Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej – SKO, Kolegium) decyzją z dnia 23 grudnia 2022 r. nr SKO.4117.487.2022, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 1692 z późn. zm. – dalej u.d.w.), po rozpoznaniu odwołania B. B. (dalej – Wnioskodawczyni, Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. (dalej – organ I instancji) z dnia 28 października 2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania dodatku węglowego.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Po rozpoznaniu wniosku Skarżącej, organ I instancji wspomnianą decyzją z dnia 28 października 2022 r. odmówił jej przyznania dodatku węglowego. Negatywne rozstrzygnięcie umotywowano tym, że – zdaniem Wójta Gminy - Wnioskodawczyni nie prowadzi gospodarstwa domowego pod wskazanym w podaniu adresem. Argumentem tego dowodzącym jest brak deklaracji o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla wymienionej we wniosku nieruchomości.
W odwołaniu z dnia 8 listopada 2022 r. Skarżąca zanegowała powyższą decyzję. Wyjaśniła, że uiszcza opłatę za wywóz odpadów z posesji położonej w Z. przy ul. [...], na którą dowozi odpady z nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] w K. Dodała, że w dniu 7 listopada 2022 r. złożyła deklarację na odbiór odpadów komunalnych z ul. [...]. Zaznaczyła także, że w lipcu 2022 r. ukończony został remont tego budynku, co umożliwia całoroczne zamieszkiwanie w nim.
Decyzją z dnia 23 grudnia 2022 r. Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Organ odwoławczy za Wójtem Gminy przyjął, że Skarżąca nie prowadzi gospodarstwa domowego pod wskazanym we wniosku adresem, czego dowodzi brak złożonej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Okoliczność ta, według organu odwoławczego, jest wystarczającą podstawą dla odmowy przyznania dodatku węglowego.
W skardze z dnia 24 stycznia 2023 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnej w Gliwicach, Wnioskodawczyni wyraziła swoją dezaprobatę dla zanegowanej decyzji Kolegium. W jej uzasadnieniu Wnioskodawczyni podniosła, że organy nie wzięły pod uwagę tego, że po zakończeniu w lipcu 2022 r. remontu budynku położonego w K. przy ul. [...], zamieszkała w nim we wrześniu 2022 r. Do tego czasu uiszczała opłatę za usuwanie odpadów komunalnych z terenu posesji przy ul. [...] w Z. Ponieważ opłaty z tego tytułu wnoszone są kwartalnie, stąd nie można dokonać zmiany adresu z miesiąca na miesiąc. Nadmieniła, że czynności tej dokonała w dniu 7 listopada 2022 r. Skarżąca stwierdziła ponadto, że w październiku 2022 r. zakupiła węgiel na stronie [...] przedkładając deklarację CEEB wydaną jej przez Urząd Gminy dotyczącą nieruchomości położonej przy ul. [...]. Podniosła również, że fakt zamieszkiwania pod adresem wskazanym we wniosku dokumentują także rachunki opłat za energię elektryczną oraz wodę.
Końcowo Skarżąca wyraziła pogląd, że wątpliwości w tym zakresie powinny zostać wyjaśnione przez organ I instancji poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Do skargi załączono przelew na rzecz T Sp. z o.o. z dnia 1 grudnia 2022 r., informację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami za odpady komunalne z dnia 8 listopada 2022 r. oraz kserokopie płatności za energię elektryczną, faktury VAT za wodę, przelew na rzecz P S.A. z dnia 12 października 2022 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy jest kontrola rozstrzygnięcia organu administracji, którym odmówiono Skarżącej przyznania dodatku węglowego. Negatywne stanowisko uzasadniono tym, że Wnioskodawczyni nie zamieszkuje na terenie nieruchomości, która została wskazana w podaniu. Podstawą dla takiego stwierdzenia był brak deklaracji Skarżącej o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczącej wspomnianej posesji.
Przechodząc do rozważań podnieść przyjdzie, że w myśl art. 2 ust. 1 u.d.w. dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r. poz. 438 z późn. zm.), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Zauważyć ponadto należy, że przez gospodarstwo domowe rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) (art. 2 ust. 2 u.d.w.).
Analiza przywołanych uregulowań, jak również pozostałych uregulowań ustawy, prowadzi do wniosku, że co do zasady dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 2 ust. 3a u.d.w., gdzie wskazuje się, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Ponadto podkreślić należy, że jego uzyskanie jest warunkowane wykorzystywaniem określonego rodzaju źródła ogrzewania lokalu/domu, które musi być zasilane paliwem stałym.
Przy weryfikacji wniosków o wypłatę dodatku węglowego organ I instancji może korzystać z informacji wynikających z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art. 2 ust. 15a pkt 1 u.d.w.), jak również pozyskanych w związku z prowadzonymi postępowaniami w sprawach określonych w art. 2 ust. 15a pkt 2 u.d.w., a także zawartych w rejestrze PESEL oraz rejestrze mieszkańców (art. 2 ust. 15a pkt 3 u.d.w.). Nadmienić należy, że wymienione źródła informacji zostały wymienione jedynie w sposób przykładowy (nie jest to katalog zamknięty). Ustawodawca dostrzegając, że informacje pozyskane w trybie art. 2 ust. 15a u.d.w. nie zawsze będą wystarczające dla pełnej oceny podania, dał organowi administracji możliwość wyjaśnienia wątpliwości w tym zakresie poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.
Stanowi o tym m.in. art. 2 ust. 15b u.d.w. Zgodnie z nim, jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku węglowego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 2 ust. 2 odpowiednio pkt 1 i 2, odnośnie samotnego zamieszkiwania w przypadku jednoosobowych gospodarstw domowych oraz wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą w przypadku gospodarstw domowych wieloosobowych.
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że organy obu instancji oparły swe twierdzenie o niezamieszkiwaniu Skarżącej w miejscu wskazanym we wniosku wyłącznie na treści deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Uznały tym samym, że nieruchomość w niej wskazana jest rzeczywistym miejscem zamieszkania Wnioskodawczyni. Tymczasem wspomniana deklaracja nie może stanowić wyłącznego dowodu dla wykazania tej okoliczności, skoro Wnioskodawczyni zaprzecza temu. Nie można bowiem wykluczyć, że Skarżąca faktycznie realizuje cele mieszkalne w innym miejscu niż zostało to wskazane w deklaracji. W takiej sytuacji organ I instancji winien skorzystać z uprawnienia jakie daje art. 2 ust. 15b u.d.w. i przeprowadzić wywiad środowiskowy dla wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tym gruncie.
Tym samym zaniechanie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dla ustalenia, gdzie znajduje się Skarżącej rzeczywiste miejsce zamieszkania, uzasadnia twierdzenie, że sprawa nie została wyjaśniona w stopniu pozwalającym na rozstrzygnięcie o prawie do dodatku węglowym. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji w toku postępowania, tak z urzędu, jak i na wniosek podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz mają obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy nie sprostały wskazanym w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. obowiązkom. Decyzje organów obu instancji zostały bowiem wydane pomimo wątpliwości, co do tego pod jakim adresem znajduje się gospodarstwo domowe Wnioskodawczyni.
Mając na uwadze powyższe organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę przeprowadzi wywiad środowiskowy pod wskazanym we wniosku adresem celem ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącej.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżąca, zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych i działająca osobiście, nie wykazała aby w związku ze sprawą poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.).