Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 17 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 391/20

Uzasadnienie

Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówił M. W. (dalej: skarżąca) odstąpienia w całości od ustalenia opłaty za pobyt syna E. D. w pieczy zastępczej za okres od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał m.in. art. 193 i art. 194 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1111 ze zm.), § 1, § 2, § 7 Uchwały Nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty, odstępowania w całości lub w części od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej oraz opłaty za wyżywienie i zakwaterowanie dziecka umieszczonego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej (Dz. U. Województwa Śląskiego z dnia [...] r., poz. [...]), a także § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1358).

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. uchyliło poprzednio wydaną przez organ I Instancji decyzję nr [...] z dnia [...] r. w sprawie odmowy odstąpienia w całości od ustalenia skarżącej opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej, odstąpienia częściowego od ustalenia opłaty oraz ustalenia skarżącej częściowej opłaty za syna w pieczy zastępczej w wysokości 510,66 zł miesięcznie za okres od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. oraz przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Organ wyjaśnił, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego G. syn skarżącej został umieszczony w pieczy zastępczej, przy czym osobami zobowiązanymi do ponoszenia opłaty za jego pobyt w tej pieczy są jego rodzice biologiczni: skarżąca i K. D. (ojciec). W stosunku do ojca decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta G. orzekł o odstąpieniu od ustalenia opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej na okres od 1 lipca 2019r. do 30 czerwca 2020r. Natomiast wniosek skarżącej o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej wpłynął do organu w dniu 22 lipca 2019 r. Skarżąca załączyła do wniosku oświadczenie o sytuacji materialno – bytowej, a organ na podstawie zebranej dokumentacji ustalił, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wraz z konkubentem oraz dwójką dzieci. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku rodzina skarżącej uzyskała dochód w kwocie 3404,37 zł. tj. dochód przekraczający 150%, i jednocześnie nie przekraczający 200% kwoty kryterium dochodowego rodziny wynoszącego 2112,00 zł.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 194 ust. 3 ustawy starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę właściwej rady gminy może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Wskazał także, że zgodnie z § 1, § 7 uchwały Nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty, odstępowania w całości lub w części od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej oraz opłaty za wyżywienie i zakwaterowanie dziecka umieszczonego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej (Dz. U. Województwa Śląskiego z dnia [...] r., poz. [...]) odstąpienie całkowite od ustalenia opłaty za pobyt dziecka może nastąpić w przypadku, gdy:

1. 1) rodzice dzieci umieszczonych w pieczy zastępczej bądź w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej nie są pełnoletni,
2. 2) rodzice dzieci i osób pełnoletnich umieszczonych w pieczy zastępczej bądź w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej przebywają poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej lub ich miejsce pobytu jest nieznane,
3. 3) ustalono rodzicom opłatę za pobyt innego dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej,
4. 4) dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód w rodzinie nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej,
5. 5) dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód w rodzinie przekracza 150% dochodu określonego w art. 8 ww. ustawy, nie przekracza jednak 200% kryterium, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z niżej wymienionych okoliczności: - niepełnosprawność, - rodzice, którzy po ukończeniu 18 roku życia kontynuują naukę i nie posiadają własnego dochodu, - ciąża lub samotne wychowywanie dziecka, - zdarzenie losowe, gdy jego skutki bezpośrednio dotknęły osobę ubiegającą się o odstąpienie, - straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej,
6. 6) jedynym dochodem osoby samotnie gospodarującej lub dochodem w rodzinie jest renta socjalna, zasiłek stały,
7. 7) rodzice płacą regularnie alimenty na dziecko lub osobę pełnoletnią przebywające w pieczy zastępczej,
8. 8) dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej w trybie tymczasowego zabezpieczenia, lub interwencyjnie zgodnie z przepisami ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, jeżeli jednorazowy pobyt w pieczy zastępczej nie przekroczył 30 dni,
9. 9) rodzic jest osobą ubezwłasnowolnioną i jego dochód własny nie przekracza 200% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
10. 2. Warunkiem całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty na wniosek jest udowodnienie przez osobę wnioskującą okoliczności stanowiących podstawę do zastosowania ulgi.

