Uzasadnienie
Jak wynika z akt sprawy, J. N. pismem z dnia [...] r. zwróciła się do Prezydenta Miasta K. z wnioskiem o uregulowanie stosunków wodnych między działkami nr [...] i [...] oraz [...] w K., zakłóconych na skutek wykonywania prac budowlanych przez M. Ś. W trakcie postępowania organ administracji zwrócił się do organów nadzoru budowlanego o informacje dotyczące robót budowlanych, starosty powiatowego oraz Spółki A o udostępnienie dokumentacji dotyczącej szkód górniczych w rejonie potoku [...]. Starosta Powiatowy stwierdził, że działki nr [...] i [...] w K. nie były objęte decyzjami o pozwoleniu na budowę i na działkach tych nie są prowadzone inwestycje. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. podał, że przed tym organem prowadzone jest postępowanie w sprawie robót budowlanych związanych z budową parkingu i dojazdu do nieruchomości, objętych decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla budowy dojazdu do działki nr [...] przez działkę [...].
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. zawiesił postępowanie w sprawie zawodnienia nieruchomości nr [...] w K. do czasu wydania rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego. [...]
Kolejnym pismem z dnia [...] r. J. i H.N. podali, że działki [...] i [...] stanowią ich własność, działka [...] należy do rodziny G., zaś działka [...] jest działką M. Ś. Zarzucili, że na działce nr [...] i [...] dokonano samowolnego podniesienia terenu, co spowodowało zmiany stosunków na gruncie i zalewanie ich działki. Zażądali przesunięcia płotu kamiennego w granicy działki [...], obniżenia poziomu działki – drogi nr [...] do odsłonięcia podmurówki płotu działek [...] i [...], rozebrania muru na granicy działek [...] i [...].
W efekcie zawiadomiono o wszczęciu postępowania z wniosku J. i H.N. w sprawie zmiany stanu wody na gruncie w obrębie nieruchomości [...] i [...] oraz przeprowadzono [...] r. oględziny a dnia [...] r. rozprawę administracyjną. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. nakazał M. Ś., właścicielowi działki [...], wykonanie prac lub urządzeń zapobiegającym szkodom i pozwalającym na przywrócenie poprzedniego stanu wody na gruncie obejmującym działki [...] i [...], poprzez: rozebranie stawianego na nieruchomości nr [...] muru i wykonanie ogrodzenia umożliwiającego naturalny spływ wód, wyrównanie terenu działki [...] w sposób nie powodujący spiętrzenia wód deszczowych na działce [...].
Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozstrzygnięcia.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji dokonał oględzin i przeprowadził rozprawę administracyjną. Zwrócono się także do Kompanii Węglowej S.A. o wyjaśnienie spraw związanych z występowaniem w terenie szkód górniczych. W odpowiedzi podano, że parcele [...] oraz [...] były przedmiotem odszkodowania za trwałą degradację gruntu, zaś KWK "A" nie prowadzi w tym terenie eksploatacji od roku [...]. Kolejne oględziny miały miejsce w dniu [...] r. Z oględzin tych został sporządzony protokół, w którym zawarto stwierdzenie, że strony postępowania wyraziły wolę zawarcia ugody na określonych w protokole warunkach.
M. Ś. zobowiązał się, że teren działki [...] zostanie nadsypany przy zachowaniu naturalnego spadku wyznaczonego przez teren położony powyżej repera. Teren działki [...] zostanie wyrównany do poziomu wynikającego z nadsypania działki nr [...] na całej jej długości, z zachowaniem pasa potrzebnego do wykonania schodów terenowych do istniejącej bramy. Ogrodzenie betonowe pomiędzy działkami nr [...] i [...] zostanie wykonane w granicy. Jego maksymalna wysokość wyniesie [...] m przy czym ostatni element ma mieć konstrukcję ażurową. Określono termin wykonania prac niwelacyjnych do końca [...] r., a dotyczących wzniesienia ogrodzenia do końca [...] r. H. N. zobowiązał się natomiast, że udostępni teren działki nr [...] celem wykonania w/w prac. Na okoliczność zawarcia ugody został następnie sporządzony protokół w dniu [...] r.
Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. na podstawie art. 39 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz art.30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2001 r., nr 115, poz. 1229 ze zm.) i art. 104 k.p.a. postanowił zatwierdzić ugodę zawartą [...] r. między H. N. i M. Ś. w sprawie zmiany stanu wody na gruncie w obrębie działek [...] i [...] w K. W decyzji tej zawarte zostały warunki zawartego porozumienia. Oceniono, że ugoda przyczyni się do przyśpieszenia i uproszczenia postępowania i nie sprzeciwiają się jej przepisy prawa.
Wnioskiem z dnia [...] r. K. I M. Ś. zażądali "anulowania" decyzji z dnia [...] r. Zarzucili, że postępowanie zakończone tą decyzją zostało przeprowadzone nieudolnie. H. N. ze swoimi pretensjami winien zostać skierowany do Wydziału [...] i KWK "[...]". Podniesiono także, że nie można wykonać pkt 5 zawartej ugody. Pismem z dnia [...]r. K. i M. Ś. sprecyzowali swój wniosek i uzupełnili go. Podali, że wnoszą o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z dnia [...] r. Żądanie swe uzasadnili pojawieniem się nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, które miały wpływ na wydaną decyzję. Okolicznościami tymi był fakt prowadzenia przez KWK "[...]" robót naprawczych, polegających na regulacji i czyszczeniu potoku i odmulnika z namułu.
Wobec tego skarżący uznali, że to nie oni winni zobowiązać się do wykonania określonych prac, lecz kopalnia. Nadto podnieśli, że organ prowadzący postępowania winien ich o tym fakcie poinformować a sprawa będąca przedmiotem ugody była od dłuższego czasu załatwiana przez kopalnię "[...]".
Jak wynika z akt sprawy, [...] r. KWK "[...]" dokonała zgłoszenia robót remontowych (odmulanie, uformowanie i umocnienie skarp, regulacja rowów opaskowych) koryta potoku [...]. Pismami z [...] r. i [...] r. M. Ś. i K.Ś. zwracali się do prezydenta Miasta K. z prośbą o wyczyszczenie zbiornika retencyjnego i przeczyszczenie koryta potoku [...], albowiem z powodu zamulenia koryto uległo zniszczeniu i potok rozlewa się na okoliczne działki. W odpowiedzi z [...] r. Prezydent Miasta K. poinformował, że w latach [...] KWK [...], w ramach zabezpieczenie przeciwpowodziowego terenów objętych szkodami górniczymi, wykonała prace regulacyjne potoku. Wykonany został odmulnik, którego zadaniem jest zbierania zawiesiny niesionej przez wody potoku. Potok przepływa przez grunty osób fizycznych i innych podmiotów. Bieżąca konserwacja jest obowiązkiem właścicieli gruntów na trasie potoku.
Natomiast w kwestii odmulnika zwrócono się do kopalni o jego oczyszczenie. Tę ostatnia okoliczność potwierdza pismo Prezydenta Miasta z dnia [...] r. skierowane do Kompanii Węglowej S.A. w K. Dołączone do akt dokumenty: notatka służbowa z dnia [...] r. spisana w sprawie robót regulacyjnych potoku, pismo kopalni z dnia [...] r. informujące Urząd Miasta o zamiarze niezwłocznego przystąpienia do robót oczyszczających po wyłonieniu wykonawcy oraz protokół komisyjnego odbioru robót z dnia [...] r. pozwalają na przyjęcie, że roboty te zostały wykonane.
Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta K. wszczął z wniosku M. i K.Ś. postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r. Następnie decyzją z dnia [...]r., nr [...] Prezydent Miasta K. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nr [...], wydanej w przedmiocie zatwierdzenia ugody. Podał, że przedmiotem ugody było nadsypanie i wyrównanie określonego terenu działek [...] i [...] oraz wykonanie między działkami ogrodzenia o określonych parametrach. Informacja KWK "[...]" o zamiarze wykonywania robót regulacyjnych potoku [...] nie stanowi nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji a nie znanych organowi wydającemu decyzję. Pisma informujące o pracach oczyszczających i regulujących potok nie odnoszą się do prac budowlanych i ziemnych w obrębie działek [...] i [...], stanowiących przedmiot ugody. Podkreślono również, że okoliczności, na które powołują się wnioskodawcy, dotyczą [...] r., zaś przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga, aby okoliczności te istniały w dacie wydania decyzji.
