Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 2

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 29 lipca 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 409/26

nieprawomocnyRozstrzygnięcie: za organemTekst u wydawcy: CBOSA

Metryka

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Skład
Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska przewodniczący
Sędzia WSA Renata Siudyka sprawozdawca
Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna
starszy sekretarz sądowy Damian Szczurowski protokolant
Rozpoznanie
na rozprawie w dniu 29 lipca 2026 r.
Sprawa
sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 7 stycznia 2026 r. nr NWXIV.7581.1.6.2025 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wywłaszczenia zabytku nieruchomego

Sentencja

  1. oddala skargę.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 7 stycznia 2026 r. nr NWXIV.7581.1.6.2025 Wojewoda Śląski działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 - dalej "k.p.a.") w związku z art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292 ze zm. – dalej "ustawa o ochronie zabytków") oraz art. 9a i art. 112-115 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. - dalej "u.g.n.") - po rozpatrzeniu odwołania [...] Konserwatora Zabytków w K. ([...], konserwator zabytków) oraz odwołania A. K. od decyzji Starosty [...] (organ I instancji) wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z 23 października 2025 r. o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia zabytku nieruchomego w postaci budynku dawnej [...] (obecnie budynku gospodarczego) położonego w W. na działce nr [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z 20 maja 2020 r. konserwator zabytków - działając na podstawie art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków - zwrócił się do organu I instancji o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa lub Gminy W. zabytku nieruchomego w postaci budynku dawnej [...], położonego w W. przy ulicy [...], na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...] ([...]), stanowiącego własność A. K., poprzez pozbawienie jej prawa własności. Do wniosku dołączono kopię decyzji [...] z 23 lutego 2015 r., nr [...] o wpisaniu obiektu do rejestru zabytków pod nr [...]

Organ I instancji zawiadomieniem z 18 stycznia 2021 r. wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie, kierując je do konserwatora zabytków. Następnie odrębnym zawiadomieniem z 29 stycznia 2021 r. poinformował o wszczęciu tego samego postępowania A. K..

Postanowieniem z 9 września 2024 r. organ I instancji orzekł o włączeniu do postępowania Gminy W., z uwagi na możliwość wywłaszczenia nieruchomości na jej rzecz.

Decyzją z 23 maja 2024 r. Wójt Gminy W. zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej działką nr [...], w wyniku którego została wyodrębniona działka nr [...] o powierzchni 0,0298 ha, zabudowana budynkiem [...] wraz z budynkiem gospodarczym, wpisanym do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją [...] z 23 lutego 2015 r. oraz działka nr [...] o powierzchni 0,0346 ha, pozostająca w niezmienionym użytku. Decyzja ta wobec niewniesienia odwołania stała się ostateczna 18 czerwca 2024 r.

Decyzją z 23 października 2025 r., nr [...] organ I instancji umorzył w całości postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie wywłaszczenia zabytku nieruchomego w postaci budynku dawnej [...] (obecnie budynku gospodarczego), położonego w W. na powstałej po podziale działce nr [...], z powodu jego bezprzedmiotowości. W uzasadnieniu wskazano, że beneficjentem wywłaszczenia może być jedynie Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego, jednakże brak zgody na wywłaszczenie na ich rzecz uniemożliwia wydanie decyzji merytorycznej. Wniosek konserwatora zabytków nie jest dla organów wiążący.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł [...] oraz właścicielka nieruchomości A. K., reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawną. Zaskarżonej decyzji zarzucono w szczególności naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania w wyniku braku zainteresowania przejęciem nieruchomości, a w konsekwencji pominięcie obowiązku nabycia zabytku. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Wojewoda nie podzielił stanowiska odwołujących i utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Stwierdził, że odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Zacytował brzmienie art. 105 § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że bezprzedmiotowość postępowania może wynikać zarówno z braku istnienia przesłanki przedmiotowej, to jest braku materialnoprawnych podstaw do wydania decyzji administracyjnej, jak też braku istnienia przesłanki podmiotowej, to jest sytuacji braku strony mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia, wynikającej między innymi z nieposiadania przez dany podmiot legitymacji procesowej do bycia stroną postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że materialnoprawną podstawą analizowanego postępowania administracyjnego są przepisy ustawy o ochronie zabytków. Zgodnie z treścią art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków, jeżeli nie jest możliwe usunięcie zagrożenia polegającego na możliwości zniszczenia lub uszkodzenia zabytku nieruchomego, może być on na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków wywłaszczony przez starostę na rzecz Skarbu Państwa lub gminy właściwej ze względu na miejsce jego położenia, w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami.