Jednak zdaniem organu, żadna z powyższych przesłanek nie zachodzi w odniesieniu do skarżącej, gdyż nie jest ona osobą nieletnią, mieszka na terenie Polski, nie udokumentowała, że alimentuje na rzecz dziecka przebywającego w pieczy zastępczej, nie ma ustalonej opłaty za pobyt innego dziecka w instytucjonalnej pieczy zastępczej, a dochód w jej rodzinie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego.

W odwołaniu skarżąca wyraziła niezadowolenie z powyższego rozstrzygnięcia. Przedstawiła swoją sytuację rodzinną, związane z nią trudności oraz relację z synem, akcentując utrzymywanie z nim stałego kontaktu oraz przesyłanie mu drobnych kwot na książki. Przedstawiła również zestawienie ponoszonych wydatków. Skarżąca nie kwestionuje jednocześnie swojego zobowiązania do pokrywania kosztów pobytu syna w rodzinie zastępczej. Jednak nie może tego czynić ze względu na trudną sytuację finansową. Zobowiązała się przekazywać na jego rzecz kwotę 150 zł miesięcznie i załączyła dowód pierwszej wpłaty. Do odwołania załączyła Wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. oddalający powództwo o alimenty.

Jednak zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu Kolegium nakreśliło dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczyło treść art. 193 ust. 1 pkt 2, ust. 1a, ust. 2, ust. 6, ust. 7a do ust. 8 oraz art. 194 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Wskazało m.in. że zgodnie z art. 194 ust. 2 ww. ustawy Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości łub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust.

1. Na podstawie tej delegacji Rada Miasta G. podjęła w dniu [...] r. uchwałę Nr [...] w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości łub części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty odstępowania w całości lub w części od ustalenia opłaty za pobyt dziecka łub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej oraz opłaty za wyżywienie i zakwaterowanie dziecka umieszczonego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej. Kolegium przytoczyło przy tym § 1 ust. 1 oraz ust 2 tej uchwały.

W kontekście przytoczonych przepisów oraz dodatkowo powołanego orzeczenia sądu administracyjnego, Kolegium zaakcentowało uznaniowy charakter decyzji, co oznacza, że przy zaistnieniu określonych przesłanek, organ orzekający w sprawie - w ramach obowiązującego prawa - może wybrać jedno z możliwych rozstrzygnięć i może wniosek uwzględnić lub odmówić jego uwzględnienia, przy czym w obu przypadkach organ ten powinien kierować się zasadą prawdy obiektywnej zdefiniowanej w art. 7 Kpa.

Według ustaleń poczynionych przez Kolegium skarżąca nie spełnia przesłanek do zastosowania ulgi w postaci całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z P. B. i dwójką małoletnich dzieci. Nie jest osobą nieletnią, mieszka na terenie Polski, nie ma ustalonej opłaty za pobyt innego dziecka w pieczy zastępczej, nie płaci alimentów na rzecz dziecka pozostającego w pieczy zastępczej. Strona złożyła oświadczenie o sytuacji materialno-bytowej z której wynika, że dochód rodziny wynosi 3404,37 zł, a więc przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej tj. 3168 zł. W przypadku rodziny skarżącej dochód nie przekracza 200% kryterium dochodowego, jednak nie wystąpiły sytuacje, o których mowa § 1 ust. 1 pkt 5 tej uchwały.

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja, wydana w ramach uznania administracyjnego, jest prawidłowa i zasługuje na utrzymanie w mocy. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że wskazana powyżej uchwała Rady Miasta G. z dnia [...] r. Nr [...] przewiduje również częściowe odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, dlatego przed ustaleniem opłaty za pobyt dziecka w pieczy, organ zobowiązany jest przeprowadzić na wniosek strony lub z urzędu postępowanie w przedmiocie częściowego odstąpienia i wydać stosowną decyzję.

