Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2004 roku sygn. akt II SA/Ka 1109/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia [...].
Uchylona decyzja nakazywała rozbiórkę nadbudowanej części tarasu, przylegającego do budynku mieszkalnego na parceli nr [...] przy ul. [...] w Z. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że rozpoznanie sprawy powinno nastąpić z udziałem wszystkich stron postępowania: inwestorów i właścicieli nieruchomości, a także osób posiadających interes prawny w sprawie.
Nadto Sąd wskazał na konieczność uwzględnienia zmiany stanu prawnego, co wynika z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. nr 80, poz. 718) oraz art. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. nr 98, poz. 888).
W postępowaniu ponownym organ I instancji – w oparciu o zgromadzone dowody – ustalił jednoznacznie przedmiot postępowania. Przedmiotem tym były roboty budowlane wykonane na parceli [...] przy ul. [...] w Z., polegające na samowolnej nadbudowie tarasu przylegającego do budynku mieszkalnego. W ramach tej nadbudowy zrealizowano trzy ściany od poziomu posadzki tarasu do wysokości około [...] m i wykonano zadaszenie, a w powstałym pomieszczeniu ustawiono misę basenową.
Pomieszczenie to posiada gabaryty: [...] x [...] m + [...] x [...] m i wysokość [...] – [...] m.
Ustalono również w oparciu o odpis księgi wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego w T., że właścicielką działki nr [...], a także [...], [...] jest E.H. na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] rep. A. Nr [...].
Oznacza to, że E.H. nabyła nieruchomość przy ul. [...] ze zrealizowaną na niej samowolną nadbudową, która miała miejsce w latach [...].
Mimo kierowanych przez organ pism do E.H. w związku z prowadzonym postępowaniem nie zajęła ona stanowiska w sprawie.
W opisywanym postępowaniu ponownym organ I instancji wydał szereg rozstrzygnięć, które następnie były uchylane przez organ odwoławczy.
W obiegu prawnym pozostało jedynie postanowienie z dnia [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T., w którym nałożono na inwestorów: K. i H.H. obowiązek przedstawienia do dnia [...] dokumentów wskazanych w tym postanowieniu.
Nałożone obowiązki zostały wykonane.
Wreszcie organ stwierdził, że stosownie do art. 30 § 4 kpa E.H. w związku z umową sprzedaży z dnia [...], wstąpiła w miejsce dotychczasowej strony postępowania H.H. Natomiast K.H. (żona H.H.), która zmarła [...], nigdy nie była właścicielką przedmiotowej nieruchomości.
Wobec wykonania robót budowlanych bez pozwolenia na budowę, możliwości ich legalizacji ustalonej na podstawie dokumentów złożonych w wykonaniu postanowienia z dnia [...] oraz powołując się na art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. nr 93, poz. 888) organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...] na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 w związku z art. 59f ust. 1 ustawy – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 roku nr 207, poz. 2016 z zm., dalej powoływane jako "Prawo budowlane") oraz § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 czerwca 2003 roku w sprawie stawki opłaty stanowiącej podstawę do obliczania kary wymierzonej w wyniku obowiązkowej kontroli (Dz. U. z 2003 roku nr 120, poz. 1132) ustalił dla E.H. opłatę legalizacyjną w kwocie [...] zł w związku z samowolną nadbudową tarasu.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił sposób naliczenia opłaty oraz wskazał na skutki jej nieuiszczenia w wyznaczonym terminie, a także przebieg dalszego postępowania w wypadku jej uiszczenia.
Na postanowienie o wysokości opłaty legalizacyjnej zażalenie złożyła E.H. W jej ocenie art. 49 Prawa budowlanego nie znajduje w sprawie zastosowania, bowiem została ona zakończona decyzją z dnia [...] nr [...], co oznacza, iż w sprawie należało stosować przepisy obowiązujące w dacie wykonania nadbudowy czyli w [...] roku. W dalszej części zażalenia jego autorka zakwestionowała obliczenie opłaty legalizacyjnej w oparciu o rozporządzenie z dnia 28 czerwca 2003 roku twierdząc, że wprowadzenie opłaty legalizacyjnej aktem podustawowym jest niekonstytucyjne.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego – po rozpatrzeniu powyższego zażalenia – zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] utrzymał postanowienie I instancji w mocy.
Organ zaakceptował ustalony stan faktyczny i jego kwalifikację prawną.
Wskazał, że decyzja z dnia [...] została uchylona wyrokiem z dnia 30 czerwca 2004 roku, sygn. akt II SA/Ka 1109/02, a w jego uzasadnieniu Sąd nakazał w ponownym rozpatrzeniu sprawy uwzględnić zmianę stanu prawnego, wynikającą z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane.
Opłata legalizacyjna nie wynika z rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2003 roku, ale art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, a obliczana jest na podstawie wzoru określonego w art. 59f tego prawa. Rozporządzenie zawiera jedynie współczynnik "s" – tak zwanej stawki opłaty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E.H. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu i w jej konsekwencji stwierdziła, że do legalizacji przedmiotowej nadbudowy powinien być zastosowany przepis art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 11 lipca 2003 roku z uwagi na wykonanie nadbudowy w latach [...].
Podniosła także, że samowola została popełniona przez K. i H.H.
K.H. czyniła nakłady na nieruchomość, a więc mimo, że nie była ujawniona w księdze wieczystej, to H.H. – jej spadkobierca powinien być stroną niniejszego postępowania.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu i nie narusza prawa materialnego.