Procedura wywłaszczenia nieruchomości uregulowana została w dziale III, rozdziale 4 (tj. art. 112 i następne) tej ustawy. Stwierdził, że konserwator zabytków uprawniony jest zatem do złożenia wniosku o wywłaszczenie, który na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami traktowany jest jako zawiadomienie właściwego organu o potrzebie wywłaszczenia nieruchomości.

W ocenie Wojewody Śląskiego wywłaszczenie na rzecz jednostki samorządu terytorialnego nie jest dopuszczalne wbrew jej woli. Wskazał, że po wszczęciu postępowania o wywłaszczenie zabytku nieruchomego w postaci budynku dawnej [...], organ I instancji kilkukrotnie zwracał się do Wójta Gminy W. o zajęcie stanowiska w sprawie możliwości wywłaszczenia na rzecz gminy budynku dawnej [...], jednakże negatywne stanowisko jednostki uniemożliwiło prowadzenie postępowania wywłaszczeniowego i orzeczenie o wywłaszczeniu zabytku na jej rzecz.

Z kolei w przypadku wszczęcia procedury wywłaszczeniowej na rzecz Skarbu Państwa przyjmuje się, że organ powinien przeanalizować przyszły sposób wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości w kontekście realizacji celu publicznego, a Starosta powinien dysponować planem dalszego zagospodarowania nieruchomości, zapewniającym efektywne i zgodne z prawem wykorzystanie jej na cele publiczne określone w art. 6 u.g.n. Podkreślił, że podmioty sektora finansów publicznych mają obowiązek przestrzegania dyscypliny finansów publicznych, a więc ściśle określonych przez prawo zasad prawidłowego gospodarowania środkami publicznymi, wśród których wymienia się m.in. zasadę gospodarności (racjonalnego gospodarowania). Wszczęcie postępowania, a następnie wywłaszczenie nieruchomości, wymaga więc nie tylko spełnienia przesłanek ustawowych, ale również zapewnienia środków finansowych na pokrycie odszkodowania oraz zabezpieczenia odpowiednich środków na realizację celu publicznego w przyszłości.

Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji - w ślad za wnioskiem konserwatora zabytków - pomimo już przeprowadzonych prac zagrożenie nadal istnieje, w szczególności z uwagi na brak użytkowania budynku. Wskazano również na konieczność kontynuowania prac, tj. usunięcie wtórnych stropów we wnętrzu, przywrócenie oryginalnych otworów okiennych oraz historycznego wystroju elewacji, rekonstrukcję [...] i [...], konserwację polichromii, celem przywrócenia pełnej wartości obiektu oraz konieczności znalezienia dla obiektu funkcji pozwalającej na jego bieżące utrzymanie i wyeksponowanie historycznego charakteru. Aktualnie dawna [...] stanowi zdewastowany budynek gospodarczy - na co wskazuje dokumentacja zdjęciowa znajdująca się w operacie szacunkowym sporządzonym w czerwcu 2022 r. Mając na uwadze już określony przez konserwatora zabytków zakres niezbędnych prac, renowacja i przywrócenie rzeczonemu budynkowi dawnej świetności będzie bez wątpienia wymagać znacznych nakładów finansowych. Dodatkowo wywłaszczenie wiązać się będzie najpierw z koniecznością wypłaty odszkodowania, a później także z wysokim kosztem utrzymania takiej nieruchomości.