W skardze, wniesionej w imieniu skarżącej, pełnomocnik będący adwokatem, zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, a to uchwały Rady Miasta G. z dnia [...] r. Nr [...], w szczególności § 1 ust. 1 ppkt 7 i § 2 poprzez przyjęcie, że skarżąca nie spełnia przesłanek do zastosowania ulgi w postaci całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Pełnomocnik skarżącej domagał się uzupełnienia materiału dowodowego i zaliczenia na jego poczet decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. nr [...], potwierdzeń wpłat alimentów przez skarżącą za okres od listopada 2019 r. do lutego 2020 r., oświadczenia babci ojczystej małoletniego oraz aktualnego zaświadczenia o wynagrodzeniu skarżącej i jej obecnego partnera życiowego. Dowody te miały na celu wykazanie okoliczności, że skarżąca regularnie płaci alimenty na rzecz syna oraz tego, że ze względu na sytuację majątkową nie jest w stanie ponosić wyższych wydatków na rzecz swojego syna.

Pełnomocnik skarżącej zaakcentował, że biologiczny ojciec od wielu lat płaci dobrowolnie rodzicom zastępczym alimenty na swojego syna w wysokości 400 zł. miesięcznie i na mocy decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. odstąpiono w stosunku do niego od ustalenia comiesięcznej opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej za okres od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. Natomiast skarżąca płaci regularnie alimenty od listopada 2019 r. w wysokości po 150 zł. miesięcznie, a w poprzednim okresie uczestniczyła w kosztach utrzymania swojego syna E. D. i alimentowała go w formie świadczeń w naturze, co wynika z oświadczenia rodzica zastępczego z dnia [...] r.

Według pełnomocnika skarżącej spełnia ona warunek wynikający z § 1 pkt 2 Rady Miasta G. z dnia [...] r. Nr [...] i udowodniła, że regularnie płacąc alimenty, podobnie jak czyni to ojciec dziecka, spełnia warunki do całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zwłaszcza, że ze względu na faktyczną separację w jej związku partnerskim jej sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji.

W dodatkowym piśmie, złożonym na rozprawie w dniu 17 lipca 2020 r., pełnomocnik skarżącej wniósł o uzupełnienie postępowania dowodowego o dowody wpłat alimentów za miesiące marzec – lipiec 2020 r. oraz podniósł dalsze pogorszenie się sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącej, co jest związane z zaprzestaniem, ze względu na stan zdrowia, pracy przez jej aktualnego partnera życiowego. Ponadto podniósł, że decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] odstąpił w całości od ustalenia skarżącej opłaty za pobyt pełnoletniej córki w rodzinie zastępczej ze względu na sytuację majątkową skarżącej, załączając do pisma odpis tej decyzji.

W trakcie rozprawy pełnomocnik skarżącej podniósł, że skarżąca spełnia warunki wymienione w uchwale Rady Miasta G., gdyż płaci regularnie na syna alimenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm.) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta G., odmawiającą odstąpienia w całości od ustalenia opłat za pobyt syna skarżącej w rodzinie zastępczej.

Kontrola zaskarżonej decyzji Kolegium przeprowadzona według wskazanych wyżej kryteriów nie daje podstaw do uznania, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowił art. 193 § 1 i art. 194 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodzin i pieczy zastępczej (obecnie: Dz.U. z 2020 r., poz. 821 t.j.) – dalej "ustawa", oraz uchwała Nr [...] Rady Miasta G. z dnia [...] r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty, odstępowania w całości lub w części od ustalenia opłaty za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w pieczy zastępczej oraz opłaty za wyżywienie i zakwaterowanie dziecka umieszczonego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej (Dz. U. Województwa Śląskiego z dnia [...] r., poz. [...]).

Zgodnie z art. 193 § 1 pkt. 2 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym - w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej oraz interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Zgodnie z art. 194 ust. 1, ust. 2, ust. 3 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala w drodze decyzji starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym (ust. 1).

Rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie w odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstąpienia od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust. 2).

Starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając uchwałę, o której mowa w ust. 2, może umorzyć w całości lub części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 (ust.3).

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w art. 194 ust. 2 i 3 przewiduje możliwość odstępstwa od nałożonego w art. 193 ust. 1 ustawy obowiązku wnoszenia opłat. Przekazuje jednak do rady powiatu uprawnienia do określenia w drodze uchwały zasad umarzania tych należności, rozłożenia na raty lub odstępstwo od ustalenia opłaty.

Delegacją ustawową zawartą w art. 194 § 2 ustawy zrealizowała Rada Miasta G., podejmując wskazaną powyżej uchwałę nr [...] z dnia [...] r.

