Uzasadnienie
Pismem, które wpłynęło do Starostwa Powiatowego w W. dnia [...] 2004 r. B. W. dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania ogrodzenia działek o numerach X, Y i Z, położonych w T. przy ul. A i B. W zgłoszeniu określił, że płot będzie wykonany z elementów rozbieralnych, z płyt betonowych pełnych do wysokości 1 m i ażurowych od wysokości 1 m do 2 m. Jako termin rozpoczęcia prac określono [...] 2004 r. Do wniosku dołączone zostały oświadczenia małżonków B. i D. W. o dysponowaniu działkami na cele budowlane, opatrzone datą [...] 2004 r.
Decyzją z dnia [...] r. wysłaną [...] r. Starosta W. wniósł sprzeciw wobec zamiaru wykonania przedmiotowego ogrodzenia. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), do wykonywania zgłoszonych robót można przystąpić po upływie 30 dni od daty dokonania zgłoszenia, jeśli właściwy organ nie wniesie w tym czasie sprzeciwu. Dnia [...] 2004 r. Starosta otrzymał pismo Spółki Wodociągowej, z którego wynika, że inwestycja została wykonana. Z akt sprawy nie wynika, aby decyzja z [...] r. została zaskarżona. Natomiast pismo Spółki Wodociągowej w T. zawiera informację, że projekt ogrodzenia na działce nr Y nie został uzgodniony z Zarządem Spółki i jest wykonany na rurociągu oraz blokuje dostęp do studni rewizyjnej.
Następnie sprawa została przekazana do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który zawiadomił o przeprowadzeniu oględzin ogrodzenia. Spółka Wodociągowa w T. pismem z dnia [...] 2004 r. zwróciła natomiast uwagę, że uzgodnienia w sprawie dokonało Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w W., stwierdzając brak przebiegu sieci w terenie inwestycji.
W trakcie oględzin w dniu [...] 2004 r. stwierdzono wykonanie ogrodzenia działek X, Y i Z od strony ul. A i od ul. B. Przyjęto, że inwestorzy dokonali zgłoszenia, wobec którego właściwy organ wniósł sprzeciw, a teren nie jest objęty robotami budowlanymi, dla których udzielono pozwolenia na budowę. W następnej kolejności organ nadzoru budowlanego I instancji zwrócił się do Wójta Gminy G. o informację, czy dla przedmiotowego terenu obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i o ewentualne nadesłanie jego wyrysu i wypisu. W odpowiedzi nadesłany został wypis z planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy G. z dnia [...] r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] z dnia [...]r., poz. [...]). Uchwałą tą zmieniono miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Gminy G. z [...] r. Zmiany planu dotyczą terenów budownictwa jednorodzinnego oraz zalesień nieużytków i parcel o niskich klasach bonitacyjnych (§ 1 ust. 1).
Według zapisu § 1 ust. 2 uchwały, integralną część planu stanowi rysunek w skali 1:5000. Na przesłanym wyrysie z planu został zaznaczony kolorem czerwonym trójkątny obszar, brak jest jednak informacji, czy stanowi on obszar inwestycji. Jego kształt nie odpowiada kształtowi działek nr Y, Z i X, wykazanemu na mapie zasadniczej 1:1000 k. 1 akt administracyjnych. Wobec braku na wyrysie wyraźnych linii rozgraniczających poszczególne tereny, nie jest możliwe jednoznaczne określenie, w jakiej jednostce planistycznej znajduje się zaznaczony kolorem obszar.
W uzupełnieniu nadesłanych informacji Wójt Gminy pismem z dnia [...] 2004 r. poinformował, że teren położony w T. przy ul. A, znajduje się częściowo na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zaś częściowo na terenach dla których brak jest planu.
Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nakazał D. i B. W. rozbiórkę ogrodzenia działek nr X, Y i Z przylegającego do ulicy A i B. Jako podstawa prawna podany został przepis art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. W uzasadnieniu wyjaśniono, że budowa ogrodzeń od strony dróg wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Roboty objęte zgłoszeniem można rozpocząć po upływie 30 dni od daty zgłoszenia, jeżeli organ nie wniesie sprzeciwu w formie decyzji. W sprawie starosta wniósł sprzeciw, zatem ogrodzenie zostało wykonane w warunkach samowoli. Warunki legalizacji obiektu wykonanego bez zgłoszenia reguluje art. 49b ust. 1 prawa budowlanego i nie znajduje on jednak zastosowania w sprawie, albowiem na przedmiotowym terenie brak jest obowiązującego planu, jedynie niewielki fragment wewnątrz parcel znajduje się na terenie zabudowy mieszkaniowej.