Wojewoda Śląski zgodził się z oceną organu I instancji, co do braku możliwości prawidłowego wykonywania czynności gospodarczych koniecznych do zachowania obiektu zgodnie z jego walorami historycznymi. W opinii Wojewody wniosek konserwatora zabytków stanowi jedynie przesłankę do rozważenia zasadności rozpoczęcia i przeprowadzenia procedury wywłaszczeniowej, a nie obowiązek jego dokonania. Decyzja o przystąpieniu do rokowań, a tym samym przejęciu skutków finansowych wywłaszczenia należy do Skarbu Państwa, który oceniając realną możliwość przeprowadzenia inwestycji może podjąć decyzję o nieprzystąpieniu do rokowań z właścicielem. To na organach władzy publicznej ciąży obowiązek zdefiniowania, co mieści się w katalogu wartego ochrony interesu ogólnego i - z jednej strony - korzystają one w tym względzie z szerokiego marginesu swobodnego uznania, z drugiej jednak winny czynić to w sposób racjonalny, gospodarny i uzasadniony finansowo. Tak też w opinii Wojewody uczynił Starosta [...] wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej - jako reprezentant Skarbu Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami.

Wyjaśnił, że skoro zawiadomieniami z 18 stycznia 2021 r. i z 29 stycznia 2021 r. organ I instancji poinformował konserwatora zabytków i właścicielkę nieruchomości o wszczęciu tego postępowania, to wobec braku przesłanek do jego prowadzenia, należało postępowanie to umorzyć. Nie zostały spełnione przesłanki ustawowe do wydania decyzji merytorycznej - w powołanych wyżej przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawodawca uzależnił dopuszczalność wszczęcia postępowania od woli nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, której to woli w analizowanym przypadku zabrakło.

Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Wojewody wniosła A. K. (skarżąca) reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków, poprzez błędną wykładnię polegającą na wprowadzeniu nieznanej ustawie dodatkowej przesłanki w postaci "woli nabycia" zabytku przez Skarb Państwa lub gminę oraz pominięcie obowiązku nabycia zabytku przez Skarb Państwa w sytuacji, gdy koszty niezbędnych prac konserwatorskich i zabezpieczających przekraczają możliwości właściciela, a obiekt jest zagrożony zniszczeniem, oraz poprzez przyjęcie, że obowiązek ten może zostać wyłączony względami finansowymi, które nie są przewidziane w ustawie, co w konsekwencji spowodowało naruszenie art. 112 ust. 3 w związku z art. 115 u.g.n. poprzez przyjęcie, że wywłaszczenie lub nabycie nieruchomości może zostać uzależnione od posiadania środków finansowych przez Skarb Państwa, art. 21 ust. 2 i art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez zaakceptowanie praktyki, w której władza publiczna - powołując się na względy kosztowe - utrzymuje wieloletni stan daleko idących ograniczeń prawa własności, bez zapewnienia ekwiwalentu, a następnie uchyla się od merytorycznego zakończenia procedury przewidzianej ustawą oraz aruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a., art. 8 §1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych czynności mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie zebrania materiału dowodowego, art. 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na okolicznościach nieudokumentowanych, niemających oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji nie znajdującej podstawy w obowiązujących przepisach prawa, w oparciu o pozaprawne kryteria ekonomiczne, art. 12 k.p.a. oraz art. 35 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły (od 2020 r. do 2025/2026 r.) i zakończenie go rozstrzygnięciem formalnym, mimo że sprawa wymagała rozstrzygnięcia merytorycznego.

Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania według chronologii zdarzeń akcentując, że po szeregu czynności, w tym po podziale nieruchomości i wyodrębnieniu działki nr [...] organ umorzył postępowanie w całości jako "bezprzedmiotowe", wskazując w istocie, że brak zgody/woli Skarbu Państwa oraz gminy uniemożliwia wydanie decyzji merytorycznej. Stwierdził dalej, że spór nie dotyczy braku przedmiotu postępowania, lecz odpowiedzi na pytanie, czy organ może - powołując się na "brak woli nabycia" i koszty - uchylić się od merytorycznego zastosowania art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków, a następnie zakończyć sprawę umorzeniem w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Zauważył, że przedmiot postępowania istnieje: jest nim konkretny zabytek nieruchomy, którego stan i potrzeba interwencji były w toku sprawy wielokrotnie opisywane. Istnieje również podstawa prawna: art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków, który wprost przewiduje możliwość wywłaszczenia w sytuacji, gdy nie jest możliwe usunięcie zagrożenia zniszczenia lub uszkodzenia zabytku.

W ocenie skarżącej doszło do naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie bezprzedmiotowości, podczas gdy sprawa domagała się rozstrzygnięcia co do istoty. Zdaniem skarżącej organ wprowadził do art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków przesłankę, której ustawa nie zna, gdyż art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków nie ustanawia przesłanki "woli nabycia" ani nie uzależnia procedury od wcześniejszej decyzji budżetowej organów. Wprowadzając dodatkową przesłankę "woli nabycia" organ naruszył art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. Wojewoda dodatkowo naruszył art. 112 ust. 2 u.g.n. albowiem ochrona zabytków jest wyraźnie wskazanym celem publicznym, a przejęcie zabytkowej nieruchomości w przypadku jej zagrożenia - w sytuacji niemożności zabezpieczenia przez właściciela - mieści się w zakresie przedmiotowym tego przepisu.

Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że argumenty budżetowe nie stanowią materialnoprawnej przesłanki odmowy zastosowania art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków. Dodatkowo zauważył, że postępowanie zostało zainicjowane w 2020 r., formalnie wszczęte w styczniu 2021 r., a zakończone decyzją o umorzeniu w październiku 2025 r., następnie utrzymaną w mocy w styczniu 2026 r., co narusza art. 12 k.p.a. i art. 35 k.p.a. oraz zasadę zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Zaakcentował, że organ de facto przyznaje, że utrzymanie i przywrócenie wartości obiektu wymaga znacznych nakładów. Jeżeli państwo - powołując się na interes publiczny i zagrożenie zabytku - inicjuje procedurę wywłaszczeniową, a następnie po latach uchyla się od jej merytorycznego zakończenia, jednocześnie pozostawiając ciężar ochrony dobra publicznego na właścicielu, dochodzi do nieproporcjonalnego ograniczenia prawa własności. Taki stan należy oceniać przez pryzmat art. 21 ust. 2 i art. 64 Konstytucji RP oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. W ocenie organu odwoławczego ani właściwe organy Skarbu Państwa, ani też właściwe organy jednostki samorządu terytorialnego nie przystąpiły do rokowań w właścicielką nieruchomości, o których mowa w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym nie zostały spełnione formalne przesłanki wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

Organy nie są do tego zobowiązane aktualnie obowiązującymi przepisami prawa, które konstruują decyzję o wywłaszczeniu jako decyzję o charakterze uznaniowym.

Zarzuty skargi stanowią zasadniczo polemikę ze stanowiskiem prezentowanym przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie, wyartykułowane w ramach uzasadnienia zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego. W ocenie skarżącej A. K. wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego był bowiem wiążący dla organów, które winny orzec o wywłaszczeniu nieruchomości stanowiącej jej własność za odszkodowaniem. To jednak na organach władzy publicznej ciąży obowiązek zdefiniowania, co mieści się w katalogu wartego ochrony interesu ogólnego i - z jednej strony - korzystają one w tym względzie z szerokiego marginesu swobodnego uznania, z drugiej jednak winny czynić to w sposób racjonalny, gospodarny i uzasadniony finansowo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji Wojewody przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 105 § 1 k.p.a., a zatem istotą sporu w niniejszej sprawie jest ocena, czy organ miał podstawy do zastosowania w niniejszej sprawie tego przepisu i umorzenia postępowania. Stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo oceniły, że w przedmiotowej sprawie zachodzi przeszkoda uniemożliwiająca merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zainicjowanej wnioskiem konserwatora zabytków o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa lub Gminy W. zabytku nieruchomego w postaci budynku dawnej [...], położonego w W. przy ulicy [...], na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz nr [...] ([...]), stanowiącego własność skarżącej.

