Uzasadnienie
Pismem z dnia [...]r. S. M., właściciel nieruchomości oznaczonej nr porządkowym "1" w K. zwrócił się do Wójta Gminy K. o podjęcie działań przewidzianych do kompetencji tego organu w ustawie z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, albowiem właściciele nieruchomości sąsiedniej pozbywają się nieczystości ciekłych w sposób niezgodny z prawem. W podstawie prawnej swego wniosku wskazał na przepis art. 5 ust. 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wyjaśnił, że budynek oznaczony nr "2" w K. posiada piwnicę, w której znajdują się takie sprzęty jak pralka oraz zlewozmywak. Ścieki z nich są odprowadzane nie do sieci kanalizacyjnej, do której przyłączona jest nieruchomość, ale bezpośrednio na podwórze, co narusza przepis art. 5 powołanej ustawy. W tej sytuacji właściwym do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy jest wójt gminy. Pismo to wpłynęło do organu [...]r.
W międzyczasie, w wyniku interwencji podjętej przez S. M. u inspektora robót sanitarnych w sprawie przyłączenia nieruchomości sąsiedniej do kanalizacji, w dniu [...]r. doszło do oględzin budynku nr "2" w K. Brali w nich udział m. in. przedstawiciel Urzędu Gminy oraz właściciele sąsiadujących nieruchomości. W ich wyniku stwierdzono, że budynek nr "2" został włączony do kanalizacji przewodem DM 160 PVC ze studni nr S 347.2 zgodnie z projektem. Sprawdzono przepływy w rurociągach przyłącza i nie stwierdzono żadnych usterek. Przyłącze wykonano z pominięciem dotychczasowego zbiornika na nieczystości. Instalację włączono do sieci kanalizacyjnej. W pomieszczeniach piwnicy nie stwierdzono żadnych urządzeń kanalizacyjnych. Odpis notatki z tych oględzin znajduje się w aktach sprawy. Powołując się na wyniki oględzin Wójt Gminy pismem z [...]r. udzielił S. M. odpowiedzi na jego pismo zawierające wniosek o dokonanie kontroli sąsiedniej nieruchomości, podając, że kontrola taka została przeprowadzona i stwierdzono prawidłowe podłączenie nieruchomości do kanalizacji.
W reakcji na to pismo wnioskodawca zażądał wydania przez organ decyzji. W aktach znajduje się także informacja Kierownika Budowy inż. A. W., skierowana do organu gminy i dotycząca faktu dokonania w [...]r. podłączenia nieruchomości nr "2" do kanalizacji gminnej.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wójt Gminy K. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji administracyjnej dotyczącej zanieczyszczania posesji S. M. w związku z pozbywaniem się z nieruchomości sąsiedniej nieczystości ciekłych. W podstawie prawnej podano przepis art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W uzasadnieniu opisano czynności i rozstrzygnięcia wydawane w stosunku do stron od roku [...], kiedy S. M. złożył skargę na zalewanie jego posesji przez nieczystości z posesji sąsiedniej. Powołując się na wyniki oględzin z [...]r. oraz fakt podłączenia działki sąsiedniej do kanalizacji wskazano, że ścieki są odprowadzane zgodnie z prawem do kanalizacji, sprawnym przyłączem, a zarzut odprowadzania ścieków z piwnicy z urządzeń nie podłączonych do kanalizacji nie znajduje potwierdzenia.
W odwołaniu od decyzji S. M. zawnioskował o nałożenie na właściciela budynku nr "2" obowiązku podłączenia do kanalizacji całego budynku i przeprowadzenie oględzin z udziałem biegłego na okoliczność niezgodnego z ustawą gromadzenia i odprowadzania ścieków. W uzasadnieniu powtórzył zarzuty dotyczące zlokalizowania w piwnicy urządzeń, z których ścieki nie są odprowadzane do kanalizacji. Podniósł, że w piwnicy budynku znajdują się zbiorniki, do których odprowadzana jest większość ścieków, następnie wylewanych na podwórze, co jest niezgodne z art. 5 ustawy. Zarzucił też, że skoro jego wniosek wpłynął do [...]r., to oględziny z [...] zostały przeprowadzone przed wszczęciem postępowania. Podpisana przez niego notatka z wyników tych oględzin nie może stanowić dowodu w sprawie, albowiem nie została sporządzona w trakcie postępowania a nadto nie została poprzedzona szczegółowymi oględzinami.
Zaskarżoną decyzją z [...]r. Samorządowe Kolegium w B. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i umorzyło postępowanie przed organem I instancji jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu wyjaśniono, że kwestia pozbywania się ścieków z nieruchomości nie podlega regulacji w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja Wójta została wydana na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z tym przepisem wójt, w razie stwierdzenia niewykonania obowiązków określonych w art. 5 ust. 1-4 ustawy, wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Nie dotyczy to jednak obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 3-3b ustawy, czyli gromadzenia i pozbywania się nieczystości. W uzasadnieniu wskazano także, że rozważenia może wymagać zastosowanie w sprawie art. 29 ustawy Prawo wodne.