W złożonym odwołaniu z dnia [...] r. K. i M. Ś. wnieśli o uchylenie decyzji. Zarzucono, że gołosłowne są stwierdzenia, iż okoliczności uzasadniające wznowienie zaistniały w [...] r. Zapewne wcześniej były w tej sprawie prowadzone rozmowy i uzgodnienia. Organ winien był ustalić, czy okoliczności, na które powołują się wnioskodawcy, istniały w dacie wydawania decyzji. Wnioskodawcy poinformowali, że kopalnia przystąpiła do prac objętych przedmiotem ugody, zaś organ winien potwierdzić te okoliczności, w tym zażądać od kopalni koniecznych informacji.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, że nie zostały spełnione przesłanki podane w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Prace regulacyjne na potoku [...] były wykonywane przez kopalnię w latach [...] w ramach zabezpieczenia przeciwpowodziowego terenów objętych szkodami górniczymi. Podjęcie przez kopalnię dalszych prac w tym zakresie pozostaje w związku z poprzednimi czynnościami. Natomiast decyzja ostateczna zatwierdziła ugodę w sprawie zmiany stanu wody na gruntach stron postępowania w związku z robotami wykonanymi na działce [...]. Z akt wynika, że organ wiedział o pracach wykonywanych w obrębie potoku [...] jeszcze przed wydaniem decyzji, jednakże nie uznał ich za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej zmiany stosunków wodnych na gruncie przez stronę. Przesłanką wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest zaś sytuacja, w której istniejące w dacie orzekania fakty i dowody nie były znane organowi orzekającemu. Natomiast odmienna ocena przez stronę dowodu, który istniał w dacie orzekania i nie był znany organowi, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania.
W skardze do sądu M. Ś. i K.Ś. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji. Podali, że przez okres [...] lat poprzedzających zawarcie ugody wielokrotnie byli wzywani przez organ do udziału w czynnościach procesowych. Mimo tego organ nie poinformował ich, że już od roku [...] prowadzone są przez KWK "[...]" prace związane z czyszczeniem, regulacją i naprawą potoku. Prace te mają znaczenie dla przedmiotu postępowania. Były one prowadzone na nieruchomościach sąsiadujących z działkami stron postępowania i dotyczyły stosunków wodnych. Dlatego organ miał obowiązek poinformować strony o tych pracach i wyjaśnić, czy zmiana stosunków wodnych na działkach [...] i [...] jest spowodowana działalnością górniczą kopalni. Skoro skarżący dowiedzieli się po wydaniu decyzji, że zmiana stosunków wodnych na gruncie jest spowodowana działalnością kopalni, uzasadnia to wznowienie postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje
Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę do sądu administracyjnego może wnieść każdy, kto ma w tym interes prawny, a zatem ten, o czyim uprawnieniu lub obowiązku orzeka zaskarżona decyzja. Należy zauważyć, że decyzja ostateczna z [...] r. dotyczyła zatwierdzenia ugody zawartej przez M. Ś. z H.N. Jak wynika ze znajdujących się w aktach wypisów z rejestru gruntów, działka nr [...] objęta ugodą, stanowi wyłączną własność M. Ś. W takiej sytuacji K. Ś. nie była strona postępowania, a zarówno zawarta ugoda jak i decyzja zatwierdzająca tę ugodę nie dotyczyły jej interesu prawnego. Brak jest bowiem przepisu prawa materialnego, który dawałby w takiej sytuacji K. Ś. prawo żądania od organów działania w sprawie i prawo dochodzenia w postępowaniu administracyjnym jakichkolwiek roszczeń związanych z tą nieruchomością. O przymiocie strony w postępowaniu administracyjnym nie przesądza bowiem fakt doręczania stronie pism i orzeczeń przez organ.
Faktem jednakże jest, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony zarówno przez M. Ś. jak i K. Ś., zaś organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania wydał postanowienie o wznowieniu na skutek tego właśnie wniosku, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało również odwołanie K.Ś. Jakkolwiek stanowi to naruszenie przepisów procedury administracyjnej, to w przekonaniu Sądu nie uzasadnia uchylenia wydanej decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt pkt c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uchyla zaskarżoną decyzję gdy stwierdzi naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanym przypadku wniosek o wznowienie został również złożony przez stronę postępowania, strona ta złożyła również odwołanie od decyzji organu I instancji, które zostało rozpoznane. Udział w postępowaniu K. Ś. nie miał zatem wpływu na wydane rozstrzygnięcie w sprawie.
Natomiast kontrola Sądu nie może obejmować kwestii, w których orzeczenia przez organy administracji nie zostały wydane. Z podniesionych względów, zgodnie z art. 145 § 1 pkt c w związku z art. 50 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga K. Ś. podlegała oddaleniu przez Sąd.
Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia skargi M.Ś. Strona może żądać wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wyłącznie w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek wznowienia wymienionych w sposób wyczerpujący w art. 145 i 145a k.p.a. W złożonym wniosku skarżący domagał się wznowienia z powołaniem na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, przewidującą wznowienie w sytuacji gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Procedura związana ze wznowieniem postępowania wymaga, aby po złożeniu w ustawowym terminie przez stronę wniosku, organ wydał postanowienie o wznowieniu, a następnie przeprowadził postępowanie co do przyczyn wznowienia. Jeżeli organ właściwy w sprawie wznowienia stwierdzi, że nie zachodzi żadna z przyczyn wznowienia wymienionych w art. 145 i 145a, wówczas zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmawia uchylenia decyzji ostatecznej.
Przesłanka z art. 145 § 1 pkt 6 k.p.a. może być uznana za spełnioną pod kilkoma warunkami. Po pierwsze, ujawnione dowody i okoliczności faktyczne muszą mieć cechę nowości, a zatem są one albo dopiero odkryte po wydaniu decyzji ostatecznej, albo dopiero zgłoszone przez stronę. Po drugie, okoliczności te i dowody muszą być istotne dla sprawy, czyli wywierać wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Po trzecie, okoliczności te i dowody istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej, natomiast nie były one znane organowi.
Niewątpliwie okoliczności na które powołuje się skarżący, związane z pracami prowadzonymi przez kopalnię przy potoku [...] nie były znane stronie postępowania. Sytuacja ta nie wyczerpuje jednak jeszcze podstaw wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczności te muszą nadto nie być znane organowi wydającemu decyzję ostateczną. Warunek taki wynika z treści powoływanego przepisu. Tymczasem nawet skarżący w swych pismach przyznaje, że organ z urzędu wiedział o prowadzonych pracach, jedynie nie uwzględnił tej okoliczności w dacie wydawania decyzji zatwierdzającej ugodę. Najistotniejsze jednak zdaniem Sądu znaczenie dla sprawy ma kwestia wagi podnoszonych przez stronę okoliczności dla rozstrzygnięcia podjętego w decyzji ostatecznej.
W ocenie Sądu prawidłowo zostało przyjęte, iż okoliczności te nie miały istotnego wpływu na zatwierdzenie ugody z dnia [...] r. Przedmiotem tej ugody było wykonanie przez M. Ś. podniesienia poziomu działki [...], wyrównanie terenu swojej działki [...] do poziomu wynikającego z nadsypania działki [...] oraz wykonanie między działkami ogrodzenia o określonych parametrach. Tymczasem roboty wykonywane przez kopalnię dotyczyły zabezpieczenia przeciwpowodziowego terenów objętych szkodami górniczymi, w ramach czego regulowano brzegi potoku oraz czyszczono namulnik. Niewątpliwie prace kopalni związane z potokiem, takie jak regulacja czy czyszczenie nie mogą skutkować podniesieniem czy niwelacją gruntów przedmiotowych działek oraz wzniesieniem ogrodzenia. To bowiem, w jaki sposób wpływa stan potoku na stosunki wodne w okolicy nie ma znaczenia dla obowiązków właściciela gruntów, który swoim działaniem zmienił stan wody na gruncie.
W tej sytuacji prawidłowo przyjęto, że oba postępowania dotyczą innego stanu faktycznego i prawnego. Wobec stwierdzenia, że w sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., prawidłowo organy odmówiły uchylenia decyzji ostatecznej z [...] r.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Kontrola Sądu ogranicza się w takim przypadku do zgodności z prawem decyzji kończącej postępowanie nadzwyczajne, nie odnosi się natomiast do decyzji ostatecznej. W sytuacji wydania takiej decyzji z naruszeniem prawa skutkującym jej nieważnością, możliwe jest wszczęcie z urzędu lub na wniosek odrębnego postępowania w przedmiocie nieważności. W tym zakresie należy wskazać, iż Prezydent Miasta K., zatwierdzając ugodę między stronami nie przesądził statusu H. N.w postępowaniu. Z dołączonych do akt wypisów z rejestru gruntów wynika zaś, że właścicielką działki nr [...] jest J. N. Okoliczności te nie mogły być jednak badane w niniejszym postępowaniu.
Uwzględniając podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.