Wobec złożenia przez skarżącą wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt jej syna w pieczy zastępczej koniecznym było odniesienie się do przesłanek, które w świetle uchwały Rady Miasta G. dawały możliwość wydania decyzji o odstąpieniu od ustalenia tej opłaty.

Na podstawie informacji zawartych we wniosku oraz znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji, organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z konkubentem oraz dwójką dzieci. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku rodzina skarżącej uzyskała dochód w kwocie 3404,37 zł. tj. dochód przekraczający 150% i jednocześnie nie przekraczający 200% kwoty kryterium dochodowego rodziny wynoszącego 2112,00 zł. Jest to sytuacja, która w świetle § 1 ust. 1 pkt. 5 ww. uchwały nr [...] z dnia [...] r., ze względu na wysokość dochodu otwiera możliwość odstąpienia całkowitego, wszak jednak gdy występuje przynajmniej jedna z następujących okoliczności:

1. - niepełnosprawność;
2. - rodzice, którzy po ukończeniu 18 roku życia kontynuują naukę i nie posiadają własnego dochodu;
3. - ciąża lub samotne wychowywanie dziecka;
4. - zdarzenie losowe, gdy jego skutki bezpośrednio dotknęły osobę ubiegającą się o odstąpienie;
5. - straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej.

W realiach rozpoznawanej sprawy bezspornym jest to, że żadna z wyżej wymienionych okoliczności nie występuje. W konsekwencji organy prawidłowo przyjęły, że § 1 ust. 1 pkt. 5 powyższej uchwały nie dawał podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o całkowite odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej.

Według stanowiska pełnomocnika skarżącej spełniona została przesłanka, wynikająca z § 1 ust. 1 pkt. 7 ww. uchwały tj. że skarżąca płaci regularnie alimenty na syna. O spełnieniu tej przesłanki według pełnomocnika skarżącej świadczy okoliczność, że od października 2019 r. skarżąca regularnie uiszcza kwotę 150 zł. na rzecz swojego syna. Jednak zdaniem Sądu w dacie wydania zaskarżonej decyzji brak było podstaw do tego, aby przyjąć spełnienie powyższej przesłanki. Zaskarżona decyzja została wydana przez organ odwoławczy w dniu [...] r. W tej dacie organ odwoławczy posiadał informację wyłącznie o dokonaniu dwóch wpłat tj. z dnia 29 listopada 2019 r. oraz z dnia 8 grudnia 2019 r. Nie posiadał natomiast informacji o kolejnym przelewie z dnia [...] stycznia 2020 r. tj. z dnia roboczego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu dokonanie nawet tych trzech wpłat przez skarżącą nie stanowiło wystarczającej podstawy do przyjęcia, że regularnie płaci ona alimenty na rzecz syna. Należy bowiem wziąć pod uwagę, że jak wynika z akt administracyjnych syn skarżącej został umieszczony w rodzinie zastępczej J. D. oraz P. D. na mocy postanowienia z dnia [...] r. (prawomocnego z dniem [...] r.), a wniosek o odstąpienie od opłat skarżąca złożyła w dniu 11 lipca 2019 r., natomiast wspomniane wpłaty zaczęła dokonywać dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Zestawiając nawet trzymiesięczny okres dokonywania wpłat (a tym bardziej okres dwumiesięczny, o którym wiedzę posiadało Kolegium) z okresem od dnia złożenia wniosku, brak było podstaw do przyjęcia, że wpłaty posiadają już przymiot regularności. Zwłaszcza, że syn skarżącej pozostaje w pieczy zastępczej od 2009 r. Dlatego Kolegium nie miało podstaw do tego, aby uznać za spełnioną przesłankę z §1 ust. 1 pkt. 7 ww. uchwały.

Należy przy tym podkreślić, że istota kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne sprowadza się do oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania tego rozstrzygnięcia przez organ administracji. Z tego względu Sąd nie mógł brać pod uwagę okoliczności, które miały miejsce po dacie wydania decyzji przez Kolegium. Tym samym przy ocenie, czy skarżąca dokonuje regularnych wpłat na rzecz syna, nie mogły mieć znaczenia wpłaty dokonywane przez nią po dacie wydania decyzji przez Kolegium, na które powołuje się pełnomocnik skarżącej.

