Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 stycznia 2023 r. K. K. (dalej jako: "skarżący") złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 4 stycznia 2023 r. o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy w S. z dnia 15 grudnia 2021 r. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia 15 grudnia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy w S. odmówił przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad żoną. Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 16 grudnia 2021 r.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji pismem z dnia 14 stycznia 2022 r. (data nadania przesyłką poleconą). Do odwołania dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia 12 stycznia 2022 r. stwierdzające, że chorował na infekcję wirusową od dnia 25 grudnia 2021 r. do dnia 12 stycznia 2022 r. Jednocześnie nie złożył wniosku o przywrócenie terminu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia 18 lutego 2022 r. nr SKO.IV/424/86/2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W wyniku rozpoznania skargi wniesionej przez skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2022 r. uchylił wyżej wymienioną decyzję. W uzasadnieniu wyroku zawarł stwierdzenia sprowadzające się do tego, że organ odwoławczy przedwcześnie rozpoznał odwołanie, nie badając jego terminowości. Z akt sprawy wynika zaś, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Jednocześnie Sąd wskazał, że skarżący do odwołania dołączył zaświadczenie lekarskie, świadczące o jego chorobie, a ponadto w aktach znajdują się wydruki z korespondencji elektronicznej, z której wynika, że informował organ o przyczynie uniemożliwiającej złożenie pisma w terminie. Organ natomiast nie pouczył skarżącego o treści art. 15zzzzzn2 z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, dalej jako: "uCOVID") i nie zawiadomił go o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania.
Następnie organ odwoławczy w zawiadomieniu z dnia 13 grudnia 2022 r. poinformował skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie wyznaczył mu termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
W piśmie z dnia 20 grudnia 2022 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy w S. z dnia 15 grudnia 2021 r. wskazując, że termin wniesienia odwołania upłynął 30 grudnia 2021 r. i z powodu infekcji wirusowej, nie mógł złożyć odwołania w terminie.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej odmówiło przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy w S. z dnia 15 grudnia 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że termin na wniesienie odwołania rozpoczął bieg w dniu 16 grudnia 2021 r. Z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia lekarskiego wynika zaś, że chorował w okresie od 25 grudnia 2021 r. do 12 stycznia 2022 r. W ocenie organu nie było zatem przeszkód, aby skarżący w okresie poprzedzającym jego chorobę, tj. pomiędzy 16 a 24 grudnia 2021 r. złożył odwołanie w ustawowym terminie. Ponadto organ podniósł, że jeśli skarżący nie mógł osobiście złożyć odwołania lub wysłać go w placówce pocztowej, to istniała możliwość, aby zlecić to osobie drugiej lub wysłać odwołanie przez platformę ePUAP. W związku z tym organ stwierdził, że skarżący "nie dochował wszelkiej staranności" aby odwołanie wpłynęło w ustawowym terminie.
W skardze wniesionej od powyższego postanowienia skarżący zarzucił, że organ naruszył art. 58 § 1 w zw. z art. 127 § 1 i 2 i art. 129 § 1 i 2 oraz art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j.: Dz. U. 2023 poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez ich błędną wykładnię i uznanie przez organ, że odwołanie powinno się wnosić niezwłocznie, podczas gdy prawidłowa wykładnia wyżej powołanych przepisów powinna prowadzić do wniosku, że strona ma prawo wniesienia odwołania w każdym dniu biegu terminu czternastodniowego. Skarżący podniósł także zarzut zaniechania przez organ oceny okoliczności faktycznych sprawy w kontekście zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 59 § 2 k.p.a.
Podkreślenia zatem wymagało, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Na podstawie art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Dodać przy tym należało, że zgodnie z art. 15 zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, dalej jako: "uCOVID"), w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju, - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 15 zzzzzn2 ust. 3 uCOVID).
Z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 16 grudnia 2021 r., a termin na złożenie odwołania upłynął w dniu 30 grudnia 2021 r., czyli w okresie obowiązywania stanu epidemii z powodu COVID-19. Stan epidemii ogłoszono 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2020 r., poz. 291), a odwołano z dniem 16 maja 2022 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz. U. z 2022 r., poz. 1027).
Powodem wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu było stwierdzenie przez organ, że przyczyna uchybienia terminu, jaką była choroba skarżącego, nie istniała od początku biegu tego terminu, tj. od dnia 16 grudnia 2021 r., a dopiero od dnia 25 grudnia 2021 r. W związku z tym, w ocenie organu, skarżący miał możliwość wniesienia odwołania przed wystąpieniem choroby. Argumentacja ta jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie bowiem z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Oznacza to, że strona może złożyć odwołanie w ostatnim dniu tego terminu.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2017 r., sygn. akt: II OSK 1224/15 - podstawy do odmówienia przywrócenia terminu nie może stanowić fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dokonanie czynności procesowej wystąpiła dopiero w ostatnim dniu terminu. (...) strona nie ma obowiązku wykonania czynności na więcej niż jeden dzień przed upływem ustawowego terminu w celu zabezpieczenia się przed wystąpieniem potencjalnych, niemożliwych do przewidzenia późniejszych okoliczności (...). Strona ma prawo wnieść środek odwoławczy w ostatnim dniu ustawowego terminu. Nie może przy tym przewidywać, że w ostatnim dniu tego terminu wystąpi sytuacja uniemożliwiająca jej złożenie odwołania od decyzji (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2017 r. sygn. akt: II OSK 1224/15).
Ponadto wskazać należało, że w niniejszej sprawie organ, w wykonaniu wskazań zawartych w cytowanym wyżej wyroku WSA, zawiadomił skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i wyznaczył mu trzydziestodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, jednakże nie pouczył skarżącego o tym, że przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, czyli o treści art. 58 § 1 K.p.a.
Pomimo tego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, uznając tym samym, że opisana wyżej choroba skarżącego, nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy. W tych okolicznościach sprawy organ – poprzez zaniechanie pouczenia skarżącego we wskazanym wyżej zakresie, w tym w szczególności o konieczności wykazania, że nie istniała możliwość złożenia lub wysłania odwołania przy pomocy innej osoby, naruszył wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadę informowania stron poprzez brak należytego poinformowania skarżącego o wszystkich okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu.
W konsekwencji tego, organ naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym skargę należało uwzględnić, uchylając zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p. s. a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące konieczności przeprowadzenia wyżej wymienionych czynności, a następnie analizy okoliczności we wskazanym wyżej zakresie i na tej podstawie wyda rozstrzygnięcie.