Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 stycznia 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/3623/2022/21080 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta C. (dalej: "organ I instancji") z dnia 14 listopada 2022 r., nr [...] dot. odmowy przyznania R. K. (dalej: "strona" lub "skarżący") dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na dzieci: L. K., A. K. i L. K. Decyzja Kolegium zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 31 października 2022 r. oku strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2022/2023. We wniosku strona wystąpiła o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania (na pokrycie wydatków związanych z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się szkoła) na dzieci L. K., A. K. i L. K. Powołując się na treść art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U z 2022 r., poz.615) – dalej: "u.ś.r.", organ I instancji odmówił stronie przyznania dodatków z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkołę poza miejscem zamieszkania przysługuje w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości w której znajduje się siedziba szkoły, ponieważ ustalił, że dzieci strony uczęszczają do szkoły podstawowej, więc nie spełniają przesłanek do wypłaty tego dodatku.
Organ I instancji stwierdził, że z uwagi na brzmienie art. 104 k.p.a w związku z art. 32 ust. 2 u.ś.r. i wobec faktu przekroczenia kryterium dochodowego właściwym było wydać decyzję odmawiającą przyznania wnioskowanych świadczeń na rzecz dzieci strony.
W odwołaniu od ww. decyzji strona reprezentowana przez pełnomocnika tj. brata K. K., podniosła, że w jej ocenie nie można dokonywać podziału dzieci ze względu na to, czy chodzą do szkoły podstawowej czy ponadpodstawowej i uzależniać od tego wypłaty zasiłku na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. W ocenie strony ww. przepis prawa jest niezgodny z Konstytucją RP, gdyż powoduje nierówne traktowanie dzieci ze względu na wiek i szkołę, do której chodzą, co nie powinno mieć miejsca.
Opisaną na wstępie decyzją z 10 stycznia 2023 r. Kolegium stwierdziło, że ww. zaskarżona decyzja organu I instancji odpowiada w prawu i dlatego należało utrzymać ją w mocy.
Na wstępie swoich rozważań Kolegium wskazało, że podstawę materialnoprawną w sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych tj. art. 15 u.ś.r. Odnosząc przywołaną regulację do rozpatrywanej sprawy Kolegium podkreśliło, że z uwagi na ustalony stan faktyczny decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem i zasługuje na utrzymanie w mocy. Strona nie spełnia wymogów formalnoprawnych do przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem dzieci są uczniami Szkoły Podstawowej w S., nr [...] i [...].
W skardze na decyzję Kolegium skarżący:
- 1) wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości, stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", gdyż zachodzą przyczyny określone w art. 156 ust. 1 pkt 1) i 2) k.p.a.;
- 2) alternatywnie lub przy dokonaniu przez Sąd stwierdzenia nieważności zaskarżonych rozstrzygnięć jedynie w części, wniósł o uchylenie zaskarżonych aktów administracyjnych w całości, stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 1) lit. a) i c) p.p.s.a. i wydanie orzeczenia merytorycznego, gdyż rozstrzygnięcia te zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 19, art. 75, art. 77, art. 79a, art. 80, art. 107 ust. 1 i 3 k.p.a., oraz art. 7, art. 8 i 32 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że oba organy administracji wydały decyzje arbitralnie, bez umożliwienia mu wypowiedzenia się przed ich wydaniem oraz nie wskazały jakie przesłanki Skarżący musiałby spełnić i jakie dowody dostarczyć, ażeby decyzje były zgodne z jego żądaniem, zaś uzasadnienia decyzji są pozorne.
W ocenie skarżącego nie można dokonywać podziału dzieci ze względu na to, czy chodzą do szkoły podstawowej czy ponadpodstawowej i uzależniać od tego wypłaty zasiłku na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. Zdaniem skarżącego art.15 u.ś.r. prawa jest niezgodny z Konstytucją RP, gdyż powoduje nierówne traktowanie dzieci ze względu na wiek i szkołę, do której chodzą oraz ewentualną niepełnosprawność i miejsce zamieszkania, co nie powinno mieć miejsca, dlatego skarżący wnosi, by Sąd zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego, TSUE czy innego sądu/organu z pytaniem prejudycjalnym lub o stwierdzenie niezgodności przepisu art. 15 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją RP i/lub prawem UE lub dokonał rozstrzygnięcia stosując przepisy Konstytucji RP wprost na korzyść Skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego K. K. oświadczył, że wniosek skarżącego przyznanie zasiłku rodzinnego został rozpatrzony przez organ I instancji pozytywnie odrębną decyzją administracyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania decyzji.
Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r. poz. 259, ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." sąd wydaje rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy, sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.
Po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Bezsporna w sprawie pozostaje okoliczność, że dzieci skarżącego uczęszczają do Szkół Podstawowych w S., nr [...] i [...] tj. poza miejscem ich stałego zamieszkania, którym jest miasto C. W związku z oświadczeniem złożonym przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2023 r. Sąd ustalił, że wniosek skarżącego dotyczący jego wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego został rozstrzygnięty odrębnymi decyzjami administracyjnymi. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika skarżącego skarżącemu został przyznany przez organ I instancji zasiłek rodzinny natomiast odmówiono mu przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem dzieci do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły.
Z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika jednoznacznie, że dodatki do zasiłku rodzinnego mogą zostać przyznane jedynie w sytuacji przyznania osobie wnioskującej prawa do tego zasiłku (art. 8 u.ś.r.). Taką wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych potwierdza również liczne orzecznictwo sądów administracyjnych (vide: wyroki WSA w Poznaniu z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 484/11, WSA w Szczecinie z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1048/14, WSA w Olsztynie z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 11/17, NSA z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2993/17).
Ponieważ organ I instancji przyznał stronie zasiłek rodzinny odrębna decyzją, mógł on wydać odrębne rozstrzygnięcie w zakresie dodatków do zasiłku rodzinnego. Fakt, że niektóre organy administracji dokonują tego w jednej decyzji administracyjnej obejmującej całość wniosku strony nie stanowi przeszkody do wydania odrębnej decyzji administracyjnych w zakresie samego prawa do zasiłku rodzinnego a następnie kolejnej dotyczącej dodatków do tego zasiłku. Nie stanowi to w ocenie Sądu naruszenia prawa materialnego.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji Sąd oparł się na treści art. 15 u.ś.r. podobnie jak organy orzekające w sprawie. Zdaniem Sądu wykładnia literalna tego przepisu nie budzi wątpliwości i wbrew twierdzeniom skarżącego nie kreuje ona normy dyskryminującej dzieci w zależności od szkoły do której uczęszczają. W sprawie pozostaje poza sporem, że dzieci dojeżdżają do szkół podstawowych znajdujących się w innej gminie, w tym przypadku w S. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że
"1. Dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się:
- 1) w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadpodstawowej lub szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także szkoły podstawowej w przypadku dziecka lub osoby uczącej się, legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - w wysokości 113 zł miesięcznie na dziecko albo
- 2) w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadpodstawowej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole ponadpodstawowej - w wysokości 69 zł miesięcznie na dziecko.
- 2. Dodatek przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego."
W świetle powyższej regulacji i ustalonego stanu faktycznego sprawy prawidłowość rozstrzygnięć organów orzekających w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu. Ważnym elementem sprawy jest fakt, iż dzieci skarżącego uczęszczające do szkoły podstawowej co do zasady powinny realizować obowiązek szkolny na terenie gminy, w której zamieszkują tj. Miasta C. Dojazd dzieci do szkoły znajdującej się w innej miejscowości, w innej gminie, wynika w ocenie Sądu z woli ich rodziców a nie z konieczności spowodowanej realizacją przepisów dotyczących realizacji obowiązku szkolnego.
Sąd zauważa, że realizacja nieodpłatnego dowozu dzieci do szkół w ramach zadania własnego obciąża gminę prowadzącą publiczne szkoły podstawowe zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (obecnie t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 900). Przy spełnieniu warunków wynikających z tej ustawy dzieci skarżącego mogłyby korzystać z tego dowozu bezpłatnie.
Biorąc powyższe pod uwagę, wobec tego, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.