Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r., nr [...] nakazującą E. i H. T. rozbiórkę ogrodzenia zlokalizowanego na działkach nr 1 i 2 położonych przy ul.[...] w B. Na powyższe rozstrzygnięcie E. T. i H. T. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W związku z otrzymanym upomnieniem z dnia [...] r., nr [...] wzywającym do wykonania obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją, skarżący pismem z dnia 13 lutego 2014 r. (wniesionym za pośrednictwem organu pierwszej instancji), wystąpili z wnioskiem o wstrzymanie wykonania powołanych na wstępie rozstrzygnięć organów pierwszej i drugiej instancji. W uzupełnieniu powyższego pismem z dnia 27 marca 2014 r. skarżący uzasadnili przedmiotowy wniosek niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i trudnymi do odwrócenia skutkami. Wskazali, że przedmiotem postępowania jest brama wjazdowa stanowiąca integralną część ogrodzenia. W ich ocenie zlikwidowanie bramy spowoduje, że teren będący ich własnością (działki nr 3 i 2) stanie się miejscem niezabezpieczonym i ogólnodostępnym.
W konsekwencji może spowodować to naruszenie zarówno własności skarżących jak i uczestników postępowania poprzez zniszczenie bądź uszkodzenie przez osoby trzecie obiektów usytuowanych w obrębie wskazanych nieruchomości. Skarżący podkreślili, że na ich nieruchomości rosną liczne drzewa i krzewy, których zdewastowanie zrodzi duże szkody materialne. Nadto wykonanie nakazu rozbiórki spowoduje nieodwracalne skutki w postaci zniszczenia dwudziestoletniej roślinności, zaś jej przywrócenie do stanu poprzedniego mogłoby nastąpić po dłuższym czasie, przy dużym nakładzie sił i środków. W treści skargi skarżący oświadczyli, że konstrukcję spornej bramy wjazdowej (o wysokości 215 cm) stanowią dwa drewniane słupy posadowione na betonowym fundamencie, przy czym konstrukcja ta postawiona została w 1993 r.
Uczestniczki postępowania M. G. i M. G.-P. pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r. odnosząc się do wniosku o wstrzymanie wykonania podniosły, że w rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." Wykonanie zaskarżonej decyzji sprawi natomiast, że odzyskają one jako współwłaścicielki bezprawnie zajętą część nieruchomości (tj. działka nr 1), mającą status drogi dojazdowej do budynku.
Nadto wskazały, że działka ta zatarasowana jest potężnym słupem stojącym w osi drogi i spornym ogrodzeniem postawionym niezgodnie z wyznaczonymi geodezyjnie granicami. Uczestniczki zwróciły uwagę, że nie wyraziły zgody na jakiekolwiek nasadzenia na działce stanowiącej ich współwłasność, które są dokonywane przez skarżących systematycznie uniemożliwiając im tym samym dojazd pod ich posesję. Zdaniem autorek pisma usunięcie bramy i ogrodzenia nie ma wpływu na działki stanowiące własność skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności jeżeli zaistnieją szczególne okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględnienie wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., jest zatem uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, że spełniona została któraś z określonych powyżej przesłanek (okoliczności faktycznych o charakterze nadzwyczajnym). Okoliczności te Sąd winien ocenić zarówno w stosunku do strony skarżącej, jak i uczestnika postępowania, bowiem konsekwencje wstrzymania bądź braku wstrzymania zaskarżonego aktu, mogą dotykać każdą ze stron postępowania.
Jak wynika z brzmienia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca co prawda nie nałożył na stronę skarżącą obowiązku wykazania, że zachodzą przewidziane nim przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu, to jednakże uprawdopodobnienie przez stronę skarżącą podstaw złożonego wniosku powinno być rozpatrywane w kategoriach podejmowania działań we własnym procesowym interesie. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05 (dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych) w razie złożenia wniosku o wstrzymanie rzeczą Sądu jest zbadać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu, bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności.
Tak więc biorąc w pierwszej kolejności pod rozwagę okoliczności badane z urzędu, a w szczególności uwzględniając charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zaznaczyć, że instytucja wstrzymania wykonania odnosi się jedynie do takich zaskarżonych aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu, tj. nakazują stronie wykonanie nałożonego na nią obowiązku lub dokonanie określonej czynności podlegającej wyegzekwowaniu w trybie postępowania egzekucyjnego.
Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. O możliwości przyznania ochrony na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. decyduje to, czy w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym w graniach sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem administracyjnym, w wyniku wstrzymania wykonania tego aktu, nastąpi ochrona strony, przed skutkami, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Należy zatem rozważyć jakie skutki prawne i faktyczne może wywołać zaskarżona decyzja.
Przedmiotem skargi jest decyzja nakazująca rozbiórkę ogrodzenia. Wobec utrzymania przez organ odwoławczy w całości decyzji organu pierwszej instancji Sąd przyjął, że rozpoznawany wniosek dotyczy wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, pomimo objęcia zakresem wniosku także decyzji pierwszoinstancyjnej.
Mając na uwadze charakter przedmiotowej decyzji należy przyjąć, że jej wykonanie zrodzi przesłanki wskazane w treści powołanego wyżej art. 61 § 3 p.p.s.a. Z przeglądu orzecznictwa wypracowanego na tle omawianej instytucji, wyłania się bowiem jednolite stanowisko, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach budowlanych, w których zazwyczaj chodzi o budowę lub rozbiórkę obiektu, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione. Wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę ze swej istoty rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd wziął zatem pod uwagę podniesioną przez skarżących kwestię strat finansowych, które powstałyby po ich stronie w wyniku rozbiórki ogrodzenia. Ewentualna szkoda poniesiona wskutek wykonania zaskarżonej decyzji, wiąże się przede wszystkim z utratą nakładów finansowych poniesionych na jego realizację, a także z poniesieniem nakładów finansowych w celu wykonania nałożonego obowiązku.
Ponadto za uwzględnieniem przedmiotowego wniosku przemawia możliwość wystąpienia trudności związanych z przywróceniem obecnego stanu rzeczy w przypadku ewentualnego uchylenia zaskarżonej decyzji. Trzeba mieć jednocześnie na względzie, że stosownie do art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji.
Nadto zwrócić należy uwagę wobec argumentów podnoszonych przez uczestniczki postępowania o naruszeniu prawa i skutkach prawnych tego naruszenia, o ile istnieją, Sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji.