Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wójt Gminy J. odmówił nakazania właścicielom położonych w miejscowości J. działek nr [...], [...], [...], [...], [...] - wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach nr [...] i [...] oraz przywrócenia stanu poprzedniego. W wyniku odwołania się G. P. i A. P. od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] r., nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
Na powołaną na wstępie decyzję Wójta Gminy J., pismem z dnia [...] r., sprecyzowanym następnie pismami z dnia [...] i [...] r., G. i A. P. wnieśli bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę.
W wyniku niedochowania przez skarżących trybu przewidzianego w art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 stycznia 2012 r. (sygn. KO/Gl 5/12), skarga wraz z pismami ją uzupełniającymi została przekazana stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. Wójtowi Gminy J. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W myśl art. 54 § 1 p.p.s.a. skarga powinna być wniesiona za pośrednictwem organu administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.
Z kolei zgodnie z treścią art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one stronie skarżącej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Powołany przepis wprowadza zatem zasadę pierwszeństwa postępowania administracyjnego w stosunku do postępowania sądowego.
Stosownie zaś do art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwym do rozpatrzenia tego odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2 tego przepisu).
Sądowa kontrola orzeczeń wydanych przez organy administracyjne jest natomiast dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Obowiązek wyczerpania toku kontroli instancyjnej oznacza, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem orzeczenia organu I instancji bez jednoczesnej kontroli orzeczenia organu II instancji, wydanego wskutek wniesienia właściwego środka zaskarżenia. I tak w każdym przypadku, gdy stronie przysługuje prawo wniesienia środka zaskarżenia (w rozpoznawanej sprawie odwołania) od rozstrzygnięcia organu I instancji do organu odwoławczego, kontrola sądowa postępowania prowadzonego przez organ I instancji jest dopuszczalna tylko łącznie z kontrolą orzeczenia organu odwoławczego, a więc tylko wówczas, gdy przedmiotem skargi do sądu administracyjnego jest także to ostatnie.
W rozpoznawanej sprawie skarżący choć wystąpili z odwołaniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. (z tymże wini oni byli je wnieść za pośrednictwem organu I instancji) nie czekali jednakże na jego rozpoznanie.
Reasumując skarga do sądu przysługiwałaby jedynie na akt wydany w odpowiedzi na odwołanie, jako wydany po wyczerpaniu przysługującego skarżącym środka zaskarżenia. Zatem skarga, której przedmiotem jest wyłącznie rozstrzygnięcie organu I instancji, pomimo uprzedniego wystąpienia przez stronę skarżącą z odwołaniem na nie do organu odwoławczego, nie może być merytorycznie rozpoznana przez Sąd i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a.
Na marginesie dodać należy, iż jak wynika z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia zawierało ono prawidłowe pouczenie co do sposobu i terminu wniesienia odwołania.