Uzasadnienie
Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] roku na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 roku, nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego w Z. Osiedle [...] T. H. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że organ ustalił spełnienie przesłanek do wymeldowania. T. H. nie mieszka w lokalu, z którego organ dokonał jej wymeldowania od [...] roku.
Zamieszkuje bowiem w domu jednorodzinnym w S., jej pobyt pod tym adresem ma zdaniem organu charakter dobrowolny i stały, a nie czasowy.
Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła T. H. wnosząc o uchylenie i zmianę decyzji tego organu, a w konsekwencji o umorzenie postępowania w sprawie wymeldowania.
Zarzuciła brak ustalenia przez organ I instancji zamiaru (po jej stronie) opuszczenia miejsca stałego pobytu. Twierdziła, że sporny lokal jest głównym miejscem w którym koncentrują się jej interesy życiowe. Podkreśliła, że oględziny, w których nie mogła uczestniczyć z uwagi na niewpuszczenie do lokalu przez A. H., nie umożliwiły ustalenia czy w lokalu tym znajdują się jej rzeczy oraz czy jest on przez nią używany.
Wreszcie podała, że złożenie zawiadomienia o utrudnianiu korzystania z lokalu jest jej prawem, a nie obowiązkiem, a nadto, że nie upłynął jeszcze termin do wniesienia powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania.
Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Po przytoczeniu treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji organ stwierdził, że w sprawie o wymeldowanie ma obowiązek ustalenia czy doszło do opuszczenia przez osobę lokalu w sposób dobrowolny i trwały bez dokonania wymeldowania.
Postępowanie dowodowe wykazało, że skarżąca opuściła wraz z mężem A. H. dotychczasowe miejsce pobytu stałego w kwietniu [...] roku. Skarżąca zamieszkała wtedy w S., gdzie posiada meldunek na pobyt czasowy od [...] roku do [...] roku. Lokal w Z. został wynajęty osobie trzeciej. Umowa najmu trwała do jesieni [...] roku. W lutym [...] roku mąż skarżącej A. H. dokonał zmiany zamków w drzwiach spornego lokalu. Od tego też czasu skarżąca nie ma dostępu do tego lokalu z uwagi na brak kluczy. Posiada natomiast klucze do skrzynki pocztowej stron i przy tej skrzynce była widywana przez świadków.
Zdaniem organu odwoławczego skarżąca nie ma żadnych kontaktów z lokalem co najmniej od czasu wymiany zamków to jest od lutego [...] roku. Jeżeli nawet przez wymianę zamków skarżąca została zmuszona do opuszczenia lokalu to wobec niepodjęcia przez nią żadnych środków prawnych mających na celu dopuszczenie do lokalu przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji i dowdowach osobistych została spełniona (II SA/Gl 246/11).
Istotnie termin do złożenia żądania przywrócenia posiadania lokalu jeszcze nie minął ale organy ewidencyjne mają obowiązek orzekania w oparciu o ustalony stan faktyczny i prawny i nie mogą oczekiwać na ewentualną zmianę takiego stanu (II SA/Gl 344/11).
Odnosząc się do podnoszonego w trakcie postępowania przez skarżącą jej tymczasowego meldunku w S. organ stwierdził, że meldunek taki w okolicznościach sprawy nie może uniemożliwiać ustalenie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (II SA/Gl 479/11).
Zdaniem organu skarżąca w sposób trwały opuściła miejsce dotychczasowego pobytu – nie przebywa w nim nawet w święta i niedziele, zamieszkuje sama w miejscu swojego tymczasowego zameldowania, a adres w Z. wskazuje jako adres do korespondencji (zeznania córki A. S.).
Odnośnie braku ustalenia – przez organ I instancji – czy w spornym lokalu znajdują się rzeczy skarżącej organ uznał ten fakt za nieistotny bowiem pozostawienie w mieszkaniu rzeczy nie świadczy o tym, że dana osoba nie opuściła tego lokalu (III SA/Gd 360/08). Ponieważ skarżąca żadnych skutecznych kroków prawnych w celu powrotu do lokalu nie podjęła (conajmniej uniemożliwiono jej korzystanie z lokalu w [...] roku), a niedopuszczalne jest nadużywanie instytucji zameldowania w celu rozwiązywania sporów mieszczących się w granicach innego postępowania. Organ stwierdził, że skarżąca opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania w związku z tym utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.
Zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez przyjęcie, że lokal w Z. opuściła dobrowolnie.
Podała także, że w chwili obecnej podjęła kroki prawne w kierunku przywrócenia naruszonego posiadania, ale sprawa ta nie otrzymała jeszcze sygnatury, w związku z czym skarżąca nie może się na nią powołać.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne są powołane do kontroli legalności aktów organów administracyjnych a katalog możliwych rozstrzygnięć sądu w stosunku do decyzji administracyjnych wymienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.).
W szczególności sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie takich naruszeń nie stwierdzono.
Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o wymeldowaniu z pobytu stałego T. H. Organy zatem orzekły o wymeldowaniu stojąc na stanowisku, że zaistniały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stosownie do powołanego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego (...) i niedopełniła obowiązku wymeldowania.
W tym miejscu należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że organ administracji publicznej w sprawie o wymeldowanie bada czy doszło do opuszczenia przez osobę lokalu bez dokonania wymeldowania. Opuszczenie to musi nosić cechy dobrowolności i trwałości (V SA 2323/02). To ostatnie stanowisko nie straciło na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (sygn. akt K 20/01).
Zdaniem Sądu z materiału dowodowego a w szczególności oświadczeń skarżącej wynika, że w spornym lokalu nie przebywa (nie ma do niego dostępu) nie nocuje, nie spożywa posiłków co najmniej od [...] roku.
Spornym w sprawie mógł być sposób opuszczenia lokalu (niemożność korzystania z tego lokalu) w zakresie posiadania cechy dobrowolności i trwałości.
W tym zakresie Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (II OSK 127/05), że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne.
W sprawie jest poza sporem, że skarżąca w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji żadnych takich działań nie podjęła, mimo że dostępu do lokalu nie miała od [...] roku.
Ich podjęcie (o ile w istocie miało miejsce) już po wydaniu decyzji ostatecznej nie może mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem tej decyzji. Sąd podziela także stanowisko organu co do trwałości opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca pobytu. Skarżąca bowiem w żaden sposób nie wykazała, że nie utraciła więzi z miejscem pobytu stałego poprzez przebywanie w nim, spanie, stołowanie czy też organizowanie wypoczynku lub przyjmowanie przyjaciół lub rodziny.
Skarżącej sąd pragnie wyjaśnić, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymeldowania nie pozostaje w związku z prawem do lokalu, ani rozliczeniami dotyczącymi nakładów na majątek wspólny czy odrębny.
Odnośnie podnoszonej przez skarżącą w skardze okoliczności związanej z wystąpieniem przez nią o przywrócenie naruszonego posiadania należy wyjaśnić, że w sytuacji uwzględnienia tego żądania przez sąd powszechny skarżąca będzie mogła wystąpić o wznowienie postępowania zakończonego kontrolowaną obecnie decyzją.
Wskazać wreszcie przyjdzie, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tak ukształtowały instytucję zameldowania, że ma ona służyć wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Skoro zatem osoba nie przebywa w lokalu, to jej zameldowanie stanowiłoby w istocie fikcję prawną.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.