Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 listopada 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/3382/2022/19002 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia 28 października 2022 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji nr [...] z dnia 20.04.2021 r.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Postanowieniem nr [...] z dnia 18.02.2022 r. organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego, zakończone decyzją nr [...] z dnia 20.04.2021 r.
Dnia 03.03.2022 r. do organu wpłynęło wezwanie Kolegium do przekazania całości akt sprawy w związku ze złożoną przez stronę do WSA w Gliwicach skargą od decyzji Kolegium z dnia 9 lutego 2022 r., nr SKO.PSŚ/41.5/112/2022/528/LZ.
Pismem [...] z dnia 07.03.2022 r. organ I instancji przekazał akta sprawy do Kolegium i postanowieniem nr [...] z dnia 07.03.2022 r. zawiesił postępowanie w toczącej się sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez sąd.
Dnia 26.05.2022 r. do organu I instancji wpłynęły akta sprawy wraz z informacją o postanowieniu WSA w Gliwicach z dnia 04.04.2022 r., sygn. II SA/Gl 390/22 umarzającym postępowanie sądowo-administracyjne.
Postanowieniem nr [...] z dnia 08.06.2022 r. organ wznowił postępowanie zawieszone postanowieniem nr [...] z dnia 07.03.2022 r.
Decyzją nr [...] z dnia 11.08.2022 r. organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy uchylił w całości decyzję nr [...]z dnia 20.04.2021 r., zmienił prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko: M. B., data urodzenia: 2011-01-04 ustalone na podstawie wniosku z dnia 2019-10-16 (Informacja nr [...] z dnia 2019-10-18) w części dotyczącej okresu przyznania oraz wysokości przyznanych świadczeń, w ten sposób, że:
- - przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 2019-10-01 do 2020-01-31 w wysokości 500,00 zł miesięcznie,
- - przyznał prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 2020-02-01 do 2020-12-31 w wysokości 250,00 zł miesięcznie,
- - nie przyznał prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 2021-01-01 do 2021-05-31 oraz zmienił prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko: K.B., data urodzenia: 2017-07-31 ustalone na podstawie wniosku z dnia 2019-10-16 (Informacja nr [...] z dnia 2019-10-18) w części dotyczącej wysokości przyznanych świadczeń w okresie od 2020-02-01 do 2021-05-31: z kwoty 500,00 zł miesięcznie na kwotę 250,00 zł miesięcznie.
Od powyższej decyzji odwołanie do Kolegium wniosła strona. Decyzją nr SKO.PSŚ/41.5/2622/2022/13599 z dnia 22.09.2022 r. (wpływ do MOPS: 29.09.2022 r.) organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji ustalił, że w aktach sprawy znajduje się fragment kopii postanowienia Sądu Okręgowego w G. z dnia 11.02.2020 r. (data wpływu do MOPS: 11.09.2020 r.) oraz oświadczenia stron z których wynika, że opieka nad dziećmi sprawowana była naprzemiennie.
W związku z powyższym ustaleniem organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania wynikająca z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Odwołanie od tej decyzji do Kolegium złożyła strona wnosząc zmianę decyzji wydanej przez organ I instancji i przyznanie jej świadczenia 500+ na syna M. B. na okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 maja 2021 r.
Kolegium rozpatrując odwołanie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał stan faktyczny sprawy i dotychczasowy przebieg postępowania. Przywołał również treść art. 145 § 1, 151 § 1 k.p.a. oraz art. 4 ust.1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 1577).
Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest merytorycznie poprawna i zasługuje na utrzymanie w mocy.
Jak podniósł organ odwoławczy, wznawiając postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Nr [...] z dnia 20 kwietnia 2021 r. organ I instancji powołał się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zgodnie, z którym wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Kolegium wskazało, że w dniu 1 września 2021 r. do organu I instancji wpłynęła kopia pisma Sądu Okręgowego w G. z dnia 17 sierpnia 2021 r., z którego wynika, że postanowienie z dnia 11 lutego 2020 r. (sygn. akt [...]) regulowało sytuację dzieci M. B. oraz K.B. na czas procesu i w związku z tym wznowiono postępowanie.
W ocenie Kolegium okolicznością faktyczną, która mogłaby być podstawą do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji Nr [...] z dnia 20 kwietnia 2021 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest wydanie przez Sąd Okręgowy w G. postanowienia z dnia 11 lutego 2020 r. (sygn. akt [...]), które regulowało sytuację dzieci M. B. oraz K. B.. Ponieważ jednak organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalił, że w jego dyspozycji znajdowała się informacja o wydanym przez sąd postanowieniu, gdyż w dniu 11.09.2020 r. ją otrzymał i nią dysponował, nie można uznać tej informacji za nieznaną organowi okoliczność czy dowód. Informacja ta znajdowała się w aktach sprawy, lecz organ się z nią nie zapoznał lub niewłaściwie ocenił.
