Uzasadnienie
Wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w całości pełnomocnik skarżącego wskazał w urzędowym formularzu druku PPF, że Z. B. samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 1265 zł miesięcznie. Ma [...] lat i jest osobą schorowaną. Po wykupieniu niezbędnych do życia artykułów i wykonaniu podstawowych opłat nie ma jakichkolwiek środków, z których mógłby opłacić wymagany wpis w wysokości 500 zł. Nie posiada on żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Zamieszkuje w budynku, którego stan ocenia jako do remontu. Nadto, w skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o powierzchni 2,4 ha.
Pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uprawdopodobnienia terminie 7 dni okoliczności podanych we wniosku poprzez udokumentowanie wysokości uzyskiwanych przez skarżącego dochodów, wydatków związanych z utrzymaniem się oraz przedłożenie zaświadczenia o wysokości dopłat bezpośrednich uzyskiwanych z tytułu posiadania nieruchomości rolnej, a także podanie, w jaki sposób nieruchomość ta jest obecnie zagospodarowania i czy skarżący czerpie z tego tytułu pożytki naturalne lub cywilne.
W wyznaczonym terminie pełnomocnik skarżącego zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów do dnia 14 stycznia 2014 r. wskazując na zły stan zdrowia skarżącego (pobyt w szpitalu) i brak możliwości kontaktu z nim. Termin ten upłynął jednak bezskutecznie.
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na brak dostatecznych informacji na temat jego sytuacji materialnej, które umożliwiłyby wszechstronną ocenę jego możliwości finansowych.
Skarżący w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Jego zdaniem przedstawienie w formularzu druku PPF informacje są wystarczające, aby jego sytuację majątkową ocenić jako trudną. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na zły stan zdrowia bezpłatnie wydzierżawił posiadane gospodarstwo rolne osobie trzeciej. Podkreślił, że jego jedyny dochód stanowi emerytura w wysokości 1265 zł miesięcznie i po opłaceniu niezbędnych opłat za media, wykupieniu lekarstw i podstawowych artykułów żywnościowych nie pozostaje mu jakakolwiek nadwyżka na poniesienie kosztów postępowania sądowego.
Do sprzeciwu załączył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o waloryzacji emerytury skarżącego od dnia [...]r., umowę dzierżawy gruntów rolnych z dnia [...]r. oraz dokumentację medyczną obrazującą stan zdrowia skarżącego. Analogicznej treści sprzeciw wniósł pełnomocnik skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Odnosząc się zatem do wniosku skarżącego, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 Ppsa, obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że powyższa przesłanka przyznania prawa pomocy została w stosunku do skarżącego spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego przez niego wniosku.
W świetle oświadczenia skarżącego, utrzymuje się on jedynie z emerytury, której wysokość z pewnością nie może wystarczyć na pokrycie zarówno kosztów sądowych, jak i wszystkich wydatków związanych nie tylko z utrzymaniem domu (takie jak woda, energia, gaz), lecz mających również na celu zaspokajające podstawowych potrzeb, w postaci zakupu żywności i środków czystości. Dodatkowo należy mieć na uwadze zły stan zdrowia skarżącego, który niewątpliwie generuje dodatkowe koszty, chociażby na zakup lekarstw.
Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie kwestionował wiarygodności oświadczenia pełnomocnika skarżącego odnośnie sytuacji materialnej skarżącego, w szczególności kwestii proporcji ponoszonych przez niego wydatków do osiąganego dochodu. Mimo, że nie przedstawił on żadnych dokumentów na potwierdzenie podniesionych skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem się. Zauważyć wymaga, że strona/jej pełnomocnik składając oświadczenie o swoim stanie rodzinnym, majątkowym oraz dochodach, zgodnie z pkt 13 urzędowego formularza wniosku PPF, oświadcza, że znana jest jej treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. Zgodnie zaś z art. 249 Ppsa, przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Zresztą Sąd kierując się doświadczeniem życiowym był w stanie z urzędu ustalić wysokość przeciętnych wydatków osoby dorosłej, samotnie prowadzącej gospodarstwo domowe.
Biorąc zaś pod uwagę wysokość wpisu, jaki należy uiścić w rozpatrywanej sprawie (500 zł) oraz wysokość ewentualnych dalszych kosztów tego postępowania (np. wpis od skargi kasacyjnej 250 zł) Sąd uznał, że ich uiszczenie mogłoby spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu się skarżącego. Z tego względu jego wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd, działając w trybie art. 260 Ppsa, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.