Powyższej oceny nie mogły również zmienić twierdzenia babci ojczystej syna skarżącej, zawarte w oświadczeniu z dnia [...] lutego 2020 r., złożonym już po dacie wydania zaskarżonej decyzji i załączonym do skargi.

Na taką zmianę oceny nie pozwala po pierwsze treść tego oświadczenia, gdyż zgodnie nim skarżąca alimentowała syna w latach poprzednich w formie świadczeń w naturze, ponosząc koszty jego pobytu na wakacjach letnich przez okres około 2-3 tygodni każdego roku, czy kupując mu odzież, obuwie, artykuły szkolne i książki. Zdaniem Sądu wszystkie te świadczenia nie mogą być zrównane z regularnymi wpłatami alimentów na syna skarżącej. Zwłaszcza w sytuacji, gdy twierdzenia w tym zakresie mają charakter ogólnikowy, nie wskazują ani dat, ani kwot wydatków.

Po drugie, zdaniem Sądu, należało wziąć pod uwagę treść § 1 ust. 2 ww. uchwały z dnia nr [...] z dnia [...] r., zgodnie z którym warunkiem całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty na wniosek jest udowodnienie przez osobę wnioskującą okoliczności stanowiących podstawę do zastosowania ulgi. Treść tego postanowienia wyraźnie wskazuje, że to na skarżącej spoczywał ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Tym samym, skoro wspomniane oświadczenie nie zostało przedłożone najpóźniej na etapie postępowania odwoławczego przed Kolegium, to brak podstaw do tego, by brać je pod uwagę w ramach sprawowanej przez Sąd kontroli rozstrzygnięcia wydanego przez organ odwoławczy. Uwaga ta pozostaje aktualna także w odniesieniu do wspomnianej powyżej, trzeciej z rzędu zapłaty przez skarżącą kwoty 150 zł. tytułem alimentów na syna (z dnia [...] stycznia 2020 r.), o której Kolegium nie posiadało informacji w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Oprócz omówionych dotychczas przesłanek z § 1 pkt 5 i pkt. 7 w ocenie Sądu materiał dowodowy w sprawie nie pozwalał na uznanie za spełnioną którąkolwiek z pozostałych przesłanek wynikających z § 1 ww. uchwały nr [...] z dnia [...] r. Okoliczności dotyczące trudnej sytuacji finansowej, czy szerzej życiowej, skarżącej nie wpisują się w żadną z tych przesłanek.

Argumentem przemawiającym za odstąpieniem w stosunku do skarżącej od ustalenia opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej nie mógł też być fakt wydania przez Prezydenta Miasta G. decyzji z dnia [...] r. o odstąpieniu od ustalenia K. D., ojcu syna skarżącej comiesięcznej opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej od 1 lipca 2019 r. do 30 czerwca 2020 r. Jak wynika z informacji zawartych w skardze ojciec dziecka od wielu lat płaci dobrowolnie rodzicom zastępczym syna alimenty, aktualnie w wysokości 400 zł. Oznacza, to że stan faktyczny tamtej sprawy w sposób istotny odbiega od stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy. Wpłat dokonywanych regularnie od wielu lat nie sposób bowiem zrównać z wpłatami dokonywanymi przez skarżącą przez okres trzech miesięcy (a według wiedzy Kolegium przez okres dwóch miesięcy), zainicjowanymi dopiero na etapie postępowania odwoławczego.

Bez znaczenia pozostaje także przywołana przez pełnomocnika skarżącej, w odrębnym piśmie, okoliczność wydania w dniu [...] r. przez Starostę [...] decyzji, dotyczącej odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej córki skarżącej. Decyzja ta została wydana oparciu o stan faktyczny z dnia [...] r., a także w oparciu o inną niż w niniejszej sprawie uchwałę organu powiatowego, wydaną na podstawie delegacji zawartej w 194 § 2 ustawy. Zatem, ani stan faktyczny, ani stan prawny tamtej sprawy nie mógł stanowić podstawy do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji Kolegium.