Tym samym w ocenie Kolegium organ I instancji słusznie uznał, że w sprawie nie zachodziła przesłanka wznowienia postępowania z art. 145 § 1 k.p.a. co uzasadniło wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji nr [...]z dnia 20.04.2021 r.
Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wywiódł skarżący. W skardze wniósł o zwolnienie go z kosztów postępowania sądowego jak i uiszczenia kosztów oraz wpisu. Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu świadczenia wychowawczego na syna M. za okres od 1 stycznia 2021 r. do 31 maja 2021 r.
Jak uzasadnił, wniósł "odwołanie do Sądu, ponieważ SKO w Katowicach broni decyzji MOPS w T. i obie instytucje Państwowe nie respektują postanowień Sądu Okręgowego z G.."
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259) – dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawę do ich uchylenia.
Przedmiotem skargi skarżącego jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia 28 października 2022 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji nr [...] z dnia 20.04.2021 r. Skarżący nie odwołał się od tej decyzji i uzyskała ona przymiot ostateczności i prawomocności.
Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania, należy podkreślić, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, ponieważ może prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej. Tryb wznowieniowy stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej określonej w art. 16 k.p.a. Wynikająca z art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, ale jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania w trybie nadzwyczajnym, w tym w trybie wznowienia postępowania.
Wznowienie postępowania stwarza zatem prawną możliwość ponownego rozpoznania sprawy i jej rozstrzygnięcia zakończonego ostateczną decyzją administracyjną, która nie może być wzruszona w zwykłym trybie instancyjnym, jeżeli postępowanie w którym wydano decyzję ostateczną zostało dotknięte jedną z wad procesowych wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. Celem wznowionego w sprawie postępowania jest ustalenie czy zwykłe postępowanie (zakończone wydaniem decyzji) było dotknięte wadami i w jakim zakresie ewentualne wadliwości zwykłego postępowania mają wpływ na byt prawny decyzji i w konsekwencji - w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji - doprowadzenie do uchylenia weryfikowanej decyzji i wydania w jej miejsce nowej i rozstrzygającej o istocie sprawy decyzji.
Zasadnicza kwestią wymagającą ustalenia w kontrolowanej sprawie było ustalenie, czy istniały podstawy do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza Miasta T. nr [...] z dnia 20.04.2021 r.
Wznawiając postępowanie z urzędu postanowieniem nr [...] z dnia 18.02.2022 r. organ I instancji błędnie uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Uchylenie ostatecznej decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wymaga łącznego wystąpienia trzech przesłanek.
Po pierwsze, ujawnione istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody są nowe; drugą przesłanką jest wymóg istnienia "nowych okoliczności faktycznych" i "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej, zaś trzecią przesłanką jest to, że "nowe okoliczności faktyczne" i "nowe dowody", nie były znane organowi, który wydał decyzję (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1961/15, LEX nr 2324339).
Za taką okoliczność faktyczną organ I instancji uznał wpływ do niego w dniu 01.09.2021 r. kopii pisma Sądu Okręgowego w G. z dnia 17.08.2021 r. dotyczące postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 11.02.2020 r. w sprawie o sygn. akt [...]. W trakcie postępowania wznowieniowego okazało się jednak, że w aktach administracyjnych organu I instancji znajdowała się już informacja (dostarczona przez stronę postępowania) o tym postanowieniu w postaci kopii fragmentu postanowienia wraz z kopią planu wychowawczego zawartego w ugodzie mediacyjnej z dnia 7.10.2019 r. i oświadczeń stron o opiece naprzemiennej nad małoletnimi dziećmi skarżącego i jego byłej żony. Informacja ta wpłynęła do organu I instancji w dniu 11.09.2020 r. Wydając decyzję nr [...] z dnia 20.04.2021 r. organ I instancji posiadał już wiedzę (lub mógł ją posiadać w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy) na temat sądowej regulacji opieki nad dziećmi skarżącego i jego żony.
Okoliczność ta nie mogła mieć więc cechy nowości opisanej w art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. Słusznie więc w ocenie Sądu oba organy uznały, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji nr [...] z dnia 20.04.2021 r.
Mając powyższe na uwadze na powyższe Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.