Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 164/11 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zwolnił skarżących H. Z. i A. Z. z wpisu od skargi i oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący nie wnieśli w ustawowym terminie sprzeciwu od tego postanowienia.
Składając zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 6 lipca 2011 r. oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponownie zwrócili się oni o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu. Wniosek ten potraktowano jako wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2011 r.
Z treści druku urzędowego formularza wynika, że H. i A. Z. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku o pow. 105 m2. W skład ich majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. 17 arów oraz działka przydomowa o pow. 684 m2. Źródłem utrzymania się wnioskodawców jest emerytura H. Z. uzyskiwana w kwocie 983 zł brutto miesięcznie, natomiast A. Z. nie otrzymuje stałego dochodu, otrzymując jedynie wynagrodzenie ze prace dorywcze wykonywane w sezonie budowlanym. Obecnie A. Z. nie pracuje zarobkowo, bowiem z uwagi na chorobę ojca pomaga mu w prowadzeniu gospodarstwa domowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje
Na wstępie wskazać należy, że postanowienia w przedmiocie prawa pomocy należą do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które - stosownie do treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić i zmienić postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zmianę zarówno okoliczności faktycznych, jakie stanowiły przesłankę rozstrzygnięcia, jak również okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wcześniej zapadło. Gdy chodzi o okoliczności faktyczne to zmiana powinna być tego rodzaju, aby wpływała w istotny sposób na sytuację materialną strony i jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania.
Zdaniem Sądu zmiana taka nie została przez skarżących wykazana. Sąd dokonując oceny zasadności wniosku zwrócił przede wszystkim uwagę na wynikającą z art. 199 p.p.s.a. zasadę ponoszenia kosztów przez stronę, a także wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym i cel przyznania tego prawa. Prawo pomocy winno być przyznane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, bowiem celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Oceniając możliwości strony w tym zakresie sąd administracyjny bierze pod uwagę zarówno majątek i jak i możliwości zarobkowe osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Z tego punktu widzenia nie można zdaniem Sądu uznać za usprawiedliwione przyczyny, z powodu których skarżący A. Z. nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej i nie uzyskuje z tego tytułu dochodu.
Biorąc pod uwagę wiek wnioskodawcy (urodzony [...]r.), należy według Sądu, przypuszczać, że nie istnieją przeszkody natury osobistej bądź zdrowotnej w podjęciu przez niego pracy zarobkowej. Skarżący nie wykazał, że podejmował starania mające celu znalezienie zatrudnienia. Należy mieć przy tym na uwadze, że jest pełnia sezonu budowlanego i nie powinien mieć trudności ze znalezieniem chociażby przejściowego zatrudnienia w firmie budowlanej, czy też prywatnie. Przyczyną aktualnego niepodejmowania przez niego pracy zarobkowej nie może być natomiast konieczność sprawowania opieki nad chorym ojcem, tym bardziej, że z załączonej do wniosku o przyznanie prawa pomocy kserokopii orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...]r. wynika, że H. Z. nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki czy pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W konsekwencji zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że doszło w sprawie do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 ustawy p.p.s.a.