Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 lipca 2023 r. nr SKO.PSI/41.5/698/2023/16333 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej w skrócie SKO), działając na podstawie art. 37 § 6 w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm. - dalej w skrócie k.p.a.) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia ponaglenia K. H. (dalej zwanego skarżącym) na bezczynność Domu Pomocy Społecznej w C. oraz w związku z przewlekłym postępowaniem tej jednostki w wykonaniu decyzji z dnia 6 października 2022 r. nr [...] przyznającej pobyt w domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu tego postanowienia SKO wskazało, że 12 lipca 2023 r. do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w C. przekazane zostało ponaglenie skarżącego w przedmiocie przewlekłości w wykonaniu ww. decyzji Prezydenta Miasta C. SKO wyjaśniło, że zgodnie tą decyzją skarżący z dniem [...] października 2022 r. został umieszczony w DPS, natomiast decyzję o skierowaniu do DPS-u i o ustaleniu odpłatności wydał w sprawie Prezydent Miasta K. Z dniem [...] listopada 2022 r. skarżący jednak złożył oświadczenie o rezygnacji z pobytu w DPS, w wyniku czego, stosownie do postanowień art. 155 k.p.a, Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. uchylił ww. decyzję w sprawie umieszczenia skarżącego w DPS. W tym samym czasie Prezydent Miasta K. wydał decyzje uchylające własne decyzje o skierowaniu i ustaleniu odpłatności za pobyt skarżącego w DPS. Na skutek odwołania skarżącego, w którym wyraził on gotowość do ponownego zamieszkania w DPS, SKO uchyliło decyzję z dnia 15 grudnia 2022 r. i umorzyło postępowanie w sprawie.
W świetle przywołanych okoliczności SKO w postanowieniu stwierdziło zatem, że wniesione ponaglenie nie dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzyganej na podstawie przepisów k.p.a w formie decyzji administracyjnej. Tym samym bezprzedmiotowe (niemożliwe) jest prowadzenie postępowania w sprawie jego rozpatrzenia.
W wyniku wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO utrzymało powyższe postanowienie w mocy zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr SKO.PSI/41.5/722/2023/17265.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawarty został wniosek o uchylenie obu postanowień SKO z uwagi na naruszenie art. 41.1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 61 § 1 k.p.a., art. 37 § 1 k.p.a. art. 110 § 1 k.p.a. oraz art. 1 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje: legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t,j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.)
Sąd administracyjny jest również właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność organów (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.).
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi wniesionej do tutejszego Sądu zauważyć należy, że w podstawie prawnej zaskarżonego w sprawie postanowienia SKO powołano art. 37 k.p.a. Tymczasem jak wynika z treści tego przepisu stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Przy czym organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, o którym mowa w art. 37 § 6 k.p.a., w którym m.in. wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego (art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.).
Zgodnie z poglądem ugruntowanym już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stanowisko organu wyrażone na podstawie art. 37 k.p.a. przyjmuje formę postanowienia, na które nie służy zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.). Postanowienie to ma charakter wpadkowy, a zatem nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Jest to rozstrzygnięcie mające na celu likwidację bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracyjnego w trybie administracyjnym i stanowi warunek formalny wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 52 p.p.s.a.). Nie jest to więc postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2, bądź w pkt 3 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu także skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, gdyż wniesiono ją na postanowienie wydane w wyniku złożonego przez skarżącego ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Ponownie podkreślić wymaga, że ponaglenie nie wszczyna żadnej części postępowania administracyjnego, jest jedynie środkiem służącym stronie do przyspieszenia postępowania i warunkuje możliwość wniesienia skargi na przewlekłość i bezczynność organu w zakończeniu postępowania administracyjnego (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Po 541/22, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.).
W związku z powyższym, Sąd obowiązany był wniesioną skargę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.