Na wstępie należy stwierdzić, że organy orzekające właściwie ustaliły przedmiot postępowania. Przedmiotem tym są roboty budowlane polegające na nadbudowie tarasu budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] przy ul. [...] w Z. W wyniku tych robót, przeprowadzonych w latach [...] powstało pomieszczenie rekreacyjne z basenem. W dacie wykonywania przedmiotowych robót właścicielem nieruchomości był H.H., pozostający w związku małżeńskim z K.H. Aktem notarialnym z dnia [...] H.H. przeniósł własność przedmiotowej nieruchomości ze zrealizowaną samowolą na skarżącą to jest E.H. W dniu [...] zmarła K.H., a więc po przeniesieniu własności przedmiotowej nieruchomości na E.H.
Podzielił skład orzekający stanowisko organów co do tego, że w przypadku zbycia nieruchomości w toku postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 30 § 4 kpa w miejsce dotychczasowej strony (tu H.H.) wstępują jego następcy prawni, a więc skarżąca.
W sprawie nie jest kwestionowany fakt popełnienia samowoli w postaci nadbudowy tarasu, w następstwie których to robót powstało pomieszczenie rekreacyjne.
Bezsporna, bo przyznana przez skarżącą, jest również data przeprowadzenia powyższych robót budowlanych. Są to lata [...].
Postępowanie w sprawie likwidacji przedmiotowej samowoli zostało wszczęte przed dniem 11 lipca 2003 roku. Nie zostało jednak ukończone przed tą datą. Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] nakazującą rozbiórkę części obiektu zrealizowanego samowolnie (bez pozwolenia na budowę) została uchylona, a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...], wyrokiem wydanym w sprawie II SA/Ka 1109/02 z dnia 30 czerwca 2004 roku.
Dla organów orzekających w sprawie oznaczało to obowiązek kontynuacji postępowania dotyczącego samowolnej nadbudowy, co ewidentnie wynika z powołanego wyroku wydanego w sprawie II SA/Ka 1109/02 przy uwzględnieniu zmiany stanu prawnego wynikającego z art. 7 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz art. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. nr 98, poz. 888).
Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej z dnia 27 marca 2003 r. (weszła w życie 11 lipca 2003 roku) oraz art. 2 ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004 r. (weszła w życie 31 maja 2004 r.) do postępowań dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ – wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną – w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w ust. 1, stosuje się przepisy ustawy zmienionej, a odnośnie opłat legalizacyjnych przepisy dotychczasowe (obowiązujące przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 16 kwietnia 2004 roku, to jest dniem 31 maja 2005 r.).
Ustawa Prawo budowlane w brzmieniu znowelizowanym, obowiązującym od dnia 11 lipca 2003 roku dopuszcza w art. 48 ust. 2 legalizację robót budowlanych dokonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę po spełnieniu warunków określonych w tym przepisie, dokonaniu przez organ czynności określonych w art. 49 ust. 1 oraz uiszczenia opłaty legalizacyjnej (art. 49 ust. 1 pkt 3).
W rozpoznawanej sprawie zostały spełnione warunki z art. 48 ust. 2, 49 ust. 1, natomiast skarżąca kwestionuje ustaloną opłatę legalizacyjną, twierdząc, że legalizacja winna się odbyć na podstawie art. 49 Prawa budowlanego obowiązującego w okresie przedmiotowych robót budowlanych to jest [...], z którym to przepisem nie łączył się obowiązek ponoszenia opłat legalizacyjnych.
Stanowisko skarżącej jest niesłuszne. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm., dalej powoływana jak "ppsa") ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie zostało zaskarżone. Związanie to trwa tak długo, jak długo w sprawie nie uległ zmianie stan faktyczny i prawny.
Poza sporem pozostaje brak zmiany stanu faktycznego, a zdaniem – składu orzekającego – nie uległ także zmianie stan prawny.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 roku sygn. akt P 27/05 stwierdził niekonstytucyjność art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku ale jedynie w zakresie w jakim wyłączały one stosowanie art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 roku.
Uznanie niekonstytucyjności intertemporalnego przepisu art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej Prawo budowlane nie zmienia jednak stanu prawnego w niniejszej sprawie. Powołane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy bowiem jedynie podmiotów, które przed dniem 11 lipca 2003 roku spełniały określone w art. 49 ustawy Prawo budowlane przesłanki do uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego obiektu (jego części) to jest od dnia zakończenia budowy (nadbudowa jest budową w świetle art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego) upłynęło 5 lat, a istnienie obiektu nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym.
Obie ostatnie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie i jedynie w sytuacji ich łącznego zaistnienia odpowiada konieczność orzeczenia nakazu rozbiórki wobec niewykonania nałożonych obowiązków.
Skoro w sprawie jest bezsporne, że roboty budowlane zostały wykonane w latach [...] to jest oczywistym, że zmiana stanu prawnego wynikająca z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 roku ich nie dotyczy.
Skoro więc jest bezspornym, że nadbudowa została zrealizowana bez pozwolenia na budowę oraz spełnione zostały wymagania przewidziane art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego to ustalenie opłaty legalizacyjnej na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego było zasadne.
Samo ustalenie opłaty legalizacyjnej znajduje podstawę w przepisach ustawy Prawo budowlane – artykule 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 Prawa budowlanego.
Sam wzór obliczania należnej opłaty został określony w art. 59f, a kategoria obiektów i współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy Prawo budowlane, będący jej integralną częścią. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 28 czerwca 2003 roku, wydane w oparciu o ustawową delegację, określa wyłącznie stawkę opłaty (s), a więc ani nie przesądza o jej zasadności, ani wysokości.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.
SJ/