Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą, podjętą w dniu 5 kwietnia 2004 r. na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1-5, art. 13f ust. 2 i art. 40a ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), Rada Miejska w Zabrzu na wniosek Prezydenta Miasta ustaliła strefy płatnego parkowania, sposób poboru opłat i wysokość stawek opłat za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania. Załącznikiem nr 1 do uchwały uczyniono Regulamin, w którym w pkt 7 postanowiono że abonament miesięczny, półroczny lub roczny upoważnia do nieograniczonego postoju na dowolnym ogólnodostępnym miejscu postojowym, lecz nie upoważnia do zastrzeżenia stałego miejsca postoju i nie stanowi podstawy do roszczeń wobec jednostki zarządzającej w przypadku braku wolnych miejsc postojowych.
Skargę na powyższą uchwałę wniósł do sądu administracyjnego Prokurator Rejonowy w Zabrzu, domagając się stwierdzenia jej nieważności w części dotyczącej postanowień pkt 7 Regulaminu, w zakresie w jakim wskazano, że abonament miesięczny, półroczny lub roczny nie stanowi podstawy do roszczeń wobec jednostki zarządzającej w przypadku braku wolnych miejsc postojowych.
Zdaniem Prokuratora, uchwała w tym zakresie została wydana z naruszeniem § 133, 134 i 135 rozp. Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Dz. U. z 2002 r. Nr 1000, poz. 908) oraz powołanych w podstawie prawnej przepisów ustawy o drogach publicznych.
W akcie prawa miejscowego nie mogą znaleźć się zastrzeżenia, wykraczające poza upoważnienia ustawowe i stojące w sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. Zgłaszane roszczenia należą zaś do kompetencji sądów powszechnych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie. Z treści art. 13b ust. 4 pkt 2 ustawy, nie wynika bowiem, aby rada gminy (miasta) nie była upoważniona do uchwalenia przepisów konkretyzujących wymogi abonamentu. Wykupienie abonamentu na podstawie art. 13 i art. 13b ustawy, jest zaś szczególną formą uiszczania opłat za parkowanie pojazdów w strefie parkowania i z mocy ustawy nie może stanowić podstawy do uzyskania przez nabywcę abonamentu jakichkolwiek dodatkowych praw, w szczególności w odniesieniu do rezerwacji miejsc parkingowych. Kwestionowany zapis stanowi zatem przypomnienie utrwalonego stanu prawnego. Stąd też zdaniem organu, skarżący nie wykazał, z jakim przepisem prawa uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności i z treści jakiego przepisu wynika istotne naruszenie prawa.
W toku rozprawy sądowej Prokurator podtrzymał skargę, zarzucając istotne naruszenie art. 13b ust. 3 pkt 5 ustawy o drogach publicznych – wobec braku upoważnienia ustawowego.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi z przyczyn zawartych w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zaskarżona uchwała w części, określonej w pkt 7 Regulaminu, stanowiącego załącznik nr 1, została podjęta z istotnym naruszeniem powołanych w skardze przepisów ustawy o drogach publicznych. Akty prawa miejscowego mogą być stanowione na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego (art. 7 i art. 94 Konstytucji RP). Takie też umocowanie do działania wynika z treści art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (wg stanu prawnego z daty wydania zaskarżonego aktu, tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.).
Żaden z przywołanych w podstawie prawnej uchwały przepisów prawa, a w szczególności art. 13b ust. 3 pkt 5 ustawy nie upoważnia organy gminy (miasta) do zasad wyłączenia odpowiedzialności za brak miejsca postojowego. Organ gminy ustalając strefę płatnego parkowania władny jest jedynie do określenia opłat, ich wysokości oraz sposobu poboru tych opłat (art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13b ust. 1-5 i art. 13f ust. 2 ustawy o drogach publicznych, wyżej powołanej – w brzmieniu z daty podjęcia uchwały). Wyłączenie odpowiedzialności za brak miejsc postojowych wobec osób, które wykupiły karty abonamentowe, nie mieści się w żadnym wypadku w delegacji ustawowej. Wbrew stanowisku organu gminy, z mocy pkt 6 i 7 Regulaminu, abonament upoważnia do parkowania. Abonament miesięczny, półroczny lub roczny upoważnia do nieograniczonego postoju na dowolnym, ogólnodostępnym miejscu postojowym w strefie, a jedynie nie upoważnia do zastrzeżenia stałego miejsca postoju.
Z takiej regulacji nie można wyprowadzić wniosku, że brak wolnych miejsc postojowych wyklucza roszczenia wobec jednostki zarządzającej "SPPN". Rzeczą tej jednostki jest kontrola dostępności miejsc postojowych przez pracowników obsługi. Kwestionowany przez skarżącego zapis o wyłączeniu roszczeń stoi w sprzeczności z uprawnieniami do nieograniczonego postoju na dowolnym miejscu postojowym w razie wykupienia abonamentu. Nie chodzi zatem o żadne przypomnienie, czy powtórzenie obowiązującego stanu prawnego. Zresztą, nawet w takim wypadku uchwała w zaskarżonym zakresie zapadłaby bez podstawy prawnej. Naruszenie prawa ma też charakter istotny. Nieistotne naruszenie prawa to tylko uchybienia, czy niedokładności w powołaniu podstawy prawnej, które nie mają wpływu na merytoryczną zawartość aktu (art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym). Naruszenie prawa materialnego poprzez przekroczenie delegacji ustawowej, zawsze ma charakter istotny, skutkujący nieważnością uchwały z mocy art. 91 ust. 1 tej ustawy.
Kompetencji do stanowienia prawa miejscowego nie można bowiem domniemywać. Rada gminy (miasta) może wprowadzić opłaty abonamentowe z mocy art. 13b ust. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, lecz nie ma podstawy prawnej do regulacji zasad odpowiedzialności, czy wręcz wyłączenia roszczeń za brak wolnych miejsc postojowych. Tego rodzaju materia nie mieści się w pojęciu opłaty abonamentowej.
Z tych względów stwierdzając istotne naruszenie prawa materialnego poprzez podjęcie uchwały w zaskarżonej części z przekroczeniem delegacji ustawowej, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o nieważności aktu prawa miejscowego w tym zakresie na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Z uwagi na charakter prawny aktu, upływ roku czasu od jego podjęcia nie stanowi bowiem przeszkody w stwierdzeniu jego nieważności (art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym).
ec