Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania D. G. świadczenia wychowawczego na rzecz córki K. G., na okres świadczeniowy 2019/2021.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Organ I instancji odmówił D. G. przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz córki K. G., na okres świadczeniowy 2019/2021 uznając, że nie spełnia on wymaganych przesłanek. Zgodnie bowiem z prawomocnym postanowieniem sądu, córka K. G. nie pozostaje pod jego opieką.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium) utrzymując w mocy rozstrzygniecie organu I instancji zaakceptowało poczynione przez niego ustalenia oraz podzieliło stanowisko co do braku podstaw do przyznania stronie przedmiotowego świadczenia.
Jak wyjaśniono w uzasadnieniu tej decyzji, córka strony została powierzona w pieczę babci – U. J., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...]r. o sygn. [...], ograniczając jednocześnie rodzicom (D. i A. G.) władzę rodzicielska nad dzieckiem. Strona dołączyła do odwołania postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] r. o sygn. [...], które uchyla D. G. ograniczenie władzy rodzicielskiej nad małoletnią K. G. orzeczone postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] r. o sygn. [...]. Jak ustaliło Kolegium, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...]r. o sygn. [...] m.in. ogranicza A. i D. małż. G. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad córką K. G. poprzez ustanowienie nadzoru kuratora sądowego.
Następnie, postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] r. o sygn. [...] ograniczono D. i A. G. władzę rodzicielską nad ww. dzieckiem poprzez powierzenie pieczy nad małoletnią U. J. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. o sygn. [...], Sąd Rejonowy [...] uchylił D. G. ograniczenie władzy rodzicielskiej nad małoletnią K. G. orzeczone postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] r. o sygn. [...], a to oznacza jedynie, że uchylone zostało stronie ograniczenie władzy rodzicielskiej nad córką poprzez ustanowienie nadzoru kuratora sadowego. W tym stanie rzeczy, w obrocie prawnym pozostaje postanowienie z dnia [...] r., które nadal ogranicza stronie władzę rodzicielska nad dzieckiem poprzez powierzenie pieczy nad małoletnią U.J.
Wobec tego D. G., będący ojcem dziecka, nie sprawuje jednak nad nim opieki i tym samym nie spełnia przesłanek do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na K. G. W skardze z 5 grudnia 2019 r. D. G. (dalej: skarżący) podnosi, że matka dziecka decyzją Sądu została pozbawiona praw rodzicielskich, a on jest jedynym jego prawnym opiekunem. Bierze czynny udział w wychowywaniu córki, zaspokaja wszystkie jej potrzeby. Ze względu na opiekę, jaką sprawuje nad swoją matką i babcią, faktyczną opiekę nad córką sprawuje U. J. - jej babcia, która mogłaby być adresatem świadczenia. Bez względu do to, do kogo środki z świadczenia zostaną przekazane, będą w całości wykorzystywane na potrzeby córki.
W trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu 28 lutego 2020 r. skarżący poinformował Sąd, że organ I instancji odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia także babci dziewczynki mimo tego, że pozostaje ona faktycznie pod jej opieką.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407; dalej zwanej "ustawą"), celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie to, w myśl art. 4 ust. 2 pkt. przysługuje w pierwszej kolejności matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, co przyznaje również skarżący, że jego córka K. G., na którą ubiega się o świadczenie wychowawcze, nie zamieszkuje z nim wspólnie, jak i nie pozostaje pod jego bieżącą opieką. Zamieszkuje wraz z babcią U. J., której Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] powierzył pieczę, jednocześnie utrzymując ograniczenie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom nad małoletnią, orzeczone postanowieniem tego Sądu z [...] r. sygn. akt [...].
Jak wynika z analizy postanowień ustawy, warunkiem uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego przez określone podmioty jest sprawowanie opieki nad małoletnim dzieckiem utożsamiane z jego wychowaniem. Skoro bowiem świadczenie wychowawcze ma stanowić wsparcie państwa w wychowywaniu dzieci, to istotne dla ustalenia prawa do świadczenia jest, czy matka, ojciec, opiekun faktyczny albo opiekun prawny dziecka faktycznie sprawują opiekę nad dzieckiem i utrzymują je.
Konsekwencją uznania, że świadczenie wychowawcze powinno wiązać się z wykonywaniem faktycznej opieki nad dzieckiem, jest regulacja kwestii zbiegu prawa do świadczenia (art. 22 ustawy). Ustawodawca dał tu jasny prymat zasadzie, że w przypadku, gdy kilka osób wystąpi o świadczenie wychowawcze na to samo dziecko, decyduje okoliczność, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Mając zaś na uwadze konieczność ustalenia w postępowaniu dotyczącym świadczenia wychowawczego, kto i w jakim wymiarze sprawuje opiekę nad dzieckiem (dziećmi), przepis art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy nakazuje, by we wniosku o świadczenie wychowawcze wnioskodawca wskazywał dane dotyczące dzieci pozostających na jego utrzymaniu.
Dla rozpatrywanej sprawy, w ramach której odmówiono przyznania prawa do świadczenia wychowawczego ojcu z tej właśnie przyczyny, że faktycznie nie sprawuje opieki nad dzieckiem, istotne znaczenie mają wnioski wynikające z art. 4 ust. 2 i 3 oraz 22 ustawy. Z postanowień art. 4 ust. 2, gdzie znajdujemy wykaz podmiotów legitymowanych do uzyskania świadczenia, wynika nie tylko pierwszeństwo, ale także i to, że katalog ten ma charakter zamknięty. Skoro w myśl art. 4 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia, to należy przyjąć, że z każdym dzieckiem tak określonym (na które przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego), związane jest publiczne prawo podmiotowe, które to prawo powinno być przyznane jednej z wymienionych w art. 4 ust. 2 osób.
Nie można, zdaniem Sądu, prowadzić wykładni tych przepisów w taki sposób, aby żadna z legitymowanych osób nie uzyskała prawa do świadczenia mimo tego, że jest dziecko spełniające ustawowe wymogi konieczne do ukształtowania prawa do świadczenia wychowawczego.
Zgodzić się zatem trzeba z decyzjami organów obu instancji, które ze względu na to, że skarżący faktycznie nie sprawuje opieki nad córką, odmówiły przyznania mu prawa do świadczenia wychowawczego. I w tym zakresie zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji, są prawidłowe. Natomiast, zdaniem Sądu, nie oznacza to definitywnego zakończenia sprawy dotyczącej świadczenia wychowawczego na dziecko. Nie może bowiem być tak, że świadczenie nikomu nie przysługuje. Sąd oczywiście nie ma pełnej wiedzy o tym, o czym informował skarżący w trakcie rozprawy, a więc o odmownym załatwieniu wniosku U. J., która wystąpiła o przyznanie świadczenia wychowawczego na wnuczkę.
Natomiast nie ma wątpliwości co do tego, jeśli okoliczności sprawy są takie, jak ustalono wyżej, że publiczne prawo podmiotowe do świadczenia przysługuje właśnie babci dziewczynki – U. J. Stanowisko Sądu powinno zostać uwzględnione przez organ I instancji.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.