Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B.S. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r., nr [...] uchylającą w całości decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania B.S. zasiłku pielęgnacyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...], zmienioną decyzją z dnia [...] r. nr [...], przyznano skarżącej bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny. Jednak decyzją z dnia [...] r. nr [...] Burmistrz Miasta S. uchylił wskazaną powyżej decyzję z dnia [...] r. zmienioną decyzją z dnia [...] r. Jako powód uchylenia organ wskazał umieszczenie skarżącej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Decyzji uchylającej organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu organ wskazał, że dnia [...] r. skarżąca została umieszczona w Areszcie Śledczym w K., gdyż została pobawiona wolności. W dniu 12 lipca 2019 r. organ otrzymał informację, że skarżąca została przetransportowana do Zakładu Karnego w G. W kontekście tych faktów organ wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm., dalej w skrócie "u.ś.r.") zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 7 u.ś.r. instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie jest areszt śledczy oraz zakład karny.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że w Zakładzie Karnym nie otrzymuje wystarczających środków higienicznych i jest koniecznym ich dokupywanie w kantynie. Ponadto nie otrzymuje lekarstw, które zażywała na wolności. Wskazała, że co prawda otrzymuje wsparcie finansowe od swojego narzeczonego, ale skoro przyznano jej zasiłek pielęgnacyjny, to może być on przekazywany na rzecz Zakładu Karnego. Skarżąca przywołała także swoją niepełnosprawność i wyraziła niezadowolenie z powodu sposobu działania organu I instancji, poddając pod wątpliwość kompetencje pracowników organu.
Jednak zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło dotychczasowy p[...]rzebieg postępowania, a także przedstawiło i omówiło treść regulacji prawnej, z której wynikają warunki nabywania zasiłku pielęgnacyjnego.
Według Kolegium w sprawie wystąpiła okoliczność mająca wpływ na utratę uprawnienia skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego od 1 czerwca 2019 r., gdyż skarżąca przebywa w Zakładzie Karnym nr [...] w G., gdzie odbywa karę pozbawienia wolności, której początek nastąpił [...] r., a koniec przypada na dzień [...] r.
Kolegium wskazało, że art. 163 k.p.a. przewiduje możliwość uchylenia decyzji, przyznającej stronie prawo na innych zasadach, niż określone w kodeksie, o ile wynika z przepisów szczególnych. Taką szczególną regulację zawiera art. 32 ust. 1 u.ś.r., którego treść Kolegium przytoczyło w uzasadnieniu swojej decyzji. Przepis ten stwarza możliwość uchylenia decyzji bez zgody strony zarówno wtedy, gdy jest to dla niej korzystne, jak i niekorzystne. Według Kolegium decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych i przepisami k.p.a. Kolegium zaakcentowało przy tym, że u.ś.r. nie przewiduje uprawnienia dla organu I instancji do przyznawania świadczeń w drodze uznania administracyjnego, kierując się zasadami współżycia społecznego, nawet w przypadku wystąpienia bardzo ciężkich okoliczności życiowych, dotyczących rodziny wnioskodawcy. Ponadto warunki niezbędne do przyznania świadczeń rodzinnych określa ustawodawca, a nie organ.
W skardze na decyzję Kolegium skarżąca podniosła, że nie może sobie dokupić leków, które używała na wolności, a Zakład Karny odmówił ich podawania, gdyż są zbyt drogie. Zakład Karny nie wyraził również zgody na to, żeby lekarstwa przysyłał narzeczony skarżącej. Występują trudności z dostępem nawet do leków przeciwbólowych, a czas oczekiwania na wizytę u lekarza internisty wynosi 3-4 tygodnie.
Skarżąca zaakcentowała fakt swojej niepełnosprawności i różnych schorzeń oraz przedstawiła związane z tym dolegliwości, przy jednoczesnym braku pomocy lekarskiej. Nawiązała także do swojej trudnej sytuacji życiowej i rodzinnej. Ze względu na stan zdrowia skarżąca wyraziła obawę o swoje życie i podkreśliła, że zasiłek pielęgnacyjny byłby dla niej znaczącą pomocą, chociażby poprzez umożliwienie zakupu środków przeciwbólowych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W dodatkowym piśmie z dnia 20 marca 2020 r. skarżąca wskazała, że pomimo przewiezienia jej na badanie TK, badania tego nie przeprowadzono ze względu na nieprzekazanie przez służbę więzienną skierowania wystawionego przez lekarza. Natomiast nowy termin badania wyznaczono za trzy miesiące tj. wtedy, gdy skarżąca opuści już zakład karny.
