Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżące Stowarzyszenie zwróciło się o zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentując wniosek wskazało, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest konieczne ze względu na istnienie realnego bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia oraz naruszenia przez inwestora szeregu ustaw. Ze względu na ilość spraw Stowarzyszenie nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych, a składki członkowskie nie są w stanie pokrywać wydatków organizacji. Z treści formularza wynika, że za ubiegły rok Stowarzyszenie poniosło stratę w wysokości 291 zł, a na rachunku Stowarzyszenia w momencie składania skargi znajdowała się kwota 986 zł. Powołując się na podane wyżej okoliczności oraz istnienie interesu społecznego Stowarzyszenie wniosło o uwzględnienie wniosku.
Pismem z dnia 11 marca 2013 r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez:
- - nadesłanie kopii dokumentacji księgowej, w oparciu o którą skarżące Stowarzyszenie twierdzi, że za ubiegły rok obrachunkowy poniosło stratę,
- - nadesłanie wciągu z rachunku bankowego obrazującego operacje wykonywane na tym rachunku w ciągu ostatnich trzech miesięcy,
Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 – zwanej dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z powyższego wynika, że zasadniczą przesłanką warunkująca przyznanie prawa pomocy jest uprawdopodobnienie istnienia takiego stanu majątkowego strony skarżącej, który co do zasady wyklucza możliwość wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych. Taką konstatację można zaś uczynić w oparciu o tzw. dokumenty źródłowe, a więc dane uzyskane np. z wyciągów z rachunków bankowych z dokumentacji księgowej, z zeznań podatkowych itp. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Wbrew temu co sądzi skarżący tego rodzaju wezwanie nie może być traktowane jako swoista szykana względem strony.
Przeciwnie, uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504).
W realiach rozpoznawanej sprawy skarżące Stowarzyszenie nie przedstawiło dokumentów, o które zostało wezwane. Z tego też względu nie jest wiadomym, czy i jakimi środkami obecnie dysponuje oraz czy wysokość tych środków pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Przesłanką przyznania prawa pomocy nie może być powoływanie się na interes społeczny, albowiem ustawodawca nie przewidział takiego kryterium w obowiązującej w tym zakresie regulacji. Nawet biorąc pod uwagę fakt, że Stowarzyszenie jest organizacją non profit nie uzasadnia zwolnienia go od kosztów sądowych tylko z tego względu, że wpływy ze składek członkowskich nie wystarczają na pokrycie wydatków związanych z realizacją celów statutowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2009 r. sygn. akt II OZ 22/09 – Lex nr 551904). Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 ze zm.) w art. 33 – 35 przewiduje szerokie spektrum źródeł, z których tego rodzaju podmiot może czerpać dochody.
Wobec tego należało uznać, ze wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został należycie uzasadniony, a okoliczności, na które powołała się strona uprawdopodobnione, co w konsekwencji oznacza, że nie znaleziono podstaw do jego uwzględnienia.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.