Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. H. (dalej: "skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r., nr [...], którą odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego z tytułu: rozpoczęcia roku szkolnego, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, wnioskowanych na M. M., E. M. i L. K., w okresie od 01 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r., utrzymało w mocy opisaną decyzję, bowiem skarżąca nie spełniła określonej w art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanki kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Organ ustalił, że łączny dochód rodziny skarżącej, o którym mowa w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uzyskany w roku 2018, czyli w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy wyniósł miesięcznie 6 947,19- zł. (alimenty przekazane przez komornika, dochód z niewykorzystanej ulgi dla dzieci, dochód podlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochód z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego).
W związku z powyższym miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł - 1 389,44 zł. Kryterium uprawniające do zasiłku rodzinnego w przypadku skarżącej wynosiło 764,- zł. na osobę w rodzinie (art. 5 ust. 2 ustawy). Zatem wystąpiło przekroczenie kryterium uprawniającego do zasiłku rodzinnego o 625,44 zł. na osobę w rodzinie. Jak wyliczył organ, dochód rodziny przekracza ustawową kwotę uprawniającą do świadczeń rodzinnych pomnożoną przez liczbę członków rodziny i kwota ta jest wyższa niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługującymi rodzinie, w okresie zasiłkowym 2019/2020, z tego powodu zasiłek rodzinny wraz z dodatkami skarżącej nie przysługuje.
W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia organu I instancji skarżąca podniosła, że otrzymała alimenty od komornika za okres od grudnia 2012 r. do połowy 2017 r. wraz z odsetkami i z tego powodu nie może być ukarana poprzez odmowę przyznania należnych jej świadczeń rodzinnych, zwłaszcza, że wychowuje niepełnosprawną córkę wymagającą stałej i długotrwałej opieki.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wspomnianą już wcześniej decyzji z dnia [...] r., po zapoznaniu się z aktami sprawy i podniesionymi zarzutami stwierdziło, że materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, w skrócie: "u.ś.r."). Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1/ rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2/ opiekunowi faktycznemu dziecka; 3/ osobie uczącej się (art. 4 u.ś.r.). W myśl art. 5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764 zł. Zgodnie z art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r. dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, a dochód członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c.
Art. 24 ust. 1 i ust. 2 u.ś.r. wskazuje, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c u.ś.r. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji w niniejszej sprawie ustalono, iż w dniu 18.09.2019 r. skarżąca złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do zasiłku rodzinnego z tytułu: rozpoczęcia roku szkolnego, kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, wnioskowanych na M. M., E. M. i L. K., w okresie od 01 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. Zatem, dochodem na podstawie, którego należy ocenić prawo strony do wnioskowanego świadczenia jest dochód za 2018 r. Dochód może być modyfikowany wyłącznie w sytuacji uzyskania lub utraty dochodu, czyli w okolicznościach przewidzianych w art. 3 pkt 23 i 24 u.ś.r. w związku z art. 5 ust. 4-4c u.ś.r.
Z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wysokość dochodu w rodzinie skarżącej, w rezultacie dokonanych powyżej wyliczeń przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku rodzinnego. Dochód uzyskany z tytułu zaległych alimentów wraz z odsetkami nie mógł być pominięty przy określaniu dochodu rodziny, na wnioskowany okres, ale powinien być zaliczony do dochodu rodziny, od którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych, bowiem stanowi dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami do tego zasiłku nie pozostawiając organowi możliwości działania w ramach uznania administracyjnego.