W skardze do sądu administracyjnego S. M. zawnioskował o uchylenie decyzji SKO. Opisał, że od kilku lat ma kłopoty z zalewaniem swojej działki. Podtrzymał zarzut, że wedle jego przekonania, sąsiad niezgodnie z art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, odprowadza ścieki nie do kanalizacji, lecz bezpośrednio do gruntu. Przyznał, że [...]r. doszło do kontroli nieruchomości, ale jej przedmiotem była sprawność instalacji kanalizacyjnej. Z notatki nie wynika, że znajdujące się w piwnicy urządzenia gospodarstwa domowego nie są podłączone do kanalizacji. Niezgodne z ustawą odprowadzanie ścieków obliguje wójta do wydania decyzji o nałożeniu obowiązku.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że kwestia pozbywania się nieczystości w sposób sprzeczny z przepisami nie podlega rozstrzygnięciu w trybie decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje
Organ I instancji umarzając postępowanie, podał w podstawie prawnej decyzji art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., nr 235, poz. 2008 ze zm.). Z motywów podjętego rozstrzygnięcia wynika, że powodem takiej decyzji organu było przyjęcie, że właściciele posesji nr "2" wykonują ustawowe obowiązki, z powodu czego brak jest podstaw do władczej ingerencji, w szczególności dokonali skutecznego podłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej i za jej pośrednictwem odprowadzają ścieki.
Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Kolegium, które wskazało, że w sprawie nie może być w ogóle wydawana decyzja w oparciu o przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Należy przy tym wskazać skarżącemu, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego w ogóle nie odnosi się do problemu, czy na posesji sąsiedniej dochodzi do niezgodnego z prawem odprowadzania ścieków, Kolegium przyjęło bowiem, że w zakresie tego obowiązku na podstawie art. 5 ust. 7 powoływanej ustawy w ogóle nie można wydać decyzji.
Stanowisko organu odwoławczego w kwestii braku podstaw do wydania decyzji w przedmiocie pozbywania się nieczystości ciekłych w sposób niezgodny z przepisami prawa jest zasadne. Skarżący domagał się od Wójta Gminy podjęcia działań w trybie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wskazując na regulację art. 5 ust. 6 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem wójt gminy sprawuje nadzór nad realizacją obowiązków określonych w ust. 1-4 art. 5 ustawy. Do tych obowiązków należą w szczególności obowiązki właścicieli nieruchomości wymienione w art. 5 ust. 1 ustawy. W przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o jakich mowa w art. 5 ust. 1-4, wójt wydaje decyzję nakazująca wykonanie obowiązku.
Skarżący wskazując na podane regulacje pominął jednak wyłączenie, jakie zostało przewidziane w art. 5 ust. 8 ustawy, które dotyczy stosowania art. 5 ust. 7 w stosunku do obowiązków określonych w ust. 1 pkt 3-3b ustawy. Przepis przewidujący wydanie decyzji w przypadku niewykonania obowiązków, nie ma zastosowania do sytuacji, gdy obowiązek polega na zbieraniu odpadów komunalnych zgodnie z regulaminem (art. 5 ust. 1 pkt 3), gromadzeniu nieczystości ciekłych w zbiornikach (art. 5 ust. 1 pkt 3a) i pozbywaniu się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. W takich sytuacjach wójt jako organ sprawujący nadzór nad wykonaniem obowiązków przez właścicieli nieruchomości, nie ma uprawnienia do wydania decyzji nakazującej ich wykonanie. Stan taki wprost wynika z wyłączenia przewidzianego w art. 5 ust. 8 ustawy. Pozostając zatem nadal organem nadzorującym wykonanie obowiązków z art. 5 ust. 1-4, wójt nie ma może wydawać decyzji nakazujących wykonanie obowiązków, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 pkt 3-3b, w tym obowiązku polegającego na pozbywaniu się nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami.
Zasadnie zatem i zgodnie prawem Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji, w której wójt odniósł się merytorycznie do kwestii wykonywania przez właścicieli nieruchomości ich obowiązków i umorzył postępowanie, wskazując, że kwestia pozbywania się nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami nie jest rozstrzygana w trybie decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy. Wobec brzmienia art. 5 ust. 8 ustawy stanowisku temu nie można odmówić zasadności.
Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że nie oznacza to, że obowiązek odprowadzania ścieków w sposób zgodny z przepisami prawa pozbawiony jest sankcji. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zawiera przepisy karne. Art. 10 ust. 2 przewiduje, że kto nie wykonuje obowiązków wymienionych w art. 5 ust. 1, podlega karze grzywny. Postępowanie w tej sprawie toczy się wedle przepisów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, nie kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.