Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W druku podał, że w gospodarstwie domowym, pozostaje wraz z córką, zamieszkując w budynku o pow. około 70 m2 i wartości 90.000,00 zł. Zadeklarował, że nie posiada żadnego majątku, a jego jedynym źródłem utrzymania się jest dochód z prowadzonej działalności gospodarczej kształtujący się na poziomie 1500 zł. Wnioskodawca podał również, że bieżące koszty utrzymania zajmowanego budynku mieszkalnego, obejmujące podatek oraz opłaty za media wynoszą 700 zł.
Pismem z dnia 21 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez:
- - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj., opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup niezbędnych lekarstw, itp.,
- - przedłożenie dokumentów obrazujących poziom dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, w tym np. deklaracji VAT 7 za ostatnie cztery miesiące, ewidencji środków trwałych, wyciągu z rachunku bankowego obrazującego operacje dokonywane na nim w ciągu ostatnich trzech miesięcy, kopii podatkowej księgi przychodów i rozchodów.
W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał własnoręcznie sporządzone zestawienie miesięcznych wydatków oraz kopie deklaracji VAT-7 obejmujące okres od grudnia 2016 r. do marca 2017 r., a także ewidencję przychodów. Oświadczył również, że wyciągów z rachunku bankowego nie przedstawił, bo nie są na nim dokonywane operacje.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Analiza sytuacji materialnej strony nie pozwoliła stwierdzić, że jest ona osobą, której status materialny uzasadniałby uwzględnienie złożonego wniosku.
Przede wszystkim odnotować trzeba, że pomimo wyraźnego wezwania skarżący uchylił się od nadesłania dokumentów, potwierdzających wysokość stałych, miesięcznych wydatków, poprzestając na sporządzeniu ich zestawienia. Trzeba przy tym odnotować istnienie rozbieżności pomiędzy dokonanym zestawieniem strony a oświadczeniem zawartym w druku formularza PPF. W rubryce 11 wskazał bowiem, że koszty miesięczne, obejmujące "prąd+gaz+tel+podatek" wynoszą 700 zł. Tymczasem w piśmie procesowym z dnia 15 maja 2017 r., stanowiącym odpowiedź na wskazane wyżej wezwanie referendarza sądowego, suma tych kosztów wynosi 430 zł. Powstała rozbieżność mogłaby być wyjaśniona za pomocą dokumentów źródłowych, o których nadesłanie skarżący został wezwany, jednakże zaniechał on tego.
Drugą kwestią jest wiarygodność oświadczenia strony odnośnie prowadzonego rachunku bankowego. Trudno sobie wyobrazić sytuację, w której płatnik podatku VAT prowadzi działalność gospodarczą bez użycia rachunku bankowego, chociażby dla rozliczeń z urzędem skarbowym oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Deklaracje strony brzmią w tym zakresie niewiarygodnie, stąd też brak jest przesłanek do ich bezkrytycznego przyjęcia.
Skarżącemu wskazać przyjdzie, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768).
Zważywszy na powyższe należało uznać, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku. Wobec tego, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.