Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż., S. P. zwrócił się o wyjaśnienie, dlaczego S. H. wykonał zmianę pokrycia dachu w budynku przy ul. S. [...] w Ż. Podał, że zmiana ta skutkuje odprowadzaniem wody z dachu na ścianę jego budynku. Remont dachu został wykonany niezgodnie z planem, zostały także poszerzone okna oraz wstawiono dodatkowe okno w ścianie znajdującej się w granicy nieruchomości.
Jak wynika z dołączonej do akt sprawy dokumentacji, związanej z udzieleniem pozwolenia dla S. P. na budowę budynku, budynek jego został dobudowany do istniejącego wcześniej budynku rodziców jego żony. W projekcie budowlanym zastrzeżono, że od strony dobudowy należy przeprojektować więźbę dachową budynku istniejącego, poprzez konstrukcję koszową przyległą do sąsiednich murów, z odpowiednim zabezpieczeniem połączeń obróbkami blacharskimi. Nie wynika z okoliczności sprawy, aby roboty w tym zakresie zostały wykonane w czasie budowy.
Pismem z dnia [...] organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie kontroli prawidłowości robót budowlanych w budynku nr [...]. Ustalono również, że S. H. w dniu [...] dokonał zgłoszenia zamiaru remontu budynku nr [...] przy ul. S. w Ż. i wymiany pokrycia dachu.
W trakcie prowadzonego postępowania dokonano wizji lokalnej i przesłuchano strony postępowania. Ustalono, że budynek mieszkalny nr [...] jest pokryty blachą, roboty wykonano na podstawie zgłoszenia w roku [...]. S. H. zaprzeczył, aby w budynku były prowadzone inne roboty, podał, że budynek ma niezmienioną od 60 lat konstrukcję dachu. Natomiast S. P. utrzymywał, iż około roku [...] w budynku zmieniono konstrukcję dachu.
Przesłuchani świadkowie podali, że pierwotnie budynek nr [...] miał dach dwuspadowy o kącie nachylenia około [...] stopni. Celem zmniejszenia kosza między ścianą budynku nr[...] i [...]dokonano około 20 lat temu przebudowy, polegającej na zmianie kąta nachylenia jednej połaci dachowej i podwyższenia ściany budynku.
Ustalone również zostało, że spadkobiercami zmarłych H. H. i W. H. są ich dzieci: S. H., J. H. i A. P. Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. nałożył na S. H., J. H. i A. P. obowiązek przedstawienia inwentaryzacji i ekspertyzy stanu technicznego nadbudowanej części budynku nr [...] przy ul. S. w J., projektu zagospodarowania działki oraz zaświadczenia o zgodności robót z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jako podstawa prawna podany został przepis art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
W uzasadnieniu wyjaśniono, że w wyniku źle przeprowadzonych robót budowlanych dochodzi do zamakania ściany budynku sąsiedniego. W istniejącym stanie faktycznym odprowadzanie wód z dachu wymaga nietypowych rozwiązań i szczególnej staranności. Przyjęto, iż powstała sytuacja jest konsekwencją przebudowy dokonanej w latach 80 i 90 XX wieku, polegającej na zmianie kąta nachylenia jednej połaci dachowej i podniesienia ścian budynku. Przebudowa ta była samowolna. Inwestorami byli ówcześni właściciele H i W. H. Za pierwotną w stosunku do stwierdzonego stanu technicznego uznano zatem kwestię samowolnie wykonanych robót budowlanych. Ponieważ roboty były wykonane pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r., zatem usunięcie skutków samowoli budowlanej, zgodnie z normą art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r., podlega reżimowi uprzednio obowiązującej ustawy. Ta okoliczność uzasadnia zastosowanie art. 56 prawa budowlanego z roku 1974 i zobowiązanie właścicieli budynku do udostępnienia dokumentów związanych z prowadzeniem robót budowlanych.
Pozwoli to na ocenę, czy wykonane roboty są zgodne z przepisami o planowaniu przestrzennym oraz czy spełniają one wymogi techniczne lub też jakie prace należy wykonać, aby doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem.