Należy także zaakcentować, że użycie w przepisie art. 194 ust. 3 ustawy o pieczy określenia "może", oznacza, że odstąpienie od ustalenia opłaty oparte jest na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że decyzję co do odstąpienia pozostawiono uznaniu właściwym organom. Uznaniowy charakter decyzji nie zezwala organom administracji publicznej na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. Na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, również działającym w ramach uznania administracyjnego, ciąży bowiem obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W przypadku decyzji uznaniowej, szczególnego znaczenia nabiera uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Chociaż decyzja o charakterze uznaniowym pozostaje pod kontrolą sądu administracyjnego, to jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, albowiem sąd nie bada celowości jej podjęcia. Kontrola tego rodzaju decyzji przez sąd polega na ustaleniu, czy wydanie decyzji na podstawie obowiązujących przepisów prawa było dopuszczalne, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.

W kontekście uznaniowego charakteru zaskarżonej decyzji wskazać należy, że postępowanie dotyczące wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ma charakter w istocie dwuetapowy. W pierwszym etapie organ ocenia, czy spełnione zostały przesłanki otwierające temu organowi możliwość odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Ocena ta dokonywana jest według reguł dotyczących postępowania dowodowego i polega na weryfikacji poszczególnych, określonych przez lokalnego prawodawcę kryteriów. Dopiero uznanie, że spełniona została choćby jedna z przesłanek pozwalających organowi na odstąpienie od ustalenia opłaty, pozwala na przejście do drugiego etapu, w ramach którego, działając w granicach uznania administracyjnego, organ może ale nie musi uwzględnić wniosek o odstąpienie od ustalenia opłaty. W realiach rozpoznawanej sprawy organy nie doszły do tego drugiego, ściśle uznaniowego, etapu postępowania, gdyż nie spełniona została żadna z przesłanek, dopiero otwierających możliwość uwzględnienia wniosku skarżącej.

W konsekwencji powyższych rozważań, w ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego. Decyzje zostały bowiem wydane w oparciu o okoliczności faktyczne, znajdujące odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, zaś uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom stawianym przez przepis art. 107 § 3 k.p.a.

W kontekście zarzutów pełnomocnika skarżącej, że płaci ona regularnie alimenty, zauważyć należy, że oddalenie skargi w niniejszej sprawie nie stoi na przeszkodzie ponowieniu przez skarżącą wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt syna w pieczy zastępczej, w oparciu o wpłaty dokonywane przez nią po dacie wydania przez Kolegium zaskarżonej decyzji. Rozpatrzenie takiego wniosku odbywać się będzie w zmienionym stanie faktycznym, innym niż ten, który Sąd wziął pod uwagę w niniejszej sprawie, co pozwoli uwzględnić kolejne comiesięczne wpłaty i uznać je za regularne w przypadku dalszego ich kontynuowania do czasu rozpatrzenia wniosku.

Ponadto w związku z wnioskami dowodowymi zgłoszonymi przez pełnomocnika skarżącej, w skardze jak i w dodatkowym piśmie, wskazać należy, że stosownie do treści przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zgodnie zatem z tym przepisem przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego ma charakter fakultatywny i odnosi się tylko do dowodu z dokumentu. Co do zasady, sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organami.

Sąd nie znalazł podstaw do tego, aby przeprowadzić wnioskowane dowody uzupełniające z dokumentów, gdyż dotyczą okoliczności powstałych po dacie orzekania przez Kolegium, a ponadto, w ocenie Sądu, w sprawie brak niezbędnych do wyjaśnienia, istotnych wątpliwości wymagających przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.

Reasumując, stwierdzić należy, że Sąd rozpoznając skargę, nie dopatrzył się naruszeń co do poczynionych przez Kolegium ustaleń, dotyczących okoliczności faktycznych, jak i nie stwierdził naruszeń w zakresie dokonanej przez Kolegium oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował omówione powyżej przepisy prawa materialnego, odczytując z nich właściwe normy prawne, a prowadząc postępowanie respektował obowiązujące w tym zakresie normy procesowe i w konsekwencji zasadnie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W tym stanie rzeczy, uznając, że podniesione przez stronę skarżącą zarzuty okazały się nieuzasadnione, zaś zaskarżona decyzja odpowiada kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.