W złożonym odwołaniu B. W. wniósł o uchylenie wydanej decyzji i przeprowadzenie postępowania zmierzającego do doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano w szczególności, że zrealizowanie ogrodzenia przed upływem 30 dni od daty zgłoszenia, spowodowało skutek w postaci samowoli budowlanej. Rozbiórka obiektu jest konieczna, albowiem nie ma możliwości legalizacji obiektu ze względu na brak planu zagospodarowania przestrzennego oraz ważnej decyzji o warunkach zabudowy.
W skardze do sądu administracyjnego D. i B. W. wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji. Zaprzeczyli, aby ogrodzenie powstało w warunkach samowoli, albowiem rozpoczęcie prac przed upływem 30 dni nie może być podstawą wniesienia sprzeciwu. Podniesiono również, że rozbiórka wiąże się ze znacznymi kosztami, a brak planów zagospodarowania nie może obciążać strony.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że jakkolwiek orzekając w sprawie, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, to zakres jego rozstrzygnięcia wyznaczają granice danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z tego względu nie mogły w sprawie odnieść skutku zarzuty skarżących kierowane przeciwko decyzji o zgłoszeniu sprzeciwu. Decyzja ta podlegała odrębnemu zaskarżeniu a jej prawidłowość nie mogła być przedmiotem badania Sądu.
W rozstrzyganej sprawie okolicznościami bezspornymi było, że ze względu na swe położenie przy drodze, zrealizowane ogrodzenie wymagało zgłoszenia, zaś inwestorzy przystąpili do budowy przed upływem 30 dni od daty zgłoszenia (ta okoliczność została przez skarżących przyznana także przed sądem), natomiast właściwy organ wniósł w stosunku do dokonanego zgłoszenia sprzeciw. Wniesienie sprzeciwu ostateczną decyzją oznacza, że inwestor dopuścił się samowoli budowlanej, uzasadniającej ingerencję organów nadzoru budowlanego. Stąd istotne dla przyjętego toku postępowania jest stwierdzenie ostateczności decyzji o wniesieniu sprzeciwu. Kwestia ta, aczkolwiek nie będąca przedmiotem zarzutu, ze względu na zawartość akt sprawy, nie mogła być zweryfikowana przez Sąd. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winna jednak zostać jednoznacznie ustalona przez organ orzekający.
Skutki zrealizowania obiektu bez zgłoszenia lub mimo wniesionego sprzeciwu reguluje cytowany powyżej art. 49b prawa budowlanego. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że aktualnie obowiązujące przepisy prawa budowlanego zawierają oddzielną regulację dotyczącą skutków robót wykonywanych bez pozwolenia na budowę (art. 48-49a) i oddzielną dla skutków robót realizowanych bez zgłoszenia bądź pomimo sprzeciwu. Wadliwie zatem w podstawach prawnych decyzji organów obu instancji podany został przepis art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Ze względu na pewną analogiczność rozwiązań prawnych w obu przypadkach, uchybienie to nie zostało uznane za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zasadą w stosunku do stwierdzonego faktu samowoli budowlanej jest orzeczenie nakazu rozbiórki. Jednocześnie obowiązujące przepisy przewidują możliwość legalizacji. Przesłanki takiej legalizacji podaje przepis art. 49b ust. 2 ustawy. Obiekt może być zalegalizowany, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. W razie stwierdzenia takiej możliwości, właściwy organ – gdy inwestycja nie została zakończona – wstrzymuje prowadzone roboty oraz nakłada na inwestora postanowieniem obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni dokumentów określonych w art. 49b ust. 2 pkt 1-3 prawa budowlanego.
W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego przyjęły, że nie zachodzą przesłanki do legalizacji obiektu, albowiem brak dla terenu inwestycji planu zagospodarowania przestrzennego. Dla tak jednoznacznej konkluzji materiał zgromadzony w sprawie nie daje podstaw. Zgodnie z wyjaśnieniami Wójta Gminy, teren położony w T. przy ul. A znajduje się częściowo na terenie przeznaczonym zgodnie z planem, pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Jednocześnie z dołączonych materiałów nie wynika, czy działki inwestorów znajdują się, i w jakiej części, w obszarze objętym planem. W takiej sytuacji organy nadzoru budowlanego, w celu doprowadzenia do jednoznacznego ustalenia, czy działki inwestorów, na których wzniesiono ogrodzenie podlegające reglamentacji prawa budowlanego, znajdują się poza obszarem objętym planem, winny nałożyć na inwestorów obowiązek przedstawienia określonych dokumentów, w tym zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z ustaleniami planu. Dopiero niespełnienie nałożonych obowiązków, uprawnia do orzekania w przedmiocie rozbiórki.
Reasumując, orzekający w sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, które wpływają na sytuację prawną inwestorów. W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 i 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w wyroku. O kosztach postępowania postanowiono w oparciu o art. 200, 205 § 1 i 209 cytowanej ustawy.