Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2025 r., nr SKO V 428/441/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej w skrócie SKO), działając m.in. na podstawie art. 37 w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1651 ze zm.- dalej w skrócie k.p.a.) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia ponaglenia A. K. na niezałatwienie w terminie przez Burmistrza Miasta C. sprawy dotyczącej przeprowadzenia kontroli budynku gospodarczego [...], [...] na działce nr [...], [...] zawierającego wyroby z azbestu.
W uzasadnieniu SKO wskazało, że pismem z dnia 5 grudnia 2025r. obecnie skarżący A. K. wniósł ponaglenie dotyczące braku odpowiedzi Burmistrza Miasta C. na pismo strony z dnia 10 lipca 2025r. dotyczące możliwego znajdowania się na działkach nr [...], [...] wyrobów zawierających azbest. W piśmie, jak i w ponagleniu, skarżący wniósł o przeprowadzenie kontroli w/w budynków.
SKO stwierdziło, że w sprawie zachodzi przesłanka "innej uzasadnionej przyczyny, dla której postępowanie nie może być wszczęte" z uwagi na to iż poruszana przez stronę w ponagleniu kwestia nie podlega rozstrzygnięciu w drodze wydania decyzji administracyjnej. Żaden przepis prawa materialnego nie przewiduje bowiem wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie przeprowadzenia kontroli. Przeprowadzenie kontroli stanowi bowiem czynność materialno-techniczną.
Pismem z dnia 30 stycznia 2026 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sprecyzowanym pismem z dnia 17 marca 2026 r. skarżący wniósł skargę na wskazane powyżej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 29 grudnia 2025 r., nr SKO V 428/441/2025.
Zarzucił w niej naruszenie art. 37 § 6 k.p.a. w związku z art. 37 § 1 k.p.a. poprzez brak rozstrzygnięcia, czy organ I instancji dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Ponadto zarzucił naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 37 § 1 k.p.a. oraz art. 61a § 2 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zarzucił również naruszenie art. 10 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 81 k.p.a., art. 123 k.p.a., art. 222 k.p.a. i art. 65 § 1 k.p.a., polegające na tym, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ nie zapewnił skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i nie umożliwił wypowiedzenia się w sprawie.
W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia Kolegium, ewentualne o jego uchylenie.
W uzasadnieniu skargi przedstawiony został wywód zmierzający do wykazania jego zasadności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje: legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t,j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm. - dalej zwanej p.p.s.a.)
Sąd administracyjny jest również właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność organów (lub przewlekłe prowadzenie postępowania) w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.).
Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi wniesionej do tutejszego Sądu zauważyć należy, że w podstawie prawnej zaskarżonego w sprawie postanowienia SKO powołano m.in. art. 37 k.p.a. Tymczasem jak wynika z treści tego przepisu stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:
- 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność);
- 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).
Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje przy tym postanowienie, o którym mowa w art. 37 § 6 k.p.a., w którym m.in. wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego (art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.).
Zgodnie z poglądem ugruntowanym już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stanowisko organu wyrażone na podstawie art. 37 k.p.a. przyjmuje formę postanowienia, na które nie służy zażalenie (art. 141 § 1 k.p.a.). Postanowienie to ma charakter wpadkowy, a zatem nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Nie jest to więc postanowienie podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2, bądź w pkt 3 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna, gdyż wniesiono ją na postanowienie wydane w wyniku złożonego przez skarżącego ponaglenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Ponownie podkreślić wymaga, że ponaglenie nie wszczyna żadnej części postępowania administracyjnego, jest jedynie środkiem służącym stronie do przyspieszenia postępowania i co istotne warunkuje możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość organu w zakończeniu postępowania administracyjnego (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Po 541/22, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Badając zaś dopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu I instancji Sąd bierze pod uwagę wyłącznie to, czy skarżący wniósł ponaglenie, a nie to, jakie stanowisko odnośnie tego ponaglenia zajął organ je rozpatrujący.
W związku z powyższym, Sąd obowiązany był wniesioną skargę odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.