Uzasadnienie
W dniu 21 stycznia 2014 r. M. M. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W jego uzasadnieniu wskazał, że zamieszkuje wraz z żoną oraz dwoma pasierbami. Ich sytuacja materialna jest trudna, gdyż skarżący obecnie nie pracuje (jest w trakcie rekrutacji), lecz otrzymuje rentę inwalidzką w kwocie 415,58 zł netto (po obliczeniu potrąceń na alimenty i koszty egzekucyjne). Małżonka skarżącego uzyskuje dochód ze stosunku pracy w kwocie 1600 zł brutto, zaś jej dzieci alimenty w łącznej wysokości 800 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności.
Na skutek wezwania referendarza sądowego skarżący uzupełnił wniosek nadsyłając do Sądu kserokopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przeliczeniu renty z dnia [...] r. potwierdzającą wysokość otrzymywanego świadczenia rentowego, a także kserokopię umowy o pracę E.M. z dnia [...] r. oraz kserokopie rachunków za odbiór śmieci i energię elektryczną. Jednocześnie wyjaśnił, że wyrok przyznający jego pasierbom alimenty jest obecnie w dyspozycji komornika sądowego i skarżący nie ma do niego dostępu. Poinformował, że wraz z żoną i jej dziećmi mieszkają u rodziców żony, w bardzo trudnych warunkach bytowych, partycypując w ponoszeniu opłat za energię elektryczną i opał.
Postanowieniem z dnia 28 lutego 2014 r. referendarz sądowy oddalił powyższy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy.
M. M. w ustawowym terminie wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw, w którym ponownie wskazał, że obecnie nie pracuje. Wyjaśnił, że na dzień sporządzenia skargi w istocie był zatrudniony, lecz na czas określony do [...] r. Zwrócił także uwagę, że w skardze w sposób obszerny odpisał stan swojego zdrowia, lecz kwestia ta została pominięta przez referendarza sądowego. Tymczasem do końca życia musi on zażywać lekarstwa, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami i to w znacznej wysokości. Skarżący wyjaśnił także, że ponosi z teściami po połowie koszty, jakie wynikają ze zużycia energii elektrycznej, zakupu opału oraz opłat za wywóz śmieci. Według wyliczeń skarżącego miesięczne wydatki na leki, energię elektryczną oraz telefon to kwota około 716,59 zł. Tymczasem dochody netto to kwota 2315,58 zł. Pozostała do dyspozycji kwota 1598,98 zł musi jeszcze wystarczyć na zakup wyżywienia, odzieży, środków czystości oraz pokryć wydatki związane ze szkołą. Do sprzeciwu załączono kserokopie faktur potwierdzających m.in. liczne wydatki, jakie skarżący ponosi za zakup lekarstw.
Skarżący wskazał dodatkowo na koszty, jakie poniósł w związku z poddaniem się badaniom lekarskim, na które został skierowany zaskarżoną decyzją, wnosząc o ich zwrot. Zwrócił przy tym uwagę na warunki towarzyszące badaniu i sam jego przebieg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej Ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Odnosząc się zatem do wniosku skarżącego, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 Ppsa, obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że powyższa przesłanka przyznania prawa pomocy została w stosunku do skarżącego spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego przez niego wniosku.
W świetle oświadczenia skarżącego oraz przedłożonych przez niego dokumentów, łączony dochód czteroosobowej rodziny skarżącego to kwota zaledwie 2315,58 zł miesięcznie. Przy czym stałe miesięczne wydatki skarżący oszacował na kwotę 716,59 zł. Pozostała do dyspozycji kwota 1598,98 zł musi natomiast wystarczyć na zaspokojenie podstawowych potrzeb, w postaci zakupu żywności, środków czystości i odzieży. Dodatkowe koszty niewątpliwie wiążą się także z faktem uczęszczania przez pasierbów skarżącego do szkoły. Trudno jest zatem uznać, że dochód rodziny skarżącego może wystarczyć również na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie (wpis od skargi 200 zł, ewentualne dalsze koszty np. wpis od skargi kasacyjnej 100 zł) bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania się.
Podkreślić przy tym należy, że Sąd nie kwestionował wiarygodności oświadczenia skarżącego odnośnie sytuacji materialnej rodziny, w szczególności kwestii otrzymywanych przez jego pasierbów alimentów oraz braku zatrudnienia skarżącego. Zauważyć wymaga, że strona składając oświadczenie o swoim stanie rodzinnym, majątkowym oraz dochodach, zgodnie z pkt 13 urzędowego formularza wniosku PPF, oświadcza, że znana jest jej treść art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy. Zgodnie zaś z art. 249 Ppsa, przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację, Sąd, działając w trybie art. 260 Ppsa, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.
Jednocześnie wyjaśnić należy, że Sąd nie mógł objąć zakresem swojego rozpoznania zawartego w sprzeciwie wniosku o zwrot poniesionych przez skarżącego kosztów w związku z poddaniem się badaniom lekarskim. Przedmiotem niniejszego postanowienia jest bowiem wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania sądowego, na które zgodnie z art. 211 Ppsa składają się opłaty sądowe (wpis i opłata kancelaryjna – art. 212 § 1 Ppsa) oraz zwrot wydatków. Chodzi jednakże o zwrot wydatków związanych z postępowaniem sądowym (art. 213 Ppsa).