Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 grudnia 2022 r., nr SKO.4106.1231.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania A. Z. (dalej: "strona" lub "skarżący") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej: "organ" lub "organ I instancji") z dnia 27 października 2022 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej z przeznaczeniem na,,uregulowanie należności względem Wójta Gminy K. tytułem odbioru zagospodarowanymi odpadami komunalnymi".
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 29 września 2022 r. A. Z. zwrócił się do organu I instancji o udzielenie pomocy,,dot. uregulowania należności względem Wójta Gminy K. tytułem odbioru zagospodarowanymi odpadami komunalnymi z mojego gospodarstwa domowego od kwietnia 2022r. do września 2022 r. 6 x 26,00 złotych =156,00zł "
Organ I instancji, decyzją nr [...] z dnia 27 października 2022 r. odmówił stronie przyznania żądanego świadczenia.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z wywiadem środowiskowym z dnia 05.10.2022 r. strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest kawalerem i zamieszkuje we własnym domu jednorodzinnym. Z oświadczania strony wynika, że nie pracuje ze względu na zły stan zdrowia.
W ocenie organu I instancji strona nie wykorzystuje własnych możliwości do poprawy swojej sytuacji. Strona nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w PUP. W dniu 15 kwietnia 2022 r. strona dostarczyła do GOPS K. orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w C. z dnia [...] r. i oświadczyła, że odwołała się od tego orzeczenia a postępowanie odwoławcze jeszcze trwa. Organ przytoczył art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2021 r., poz. 2268 ze.zm.) – dalej: "u.p.s." i wskazał, że strona nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.
Ponadto podniósł, że strona otrzymuje ciągłą pomoc z GOPS w postaci zasiłków celowych na różne cele. Organ I instancji podkreślił, że wnioskodawca otrzymał również pomoc w postaci prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni decyzjami z dn. 15.02.2022 r., 19.05.2022 r. i 26 sierpnia 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał na art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., który definiuje pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.). Organ odwoławczy przytoczył także treść art. 11 ust 2 u.p.s. i omówił jego wykładnię z powołaniem się na orzecznictwo sadów administracyjnych.
Następnie Kolegium przytoczyło treść regulacji dotyczący przyznawania prawa do zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych. W ocenie Kolegium organ I instancji nie naruszył zasad udzielania pomocy wynikających z ustawy o pomocy społecznej a jego decyzja nie przekroczyła granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z akt sprawy, w tym wywiadu środowiskowego wynika, że strona ma lat pięćdziesiąt, jest osobą samotnie gospodarującą bez dochodu własnego. Nie posiada osób zobowiązanych do alimentacji. Mieszka we własnym domu. Nie pracuje i nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Oświadcza, że choruje na jaskrę. Aktualnie legitymuje się lekkim stopniem niepełnosprawności. Kolegium stwierdziło, że z danych wygenerowanych z system SEPI wynika również, że ostatni raz strona pracowała w 1996 r., natomiast jako osoba bezrobotna był zarejestrowany (z przerwami) do [...] 2007 r.
Oceniając powyższe Kolegium uznało, że opisana sytuacja życiowa strony wypełnia treść art. 11 ust. 2 u.p.s. Zdaniem organu odwoławczego jego postawa życiowa jest bierna. Strona nie podejmuje żadnych działań by zmienić swoją sytuację życiową i oczekuje wyłącznie pomocy ze strony organów pomocowych. Nie zarejestrował się w PUP i nie podejmował żadnych prób znalezienia pracy. W ocenie Kolegium strona nie potwierdziła żadnymi dokumentami twierdzeń na temat złego stanu swojego zdrowia, które potwierdzałyby brak możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia. Strona została skierowany do Centrum Integracji Społecznej co potwierdziła w treści odwołania.
Odwołujący nie wykazał, by po stawieniu się w Centrum Integracji Społecznej pobrał skierowanie na badania i otrzymał orzeczenie o braku zdolności do pracy czy też uczestnictwie w Programie Centrum Integracji Społecznej. Kolegium podniosło, że odwołujący swoją niezdolność do pracy wywodzi wyłącznie z własnego przekonania opartego na długotrwałej, jak sam twierdzi, chorobie.
Organ dalej wskazał, że stosownie do art. 39 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby może być przyznany zasiłek celowy. Zdaniem Kolegium przez niezbędną potrzebę życiową należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie w części lub w całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zdaniem Kolegium za taką niezbędną potrzebę bytową nie można uznać kosztów wywozu śmieci z posesji.
Na decyzję Kolegium skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach niezadowolony z faktu odmowy udzielenia mu pomocy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona.
Organy obu instancji, w wydanych rozstrzygnięciach przedstawiły stan faktyczny sprawy i wskazały materialnoprawną podstawę decyzji tj. przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie dokonały błędnej oceny wniosku skarżącego. Z akt sprawy wynika, że skarżący złożył wniosek w dniu 29.09.2022 r. o udzielenie mu pomocy finansowej w celu uiszczenia opłat za gospodarowanie opłatami komunalnymi (dalej: "opłata śmieciowa") za okres od kwietnia do września 2022 r. w wysokości 156 zł (6 miesięcy x 28 zł).
Jak wynika z art. 6q ust.1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2519) – dalej: "u.o.cz.i p.", "W sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego - zarządowi związku międzygminnego."
Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest opłatą o charakterze publiczno-prawnym, do której zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, z późn. zm.) – dalej: "or.pod." w tym jej działu III. Zgodnie z przepisami ordynacji podatkowej (art. 51 or.pod.) niezapłacenie opłaty śmieciowej w terminie stanowi zaległość podatkową. W świetle materiału dowodowego sprawy skarżący nie zapłacił opłat za 6 miesięcy poprzedzających wniosek i opłaty te stanowiły zaległość podatkową.
Zgodnie z art. 67a or.pod.
"1. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
- 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
- 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;
- 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
§ 2. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa."
W ocenie Sądu wniosek skarżącego powinien być przesłany z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (do którego został złożony) do Wójta Gminy K. Wójt Gminy zgodnie z powołanym wyżej przepisem 6q u.o.cz.i.p. jako organ podatkowy powinien rozpoznać wniosek strony jako wniosek o umorzenie zaległości podatkowych zgodnie z powołanym wyżej art. 67a or.pod. Organ I instancji tego nie uczynił i rozpoznał wniosek skarżącego jako wniosek o udzielenie zasiłku celowego czego dokładnie w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił. Nie wyjaśnił również dlaczego uznał, że w sprawie zachodził brak współdziałania skarżącego z pracownikiem socjalnym.
Również organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na treść wniosku skarżącego i nie dokonał jego analizy. Uznając podobnie jak organ I instancji wniosek skarżącego za wniosek o przyznanie zasiłku celowego wskazał, że kosztów wywozu śmieci z posesji nie można uznać za niezbędną potrzebę bytową również nie wyjaśniając dlaczego.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie dokonały błędnej subsumpcji stanu faktycznego sprawy i zastosowały do oceny wniosku strony przepisy ustawy o pomocy społecznej zamiast przepisów ordynacji podatkowej.
Z uwagi na naruszenie prawa materialnego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji muszą zostać uchylone a postępowanie w sprawie umorzone i dlatego na podstawie art. art.145 § 1 pkt 1 lit. a i § 3 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.