Zatem nie jest możliwe przyznanie świadczenia rodzinnego w sytuacji, gdy nie zostały spełnione wszystkie wymagania określone przepisami u.ś.r. Wobec powyższego Kolegium uznało, iż w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Żadne inne niż określone w u.ś.r. kryteria nie mogą decydować o przyznaniu prawa do tego świadczenia. Oznacza to, że tylko spełnienie określonych warunków daje prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku oraz obliguje organ do wydania decyzji pozytywnej. Niespełnienie tych warunków nakłada natomiast na organ obowiązek wydania decyzji odmownej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika. Tak jak w treści odwołania zakwestionowała zasadność doliczenia do dochodu jej rodziny alimentów otrzymanych wraz z odsetkami od komornika za okres od grudnia 2012 r. do połowy 2017 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca zarzuca organom administracji obu instancji niezasadne wliczenie do dochodu otrzymanych przez nią od komornika alimentów, za okres od grudnia 2012 r. do połowy 2017 r., wraz z odsetkami.
Ustawa o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) szczegółowo i ściśle reguluje zarówno takie pojęcia jak: dochód rodziny i dochód członka rodziny oraz określa, w jaki sposób kategorie te należy obliczać. Zgodzić się też trzeba, iż jest oczywiste, że wszystkie przepisy i wyprowadzone z nich normy prawne należy interpretować w zgodzie z Konstytucją RP. Jest to bowiem podstawowy standard myślenia prawniczego, ale wykładnia prokonstytucyjna, nie może jednak prowadzić do tworzenia zupełnie nowej normy prawnej. W związku z tym, jeśli przepis prawa jest jasny, to zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda, nie podlega on innej wykładni, aniżeli takiej, jaka wynika z jego treści gramatycznej (por. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1986 r. sygn. akt U 1/86 i z dnia 5 listopada 1986 r. sygn. akt U 5/86).
Przenosząc powyższe na grunt analizowanej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 3 pkt 10 u.ś.r., okres zasiłkowy obejmuje okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Po myśli natomiast art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r., dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, a dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ale z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b u.ś.r.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że każdorazowo obowiązkiem organu, rozpoznającego wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, jest ustalenie prawa do świadczeń na podstawie dochodu, jak najbardziej zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego przez rodzinę w dacie składania wniosku (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1914/1 i z dnia 3 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 1283/14 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt II SA/Go 713/16, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS"). Zastosowane rozwiązania prawne nie mają na celu, aby organy orzekały w oparciu o hipotetyczne dane, dotyczące sytuacji materialnej strony, odnoszące się do przeszłości a wręcz przeciwnie, aby brały pod uwagę sytuację faktyczną, jak najbliższą dacie orzekania.
Przyjęcie zaś, że dochód członka rodziny ustala się m.in. w oparciu o przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jest jedynie sposobem bardziej wszechstronnego a zatem bardziej miarodajnego poznania sytuacji materialnej danej osoby i jej rodziny. Pozwala bowiem na dokonanie ustaleń, odnoszących się do pewnego, dłuższego okresu czasu, a jednocześnie bliskiego dacie orzekania.
Organy obu instancji dokonały w sposób kompletny ustalenia dochodu rodziny skarżącej w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
W myśl art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 14 i 26 u.ś.r. nie ulega wątpliwości, że do dochodu są wliczane zarówno alimenty na rzecz dzieci, jak i świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów (zob. Ustawodawca w sposób jednoznaczny wskazuje, że alimenty należą do grupy świadczeń nieopodatkowanych podatkiem dochodowym, ale są dochodem uzyskanym, w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r.
Przyjdzie również zaakcentować, że tylko faktycznie otrzymane alimenty kwalifikują się do dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r.
Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.ś.r., w przypadku gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w ust. 1 lub 2, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. W świetle ustępu 3a, w przypadku przekroczenia kwoty uprawniającej daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o której mowa w ust. 3, zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Szczegółowe zasady ustalania łącznej kwoty zasiłków z dodatkami określa ust. 3b.
Należy przy tym odnotować, że organ I instancji analizował sprawę w odniesieniu do tych regulacji i prawidłowo uznał, że kwota otrzymanych od komornika alimentów stanowi dochód rodziny skarżącej w roku 2018.
Z tych względów zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ich treść, jak i nie naruszają przepisów prawa materialnego.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.