Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy I. K. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosek ów motywując trudną sytuacją materialną. W treści formularza wskazała, że poza lokalem mieszkalnym o pow. 42 m2 nie posiada żadnego innego majątku ani też dochodów, jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku, a wsparcia finansowego udziela jej rodzina.
Na wezwanie referendarza sądowego skarżąca podtrzymała swoje oświadczenia dotyczące pomocy udzielanej przez członków rodziny, nie precyzując zarazem rozmiaru tego wsparcia. Oprócz tego nadesłała kopie rachunków za energię elektryczną, gaz oraz opłat z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. Poz. 270. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim oraz swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że możliwość skorzystania z prawa pomocy jest uwarunkowana od tego, czy strona w należyty sposób wykaże, iż nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z tym postępowaniem w całości lub w części. Nieprzypadkowo bowiem ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914).
Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208 i w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504).
W realiach rozpoznawanej sprawy istnieje zbyt wiele niejasności, dotyczących statusu materialnego skarżącej, aby można było z całym przekonaniem stwierdzić, że rzeczywiście wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych będzie zasługiwał na uwzględnienie.
Strona, pomimo wyraźnego wezwania uchyliła się od podania jakichkolwiek informacji na temat osób, które udzielają jej wsparcia materialnego. Jest to zaś, z punktu widzenia oceniającego wniosek, informacja o zasadniczym znaczeniu w realiach niniejszej sprawy. Z akt wynika bowiem, że rzeczywiście wnioskodawczyni jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, a zarazem jest pozbawiona prawa do zasiłku. Zasadnym jest więc w takiej sytuacji postawienie pytania o źródła utrzymania się strony. Skoro bowiem skarżąca konsekwentnie twierdzi, że jest na utrzymaniu rodziny to chcąc otrzymać prawo pomocy winna wskazać konkretne osoby udzielające jej wsparcia materialnego i uprawdopodobnić, że nie będą one w stanie wygospodarować dodatkowych środków na pokrycie kosztów tego postępowania. Jeśli zaś strona, pomimo wezwania uchyla się od udzielenia konkretnych informacji, to musi liczyć się z odmową przyznania prawa pomocy, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.