Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] roku – nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 160 § 3, 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.), przyznało J. K. odszkodowanie za poniesioną szkodę wskutek wydania przez Naczelnika Gminy K. decyzji z dnia [...] roku w przedmiocie wykupu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., której z kolei nieważność została stwierdzona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławcze w C. z dnia [...] roku – nr [...]. Jako zobowiązaną do wypłaty odszkodowania SKO wskazało Agencję Nieruchomości Rolnych w W., Oddział Terenowy w O.. W pouczeniu tejże decyzji zawarte zostało pouczenie tej treści, że "strona niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania może wnieść powództwo do sądu powszechnego".
Pismem z dnia [...] r. zobowiązana do wypłaty odszkodowania Agencja Nieruchomości Rolnych w W., Oddział Terenowy w O. wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. do usunięcia zawartego w decyzji naruszenia prawa w postaci błędnego oznaczenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Następnie, pismem z dnia [...] roku (nadanym w placówce pocztowej w dniu [...] br., a doręczonym SKO w dniu [...] br.) Agencja za pośrednictwem SKO wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przedmiotową decyzję Kolegium.
Decyzją z dnia [...] roku - nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., podkreślając, iż uwzględnia skargę w całości, uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie jako bezprzedmiotowe uznając, iż wskutek uchylenia art. 160 k.p.a. wyłączony został tryb administracyjny dochodzenia odszkodowań we wszystkich sprawach, w których decyzja nieważnościowa stała się ostateczna po dniu [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.), który to przepis wprowadza zasadę pierwszeństwa postępowania administracyjnego w stosunku do postępowania sądowego, skargę do sądu administracyjnego można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, o ile służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (w sposób szczególny przepis traktuje jedynie prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia, zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a., należy natomiast rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje już obecnie, wskutek ich wykorzystania, żaden środek zaskarżenia przewidziany w ustawie taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przypadku wydania przez organ I instancji decyzji administracyjnej, środek taki stanowi co do zasady odwołanie.
Jednak w myśl art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, natomiast strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Tym samym w rozpatrywanej sprawie, wniesienie przez Agencję Nieruchomości Rolnych skierowanego do SKO wezwania do usunięcia naruszenia prawa było w myśl przepisów niedopuszczalne, albowiem określona w art. 52 § 3 p.p.s.a. możliwość odnosi się jedynie do sytuacji, gdy ustawa w ogóle nie przewiduje żadnych środków zaskarżenia danego aktu lub czynności, co w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie ma miejsca w przypadku wydanych w I instancji decyzji administracyjnych. W rezultacie, błędnie wystosowane do SKO wezwanie, o którym mowa, winno było zostać, zdaniem Sądu, zakwalifikowane przez ten organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wniosek ten winien podlegać w pierwszym rzędzie rozważeniu w aspekcie jego terminowości i dopuszczalności, z uwzględnieniem treści art. 112 k.p.a. stanowiącego, iż błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.
W konsekwencji wnosząc w dniu [...] r. i nie czekając na ponowne rozpoznanie sprawy przez SKO, skargę na decyzję pierwszoinstancyjną, skarżąca Agencja Nieruchomości Rolnych w W. nie wyczerpała toku instancji, a tym samym wniesioną skargę uznać należało za niedopuszczalną. Tytułem uzupełnienia wskazać w tym miejscu można, że nawet gdyby, tak jak w swej pierwszoinstancyjnej decyzji stwierdziło SKO, w sprawie istotnie miał zastosowanie uchylony art. 160 k.p.a., to i tak zobowiązana do wypłaty odszkodowania Agencja nie mogłaby złożyć wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a następnie skargi do WSA. Wobec ówczesnej bowiem redakcji art. 160 k.p.a., nie służyły jej ani żadne środki odwoławcze, ani też możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego, albowiem przywołany przepis zezwalał na zaskarżenie rozstrzygnięcia jedynie osobie, której przyznano odszkodowanie i to jedynie w drodze powództwa do sądu powszechnego, z wyłączeniem zatem w tej mierze zarówno odwołania do organu wyższej instancji oraz z wyłączeniem właściwości sądów administracyjnych.
Żadnych możliwości zaskarżenia ani do sądu powszechnego, ani też administracyjnego nie miał natomiast podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania – por. w tej mierze np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2002 r., III RN 129/01, OSNP 2003/13/302 stwierdzające, iż decyzja w przedmiocie przyznania odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem nieważnej decyzji administracyjnej (art. 160 k.p.a.) nie podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego i w związku z tym wniesiona od niej skarga podlega odrzuceniu.
W obecnym natomiast stanie prawnym, wskutek uchylenia ograniczającego dopuszczalność drogi administracyjnej i administracyjnosądowej art. 160 k.p.a., w sytuacjach, w których przepis ten nie ma zastosowania, albowiem decyzja stwierdzająca nieważność stała się ostateczna dopiero po dniu 1 września 2004 r., możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zdaniem Sądu, nie można negować, niezależnie od jej zakresu tematycznego i oceny zgodności z prawem wydanej przez Kolegium w I instancji decyzji. Możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zależy bowiem od tego, czy decyzja pierwszoinstancyjna została wydana prawidłowo czy z naruszeniem prawa czy też w ogóle bez podstawy prawnej.
Z powyższych względów Sąd uznał, iż skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt. 6 p.p.s.a. w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 litera a) p.p.s.a.