Uzasadnienie
Wójt Gminy M. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz 32 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220) uchylił w całości własną decyzję z [...] r. przyznającą R. B. (dalej jako strona lub skarżąca) prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci w okresie od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r., oraz orzekł o odmowie przyznania we wskazanym okresie świadczeń w postaci prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci. W pouczeniu o środkach odwoławczych zamieszczono informacje o możliwości wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie.
Strona reprezentowana przez adwokata M. B. pismem z 30 września 2019 r. wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie oraz kolejnym pismem z tego samego dnia wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i powołała się na złą sytuację zdrowotną, która uniemożliwiła jej w terminie wniesienie odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem z [...]r. nr [...] odmówiło stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy M. z [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia własnej decyzji z [...] r. przyznającej stronie prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci w okresie od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r., oraz o odmowie przyznania we wskazanym okresie świadczeń w postaci prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dwoje dzieci. W pouczeniu o przysługujących środkach prawnych wskazano, że stronie przysługuje prawo wniesienia zażalenia na to postanowienie w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania.
Pełnomocnik skarżącej pismem z 24 listopada 2019 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W zażaleniu tym wyrażono niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia, nadto dołączono do niego dokumentację medyczną wskazującą na usprawiedliwione okoliczności związane z nie wniesieniem odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w terminie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie postanowieniem z [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło niedopuszczalność zażalenia strony na postanowienie powyższego organu z [...] r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano treść art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego i podkreślono, że od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie przysługuje zażalenie lecz służy skarga do sądu administracyjnego. Zdaniem organu administracji publicznej wyczerpana została przesłanka niedopuszczalności zażalenia przewidziana treścią art. 134 przywoływanego Kodeksu. W końcowej części uzasadnienia organ ten wskazał, że strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędnego pouczenia i obecnie przysługuje jej możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na postanowienie z [...] r. Ponadto organ ten zamieścił w tym orzeczeniu pouczenie o możliwości wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Pismem z 29 stycznia 2020 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego w Częstochowie z [...] r. W skardze tej zarzuciła temu rozstrzygnięciu naruszenie prawa to jest art. 59 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, co spowodowało wydanie błędnych orzeczeń. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że dopełniła wszystkie wymogi, aby w sposób skuteczny wnieść odwołanie, a wniosek o przywrócenie terminu jest prawidłowo uzasadniony.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze w Częstochowie wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) wykazała, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. Nr 2325 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde naruszenie przepisów prawa będzie uzasadniało uwzględnienie wniesionej skargi do sądu administracyjnego, a jedynie takie, które będzie miało znaczenie dla kontrolowanego rozstrzygnięcia.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej wydał postanowienie o niedopuszczalności wniesienia zażalenia. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do postanowień tego przepisu organ administracji w drodze postanowienia stwierdza niedopuszczalność odwołania. Przepis ten po myśli art. 144 tego Kodeksu posiada odpowiednie zastosowanie do postanowień, a zatem na mocy wskazanego przepisu organ administracji publicznej stwierdza niedopuszczalność zażalenia. Niedopuszczalność zażalenia (odwołania) wystąpi z uwagi na ujawnienie się przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe to takie, które odnoszą się do wniesienia środka odwoławczego przez nieuprawniony podmiot i tego typu przesłanki w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. W kontekście przesłanek przedmiotowych to przyjdzie zauważyć, że odnoszą się one do sytuacji, kiedy od kwestionowanego działania organu administracji publicznej nie przysługuje środek odwoławczy.
W niniejszej sprawie spotykamy się z sytuacją kiedy od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z [...] r. wydanego na podstawie art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego unormowania prawne nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia. Strona niezadowolona z treści takiego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej może wnieść skargę do sądu administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca stosownie do pouczenia zamieszczonego w przywołanym postanowieniu wniosła zażalenie. Zastosowanie do pouczenia prawnego zawartego w postanowieniu z [...] r. nie oznacza, że skarżąca nabyła w sposób skuteczny możliwość skorzystania z zamieszczonego w pouczeniu prawnym środka prawnego. Dostrzec należy, że przywoływany organ administracji w kwestionowanym rozstrzygnięciu z [...] r. dostrzegł występującą ułomność w swoim rozstrzygnięciu z [...] r. i uznał, że od wskazanego postanowienia nie przysługuje zażalenie, a tym samym stwierdził niedopuszczalność zażalenia.
W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organu administracji z [...] r. od strony formalnej odpowiada przepisom prawa, a w szczególności jest zgodne z treścią art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Równocześnie skład orzekający dostrzega, że działania organu administracji publicznej w rozpoznawanej sprawie obarczone są inną ułomnością. Stosownie bowiem do postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej obowiązany jest prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Nadto po myśli art. 9 tego aktu organ ten obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W niniejszej sprawie organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia wymienionych przepisów, ponieważ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia zamieścił pouczenie, które było wadliwe, a następnie jak strona zastosowała się do tego pouczenia to podjął rozstrzygnięcie na jej niekorzyść, ponieważ w taki sposób należy odczytywać wydane przez niego rozstrzygnięcie. W świetle powyższych stwierdzeń rodzi się pytanie w jaki sposób organ odwoławczy był zobowiązany zachować się w realiach rozpoznawanej sprawy. Otóż organ ten po wpłynięciu do niego pisma procesowego zatytułowanego zażalenie winien był zwrócić się do strony z wyjaśnieniem, że od postanowienia z [...] r. nie przysługuje zażalenie i wskazać następnie, że właściwym środkiem jest skarga do sądu administracyjnego. We wskazanym piśmie winien po tych wyjaśnieniach wystąpić z pytaniem do strony czy podtrzymuje wniesione zażalenie, czy też pismo swoje zatytułowane zażalenie traktuje jako skargę do sądu administracyjnego.
Dopiero po tych czynnościach organ administracji publicznej uprawniony byłby do podjęcia rozstrzygnięcia stosownie do stanowiska wyrażonego przez stronę. Podkreślić należy, iż reprezentowanie strony przez profesjonalnego pełnomocnika w ramach tego postępowania administracyjnego nie zwalniało organu od obowiązku dopełnienia wskazanych czynności.
Przedstawione powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że organ odwoławczy dopuścił się naruszeń przepisów prawa procesowego, które uzasadniają uwzględnienie wniesionej skargi.
Następstwem niniejszego orzeczenia jest to, pismo skarżącej zatytułowane jako zażalenie traktować należy jako skargę do sądu administracyjnego, czemu skarżąca dała wyraz wnosząc skargę postanowienie o niedopuszczalności wniesienia zażalenia. Uznanie wskazanego pisma strony za skargę oznacza, że sprawa trafia do organu administracji publicznej, który stosownie do postanowień zamieszczonych w art. 54 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględni wniesioną skargę w ramach autokontroli względnie przekaże do sądu administracyjnego celem rozpoznania prawidłowości jego postanowienia z [...] r. Istota niniejszego rozstrzygnięcia sprowadza się do tego, że strona zwolniona jest z obowiązku wnoszenia kolejnego pisma procesowego i zamieszczania w nim argumentacji przemawiającej za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Przedstawione powyżej uchybienia organu administracji publicznej wyczerpują przesłankę uwzględnienia wniesionej skargi przewidzianą treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego stosownie do postanowień przywołanego przepisu należało orzec jak w sentencji.