braku zgody schroniska na przyjęcie wszystkich odebranych zwierząt lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie części zwierząt do schroniska.
Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w C. przyjdzie także wytknąć brak ustaleń dotyczących postępowania karnego, które winno być prowadzone wobec skarżącej o występek z art. 35 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt (aktualnie art. 35 ust. 1a tej ustawy). Decyzja z art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt rozstrzyga bowiem jedynie o czasowym odebraniu zwierząt ich właścicielowi, stosownie zaś ust. 6 tego artykułu odebrane zwierzę podlega zwrotowi, jeżeli sąd nie orzeknie w trybie art. 35 ust. 3 przepadku zwierzęcia, a także jeżeli postępowanie karne w tej sprawie zostanie umorzone. Brak tych ustaleń pozostał jednak także bez wpływu na wynik kontrolowanego postępowania, gdyż dotyczyło ono decyzji o czasowym odebraniu zwierząt.
Chybionym wreszcie okazał się zarzut skarżącej podniesiony w jednym z pism procesowych z dnia 27 lutego 2014 roku dotyczący pominięcia jej męża w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Wójta Gminy C. W ocenie skarżącej jej mąż jako współwłaściciel działki w Z., ul. [...], winien bowiem być stroną tego postępowania. Zarzut ten nie mógł jednakowoż stanowić przesłanki nakazującej stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] roku natomiast mógł on zostać podniesiony we wniosku o wznowienie postępowania skierowanym do Wójta Gminy C. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Dodać też należy, że wniosek taki winien być złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.), a Wójt Gminy C. w tym przypadku nie był uprawniony do wznowienia postępowania urzędu (art. 147 zd. 2 k.p.a.).
Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).