Uzasadnienie
Decyzją z dnia 30 maja 2016 r. Prezydent Miasta B. po rozpatrzeniu wniosku Z. i Z. małż. K. orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonej przy ul. [...] w B., stanowiącej ich własność, a składająca się z działek nr [...], [...] i [...] z następującymi nieruchomościami:
- - działką nr [...] (własność Skarbu Państwa, użytkownik Gmina B.),
- - działką nr [...] (własność Gminy B.),
- - działką nr [...] (własność L. i M. małż. S.),
- - działką nr [...] współwłasność J. C. i K. C.),
- - działką nr [...] (współwłasność j/w) – w punkcie granicznym wspólnym dla działek: [...], [...], [...], [...],
- - działką nr [...] (własność B. P.).
Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2016 r. skarżąca B.P. domagała się stwierdzenia nieważności powyższej decyzji w zakresie rozgraniczenia działek nr [...], [...] i [...] z jej działką nr [...]. Zarzuciła wydanie decyzji na podstawie sprzecznych dowodów i nieprawdziwych faktów. Wyjaśniła też, że złożyła wniosek o rozgraniczenie do Sądu Rejonowego w B., co jednak nie pozbawia jej możliwości wzruszenia wadliwej decyzji w trybie nadzwyczajnym jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Jednakże postanowieniem z dnia 1 grudnia 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 61a § 1 kpa, orzekło o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem organu, przedmiotowa decyzja dotyczyła interesu prawnego wnioskodawczyni jedynie w części, dotyczącej rozgraniczenia jej działki z działką nr [...]. Jednak z dochowaniem ustawowego 14-dniowego terminu, wnioskodawczyni złożyła żądanie przekazania sprawy do Sądu Rejonowego w B.. W tej sytuacji decyzja ta w tej części utraciła moc wiążącą, tracąc byt prawny (vide: postanowienie SN z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt ICKN 423/97, uchwała SN z dnia 30 października 2014 r. sygn. akt IIICZP 48/14, wyrok NSA z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 2153/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 990/15, wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 242/08). Stąd Kolegium uznało, że skoro w tej części nie istnieje akt, który mógłby podlegać stwierdzeniu nieważności, powoduje to konieczność odmowy wszczęcia postępowania.
Wnioskodawczyni nie ma też interesu prawnego w podważaniu ustalonych granic pozostałych działek, do których nie przysługuje jej tytuł prawny. Powoduje to niedopuszczalność wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. P. zarzuciła nierzetelne rozpoznanie sprawy. Podniosła, że jej działka graniczy na całej długości z działką nr [...] od strony zachodniej oraz oznaczona jest punktem wspólnym z działkami nr [...], [...] i [...] (nr [...]), a także punktem wspólnym od strony północnej z działką nr [...] (ul. [...]) – nr [...]
Ponadto powtórzyła i rozszerzyła argumentację co do wadliwości decyzji rozgraniczeniowej z powodu przerobienia i zafałszowania stanu i okoliczności na gruncie.
Zdaniem wnioskodawczyni, w świetle przywołanego orzecznictwa, nawet stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie dezaktualizuje interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia jej nieważności i nie uzasadnia odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego. Wreszcie, zarzuciła rażącą bezczynność w rozpoznawaniu jej wniosku.
Zaskarżonym postanowieniem Kolegium po ponownym rozpoznaniu sprawy w innym składzie orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia odmownego.
Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania i omówieniu treści art. 61a § 1 Kpa, Kolegium uznało, że z przyczyn przedmiotowych niemożliwe jest wszczęcie postępowania w takim zakresie, jakim sprawę o rozgraniczenie przekazano sądowi powszechnemu, a w pozostałej części wnioskodawczyni z braku tytułu prawnego nie legitymuje się interesem prawnym w podważaniu przebiegu granic nieruchomości.
W skardze do sądu administracyjnego B. P. wniosła o uchylenie powyższego postanowienia i stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 61a § 1, art. 28 i 142 kpa, a także art. 35 kpa.
Podtrzymując dotychczasową argumentację, skarżąca wskazała na skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Jej zdaniem geodeta naruszył § 8 rozp. MSWiA oraz RGŻ z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Zaniechał bowiem badania danych w księgach wieczystych i zbiorze dokumentów. Tymczasem odmowa wszczęcia postępowania uniemożliwia jej zaskarżenie postanowienia o odmowie wyłączenia geodety.
Skarżąca podniosła, że z uwagi na wspólne punkty graniczne, posiada interes prawny w kwestionowaniu decyzji. Fakt ten pominęło Kolegium. Skoro zaś postępowanie sądowe nie zostało zakończone, nie zachodzi zagadnienie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, prowadzonego w trybie nadzwyczajnym.