Na rozprawie przed tutejszym Sądem ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej poparł skargę i przedstawioną przez skarżącą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę uznać należy za nieuzasadnioną, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, w której organ ten uchylił wcześniejszą decyzję własną przyznającą skarżącej, bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny, zmienioną decyzją tego samego organu.
Nie stanowi przedmiotu sporu to, że decyzją z dnia [...] r. został przyznany skarżącej, jako osobie niepełnosprawnej, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, bezterminowo zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie. Kwota ta została następnie podwyższona decyzją zmieniającą, do kwoty 184,42 zł. miesięcznie w okresie od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., a od 1 listopada 2019 r. do kwoty 215,84 zł. miesięcznie.
Nie stanowi również przedmiotu sporu fakt pobytu skarżącej w okresie od dnia 30 maja 2019 r. w Areszcie Śledczym w K., a następnie w Zakładzie Karnym nr [...] w G., a także to, że koniec odbywania kary przypada na dzień [...] r. Okoliczność ta objęta jest hipotezą normy prawnej, wynikającej z art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie: t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm., dalej jak dotychczas "u.ś.r."). Zgodnie bowiem z tym przepisem zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Natomiast pojęcie instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie zostało zdefiniowane w art. 3 pkt. 7 i oznacza m.in. areszt śledczy, zakład karny.
Podstawą uchylenia decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne był przepis art. 32 ust. 1 u.ś.r., który stanowi, że organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Przytoczony tutaj przepis został wskazany w podstawie prawnej decyzji organu I instancji, choć już w uzasadnieniu decyzji organ nie odniósł się do treści tego przepisu.
Natomiast Kolegium przytoczyło w całości treść powyższego przepisu, dopatrując się w nim podstawy do uchylenia uprzednio wydanej decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. Jednak nie wskazało Kolegium, którą z przywołanych w omawianym przepisie sytuacji należy odnieść do okoliczności niniejszej sprawy. Brak ten jednak pozostaje bez wpływu na ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia, gdyż w realiach rozpoznawanej sprawy w sposób oczywisty nie mamy do czynienia ze zmianą sytuacji dochodowej rodziny mającą wpływ na prawo do świadczeń, z nabyciem prawa przez członka rodziny do świadczeń rodzinnych w innym państwie, z nienależnie pobranym świadczeniem (wobec braku spełnienia przesłanek z art. 30 ust. 2 ustawy). Przedmiotową sytuację można jedynie rozpatrywać w kategoriach wystąpienia innych okoliczności, mających wpływ na prawo do świadczeń. Umieszczenie skarżącej w zakładzie karnym, a wcześniej w areszcie śledczym, świadczy o zaistnieniu negatywnej przesłanki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, co wynika jednoznacznie z przywołanego powyżej art. 16 ust. 5 u.ś.r.
Natomiast w sytuacji, w której, tak jak w realiach rozpoznawanej sprawy, okoliczność ta zaistniała po przyznaniu świadczenia, zalicza się ona do "innych okoliczności" mających wpływ na prawo do świadczeń" w rozumieniu art. 32 ust. 1 u.ś.r. Zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium oraz utrzymane nim rozstrzygnięcie organu I instancji znajduje zatem pełne oparcie w art. 32 ust. 1 u.ś.r. w związku z art. 16 ust. 5 u.ś.r. i art. art. 3 pkt. 7 u.ś.r., zawierającym definicję legalną instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.
Okoliczności podniesione przez skarżącą, najpierw w piśmie do organu I instancji, a potem w odwołaniu i skardze, nie mogły odnieść żadnego skutku, gdyż wydawana w oparciu o art. 32 ust. 1 u.ś.r. decyzja, dotycząca uchylenia decyzji uprzednio przyznającej świadczenie, ma charakter decyzji związanej. W konsekwencji zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie tylko uprawnia, ale obliguje organ do uchylenia decyzji przyznającej uprzednio zasiłek pielęgnacyjny. Ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie organowi żadnego luzu decyzyjnego. Zatem uchylenie tej decyzji było konieczne i dlatego stanowisko organów orzekających jest zgodne z przepisami prawa.
Reasumując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm.), orzekł w wyroku o oddaleniu skargi w całości.