Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy S.K. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, swój wniosek motywując trudną sytuacją materialną. Skarżący podniósł, że wskutek decyzji organów administracji publicznej prowadzona przezeń działalność gospodarcza zamiast przynosić dochody – generuje straty. Z treści druku formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem. W skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 220 m2 usytuowany na nieruchomości o pow. 2400 m2. Oprócz tego skarżący posiada nieruchomość o pow. 1175 m2. Wedle informacji zawartych w druku formularza strona nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Wnioskodawca nie uzyskuje żadnych dochodów, również członkowie jego rodziny nie uzyskują żadnych świadczeń.
Do druku formularza zostały dołączone zaświadczenia wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w M., z których wynika, że prowadzona przez stronę działalność gospodarcza przyniosła w [...] r. dochód w wysokości 6274 zł, zaś małżonka wnioskodawcy nie uzyskała żadnego dochodu. Oprócz tego dołączono zaświadczenie, z którego wynika, że syn skarżącego jest uczniem klasy drugiej Technikum nr 4 w S. Zarządzeniem sędziego z dnia 22 września 2010 r. S. K. został zobowiązany do:
- - nadesłania dokumentów obrazujących wydatki na utrzymanie się,
- - udzielenie wyjaśnień dotyczących osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe (w szczególności chodziło o syna A.K.),
- - nadesłanie zaświadczenia, że jego małżonka jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku,
- - nadesłanie wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w związku z działalnością gospodarczą,
- - nadesłanie dokumentów wykazujących poziom dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz wykazu środków trwałych.
Udzielając odpowiedzi na to wezwanie (w piśmie procesowym z dnia [...]r.) wnioskodawca zauważył, że wezwanie go do uprawdopodobnienia wskazanych wyżej okoliczności uważa za nieuzasadnione i upokarzające. Jednocześnie podniósł, że nie nadesłał dokumentów wykazujących poziom wydatków związanych z utrzymaniem się, a to z tego powodu, że w obowiązujących przepisach (art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) brak jest podstaw do podawania przez stronę tego rodzaju informacji. Wnioskodawca wyjaśnił przy tym, że jego syn – A. K. nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego, a wspólny adres, na który kierowane są pisma z Sądu jest adresem do doręczeń. Podniósł, że zamieszkuje natomiast wraz z żoną i synem D. w M. Małżonka S. K. jest osobą bezrobotna, jednakże została skreślona z listy osób bezrobotnych ze względu na niestawienie się w urzędzie pracy.
Do wspomnianego pisma dołączono kserokopie dowodów osobistych członków jego rodziny, celem potwierdzenia miejsca zamieszkania, wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego na potrzeby działalności gospodarczej za miesiące od czerwca do [...]r., kserokopie deklaracji podatkowych VAT – 7 za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień oraz kserokopie stron podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiące [...]r.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 P.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że możliwość skorzystania z prawa pomocy jest uwarunkowana od tego, czy strona w należyty sposób wykaże, iż nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z tym postępowaniem w całości lub w części. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Wbrew temu co sądzi skarżący tego rodzaju wezwanie nie może być traktowane jako swoista szykana względem strony. Przeciwnie, uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914).
Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504).
Przenosząc wskazane wyżej spostrzeżenia na grunt niniejszej sprawy wskazać przyjdzie, że istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących sytuacji materialnej strony, aby można było z całym przekonaniem uznać, że złożony wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Ze złożonego w druku formularza oświadczenia strony wynika, że rodzina S. K. nie uzyskuje żadnego dochodu. Okoliczność tę potwierdzają nadesłane przezeń dokumenty, w szczególności zaś wyciągi z rachunku bankowego oraz kserokopie deklaracji podatkowych VAT – 7. O ile jednak ta okoliczność nie budzi zasadniczych wątpliwości, to jednak powstaje pytanie o źródło utrzymania trzyosobowej rodziny wnioskodawcy. Skoro bowiem stać go na utrzymanie budynku mieszkalnego, o którym wspomina we wniosku (chodzi tu chociażby o opłacenie podatku od nieruchomości) oraz mieszkania, w którym zamieszkuje jego rodzina, to niewątpliwie musi mieć on jakieś źródło dochodu.
Zauważyć przy tym trzeba, że S.K. nie wykazał, aby miał jakiekolwiek zaległości czy to względem dostawców mediów, czy też spółdzielni mieszkaniowej lub wspólnoty, zarządzającej budynkiem, w którym znajduje się należący doń lokal mieszkalny. Gdyby wnioskodawca przedstawił dowody potwierdzające tego rodzaju okoliczności, jego twierdzenia o braku dochodów należałoby uznać za dostatecznie uprawdopodobnione. Skoro zaś odmówił nadesłania kserokopii faktur lub innych dokumentów wykazujących bieżące koszty utrzymania nie można stwierdzić, że ma on jakiekolwiek zaległości.
W konsekwencji, jeżeli deklaruje, że nie posiada dochodu, a zarazem na bieżąco reguluje swoje zobowiązania, to domniemać można, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest inna aniżeli przedstawiona w druku formularza, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.