Kolegium pozostaje też w bezczynności, nie rozpoznając wniosku w zakresie nieprawidłowości decyzji o rozgraniczeniu z powodu nieobecności przedstawicieli Gminy i Skarbu Państwa w dniu rozgraniczenia, braku badania ksiąg wieczystych, dokonania poprawek i antydatowania protokołu, braku oświadczeń w protokole.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem art. 61a § 1 kpa, ani też prawa materialnego i nie uchybia regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach niniejszego postępowania kontroli sądowej podlegała zaś wyłącznie kwestia zgodności z prawem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Sama decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości nie była przedmiotem oceny w aspekcie jej legalności z uwagi na prawną przeszkodę do wdrażania trybu nadzwyczajnego na żądanie skarżącej.
Zatem bez wpływu na wynik sprawy muszą pozostać zarzuty skargi, dotyczące wadliwości tejże decyzji.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że wniosek skarżącej dotyczył jedynie stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie rozgraniczenia jej działki z działkami stanowiącymi własność Z. i Z. małż. K. jako wnioskodawców postępowania rozgraniczeniowego. Zatem żądanie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego obejmowało jedynie część rozstrzygnięcia. Dopiero na etapie postępowania o ponowne rozpoznanie sprawy skarżąca zanegowała zgodność z prawem całej decyzji rozgraniczeniowej, a więc w pozostałych punktach granicznych. Już z tych względów chybione są zarzuty w zakresie nienależytego rozpoznania sprawy i nieodniesienia się przez Kolegium do faktu, że chodzi o wspólne punkty graniczne z działkami Skarbu Państwa i Gminy. Położenie rozgraniczanych nieruchomości i punków granicznych przedstawia mapa gedezyjna sporządzona na użytek postępowania rozgraniczeniowego. W tym wypadku punkty graniczne mogą jednak nie być wspólne w sytuacji przesunięcia granicy działek małż.
K. w stronę działki skarżącej. Jedynie przebieg granicy pomiędzy tymi działkami stał się przedmiotem sprawy przed sądem powszechnym na wniosek skarżącej i tylko w tym zakresie żądała ona stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu.
Tymczasem prawidłowo uznało Kolegium, że w wyniku przekazania sprawy sądowi powszechnemu, decyzja w tej części utraciła byt prawny. Nie istnieje zatem rozstrzygnięcie, które mogłoby podlegać wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności w części. Z drugiej strony bez wyczerpania uprzedniego trybu administracyjnego nie może toczyć się sprawa przed sądem powszechnym. W tej sytuacji zachodzi przeszkoda o charakterze przedmiotowym do wszczęcia postępowania nieważnościowego w rozumieniu art. 61a § 1 kpa.
Taki też pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 344/15, który to wyrok zapadł w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, a mianowicie w sprawie o rozgraniczenie.
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni przychylił się do powyższego stanowiska. Przywołane przez skarżącą orzeczenia dotyczą zaś innych spraw niż rozgraniczenie nieruchomości.
Odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego byłaby zasadna także w przypadku, gdyby przyjąć, że chodzi o wspólne punkty graniczne. Wówczas właściciele wszystkich rozgraniczanych działek byliby uczestnikami postępowania przed sądem powszechnym i w takim samym zakresie decyzja o rozgraniczeniu utraciłaby moc wiążącą.
Jednak zasadnie przyjęło Kolegium, że skoro skarżąca nie kwestionuje przebiegu granicy swojej nieruchomości z działkami Skarbu Państwa oraz Gminy, nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie rozgraniczenia tych działek z nieruchomością małż. K.. W takim przypadku przymiot strony może przysługiwać jedynie właścicielom tych nieruchomości, gdyż wcale nie musi chodzić o punkty graniczne wspólne (tzw. trójgranica).
Wreszcie, skoro od decyzji o rozgraniczeniu nie przysługuje odwołanie, zaskarżone postanowienie nie narusza art. 142 kpa, a przytoczone przez skarżącą zarzuty pod adresem biegłego jako podlegającemu wyłączeniu, brak udziału stron oraz nieuwzględnienie treści zamkniętych ksiąg wieczystych, mogą być co najwyżej kwalifikowane jako przesłanki wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. Tymczasem przesłanki nieważności decyzji z art. 156 § 1 kpa są odrębne (nie są konkurencyjne). Nie można zatem żądać stwierdzenia nieważności decyzji z powołaniem na wady z art. 145 § 1 kpa.
Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie ma też znaczenia fakt, czy Kolegium dopuściło się obrazy art. 35 kpa. Przewlekłość postępowania administracyjnego może być przedmiotem kontroli sądowej jedynie w odrębnym postępowaniu.
W konsekwencji, zaskarżone postanowienie nie narusza art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 28, art. 61a § 1 i art. 142 kpa.
Zatem skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 tej ustawy.
ec