Zgodnie z treścią art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1292 ze zm. - dalej: ustawa o ochronie zabytków) jeżeli nie jest możliwe usunięcie zagrożenia polegającego na możliwości zniszczenia lub uszkodzenia zabytku nieruchomego, może być on na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków wywłaszczony przez starostę na rzecz Skarbu Państwa lub gminy właściwej ze względu na miejsce jego położenia, w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Procedura wywłaszczenia nieruchomości uregulowana została w dziale III, rozdziale 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm. - dalej u.g.n"), a mianowicie art. 9a i art. 112-115 u.g.n. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie t.j.

Dz.U. z 2026 r. poz. 399 – dalej "u.g.n.") wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Zgodnie z art. 113 ust. 1 u.g.n., nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie zaś z art. 115 ust. 1 powołanego aktu, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa następuje z urzędu, a na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - na wniosek jej organu wykonawczego.

Zauważyć należy, iż w świetle powyższych regulacji nie budzi wątpliwości, że w aktualnym stanie prawnym wywłaszczenie nieruchomości może nastąpić jedynie na rzecz Skarbu Państwa bądź też jednostki samorządu terytorialnego.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że ani Skarb Państwa, ani gmina właściwa ze względu na miejsce położenia zabytku nieruchomego nie wyraziły chęci wywłaszczenia [...] na ich rzecz. Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko organów obu instancji, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a następnie wywłaszczenie nieruchomości, wymaga nie tylko spełnienia przesłanek ustawowych, ale również zapewnienia środków finansowych na pokrycie odszkodowania oraz zabezpieczenia odpowiednich środków na realizację celu publicznego w przyszłości. Natomiast wniosek konserwatora zabytków o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w trybie art. 50 ust. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków stanowi jedynie przesłankę do rozważenia zasadności rozpoczęcia i przeprowadzenia procedury wywłaszczeniowej, a nie obowiązek jego dokonania.

Zauważyć należy, że decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron przyjmując, że nie ma przesłanek do merytorycznego rozstrzygania co do istoty sprawy. W ocenie organu, taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Stanowisko to Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, gdyż w świetle zgromadzonego przez organy materiału dowodowego zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania zainicjowanego przez konserwatora wnioskiem złożonym w organie I instancji w dniu 20 maja 2020 r. o wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa lub Gminy W. zabytku nieruchomego w postaci budynku dawnej [...], położonego w W. przy ulicy [...]. Organy wydając swoje rozstrzygnięcia wyjaśniły w wyczerpujący sposób stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Nadto, w ocenie Sądu, postępowanie w niniejszej zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami określonymi w k.p.a. W szczególności organy kompleksowo zgromadziły materiał dowodowy niezbędny do jej rozstrzygnięcia, co pozwoliło na ustalenie stanu faktycznego sprawy i istotnych okoliczności, stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie dokonały jego oceny, która nie przekracza granic wyznaczonych w art. 80 k.p.a. Jednocześnie, oceny tej nie zdołały podważyć zarzuty skargi, dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Zdaniem Sądu zarzuty naruszenia przywołanych w skardze przepisów Konstytucji RP są chybione.

Dodatkowo wskazać należy, że w przypadku skargi na bezczynność czy tez przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy wymogiem formalnym jest uprzednie wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia, a tego obowiązku skarżąca nie dopełniła.

W konsekwencji, Sąd uznał, że decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji jest prawidłowa i zgodna z prawem.

Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje, układ według wzoru orzeczenia (metryka, punkty sentencji, nagłówki ze zdań sądu), linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.