Odwołanie od tej decyzji złożył S. P., który zaprotestował przeciwko obciążaniu obowiązkiem A. P.. Podniósł, iż S. H. złożył w roku [...] oświadczenie, że jest jedynym właścicielem budynku i zostało ono przyjęte, mimo iż budynek stanowi współwłasność. Podniósł też, że nie została rozstrzygnięta sprawa wymiany i powiększenia okien. Stwierdził także, iż w związku z rozbieżnościami między twierdzeniami S. H. co do wykonywania w budynku robót budowlanych i ustaleniami organu I instancji, S. H. winien być pociągnięty do odpowiedzialności karnej.
Również J. H. zwrócił się do organu odwoławczego o wyłączenie go z prowadzonego postępowania, bowiem mimo, iż jest współwłaścicielem budynku nr [...], obiekt ten pozostaje w zarządzie jego brata S. H. a w sądzie powszechnym prowadzone jest postępowanie o podział spadku.
Zaskarżonym postanowieniem Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie nałożonego obowiązku. Jako podstawa prawna podany został art. 29 ust. 2 pkt 1 i art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo budowlane z roku 1994 r. W uzasadnieniu podano, że S. H. wykonał roboty budowlane remontowe na podstawie zgłoszenia. Czyni to ingerencję organu nadzoru budowlanego na podstawie art. 83 ust. 1 prawa budowlanego bezpodstawną, co uzasadnia umorzenie postępowania. Sprawa natomiast przyjęcia zgłoszenia i wykonania robót bez zgody pozostałych współwłaścicieli pozostaje poza kompetencją organów nadzoru. Spór co do zawilgocenia ściany może zostać rozstrzygnięty w postępowaniu cywilnym z powództwa osób poszkodowanych. Podniesiono, że to inwestor budynku nr [...] usytuował budynek ścianą szczytową do linii okapu istniejącego budynku [...], co skutkuje zamakaniem tej ściany.
Za bezprzedmiotowe uznano również badanie, czy roboty budowlane prowadzone przez zmarłych H. i W. H. były legalne, albowiem brak jest w tym zakresie akt administracyjnych. Kwestię tę oceniono przy tym jako mało istotną w sprawie zalewania budynku nr [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S. P. podał, że dysponuje całą dokumentacją dotyczącą budowy jego budynku. Zażądał wyjaśnienia, dlaczego w roku [...] S. H. dokonał samowolnej nadbudowy budynku, zmiany drzwi i okien.
W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić skarżącemu, że sądy administracyjne nie są uprawnione do załatwiania spraw administracyjnych co do istoty, w tym np. do prowadzenia postępowania wyjaśniającego i ustalania okoliczności sprawy. Przedmiotem badania nie mogą być także kwestie, które nie zostały rozstrzygnięte aktami wydanymi przez administrację publiczną. W tym zakresie stronom przysługują ewentualnie środki mające zwalczać bezczynność organów administracji. Brak zatem podstaw do wyjaśniania przez sąd przyczyn i okoliczności prowadzonych robót budowlanych, jak też kwestii wymiany i poszerzenia okien, skoro sprawa ta nie była rozstrzygana zaskarżonym postanowieniem,
Rozstrzyganie spraw administracyjnych pozostaje w kompetencji właściwych organów administracji. Sądy administracyjne są uprawnione wyłącznie do kontroli legalności aktów wydawanych przez organy administracji.
Dokonując kontroli wydanego przez organy postanowienia Sąd stwierdził, że nie spełnia ono kryterium legalności. Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a., na wydawane w toku postępowania postanowienia przysługuje zażalenie, jeżeli ustawa tak stanowi. Postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji wydanej w sprawie. Jako podstawa prawna wydanego postanowienia został przez organy nadzoru budowlanego wskazany przepis art. 56 prawa budowlanego z roku 1974. Na postanowienia wydawane na tej podstawie prawnej nie przysługiwało jednakże zażalenie. Z tego powodu organ odwoławczy, mimo wadliwego pouczenia zawartego w postanowieniu organu I instancji, nie był władny rozpoznać wniesionego zażalenia. Wydanie przez organ II instancji rozstrzygnięcia bez podstawy prawnej spełnia przesłankę nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 1998 r., sygn. akt IV SA 881/96 LEX 43335 oraz wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 639/97 LEX 47263).
Mając na względzie podane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania nie postanowiono wobec braku zgłoszenia przez skarżącego stosownego wniosku w tej kwestii, do czasu zamknięcia rozprawy przed sądem.