Uzasadnienie
Skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Jego wysokość ustalono w oparciu o treść § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).
W odpowiedzi, na drukach urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy K. i S. M. wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzach zaznaczyli, iż są osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym, których dochód kształtuje się na poziomie około 2283 zł brutto miesięcznie. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2, lokal mieszkalny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżący, wedle informacji zawartych w formularzu, nie posiadają żadnych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie dysponują również żadnymi środkami pieniężnymi ani papierami wartościowymi.
W postępowaniu prowadzonym pod sygnatura akt II SA/Gl 74/09 skarżący zostali wezwani do nadesłania dodatkowych dokumentów, celem uprawdopodobnienia informacji zawartych we wniosku. Stąd też uzyskane ta drogą informacje zostały wykorzystane przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku.
Na wezwanie referendarza sądowego K. i S. M. wyjaśnili, że w należącym do nich lokalu mieszkalnym mieszka J. M. – matka skarżącego. Jest ona osobą w podeszłym wieku ([...] lat), w złym stanie zdrowia co wymaga znaczących kosztów na leczenie (około [...] zł miesięcznie). Przeciętne, miesięczne koszty utrzymania się skarżących, których wysokość ustalono w oparciu o nadesłane dokumenty, kształtują się na poziomie około 1100 zł. Trzeba przy tym zauważyć, że dochód J. M. (903 zł) pozwala na częściowe pokrycie niezbędnych wydatków, co potwierdza wiarygodność oświadczenia skarżących, iż osoba ta pozostaje pod ich opieką (również materialną).
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
Mając powyższe na względzie trzeba zauważyć, że na obecnym etapie postępowania zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego zobowiązana jest strona jest wpis od skargi. Ze względu na przedmiot skargi, w niniejszej sprawie wynosi on 500 zł. Zestawiając tę kwotę z wydatkami wnioskodawców stwierdzić wypada, że jej poniesienie może narazić ich na powstanie uszczerbku w utrzymaniu się. Stanowi ona bowiem niemalże połowę środków pozostających w ich dyspozycji. Innymi wydatkami, które strona może być zobowiązana ponieść jest opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (uiszczania w razie oddalenia skargi i zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku) oraz wpis od skargi kasacyjnej (stosownie do treści § 3 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynosi on połowę wpisu od skargi, a więc będzie to 250 zł).
Obydwie opłaty mają jednakże charakter potencjalny – zależny od wyniku postępowania i tego, czy strony niezadowolone z rozstrzygnięcia Sądu będą miały zamiar skorzystać ze środków odwoławczych. Tym samym, mając na względzie sytuacje materialną K. i S. M. i konieczność zagwarantowania im prawa do sądu, wystarczające jest zwolnienie ich z wpisu od skargi. Pozostałe opłaty, w tym ewentualny wpis od skargi kasacyjnej, nie są na tyle wysokie, aby ich poniesienie leżało poza możliwościami skarżących. W tym więc zakresie orzeczono o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niebagatelne znaczenie ma również fakt, iż w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II SA/Gl 220/09 skarżących również zwolniono z wpisu od skargi, oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Jakkolwiek rozstrzygnięcie to nie miało bezpośredniego wpływu na treść niniejszego orzeczenie, niepodobnym było pominięcie faktu jego istnienia.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia