Uzasadnienie
Na wniosek A. D., P. D., Z. M., D. W. i S. W. Burmistrz Gminy K. w dniu [...] roku wszczął postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...], położonej w K., stanowiącej własność wnioskodawców z nieruchomościami położonymi w K. oznaczonymi numerem [...], stanowiącą własność obecnie skarżących W. i W. K. oraz numerem [...], stanowiącą własność Z. B. W toku postępowania skarżący w swoich wielokrotnych pisemnych wystąpieniach podważali tytuł własności wnioskodawców do działki nr [...] wskazując na niezgodne z prawem założenie księgi wieczystej dla przedmiotowej działki oraz na nielegalność dokumentów, na podstawie których ta księga została założona. Powołali się na swój wniosek złożony w Prokuraturze Rejonowej o popełnieniu przestępstwa w tym zakresie, a w konsekwencji wnieśli o zawieszenie postępowania rozgraniczeniowego.
Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...], Burmistrz K. odmówił zawieszenia postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu wskazał, że przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego zostały określone w art. 97 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). W ocenie organu wszczęcie postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Prokuratura nie rozstrzyga bowiem zagadnienia wstępnego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie oraz o wstrzymanie postępowania rozgraniczeniowego. Nie zgadzając się z argumentacją organu pierwszej instancji wskazali, że to właśnie postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w C. stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania. Zagadnienie prawidłowości wpisów w księdze wieczystej oraz legalności dokumentów stanowiących podstawę tych wpisów jest w ocenie skarżących zagadnieniem wstępnym, które podlega rozstrzygnięciu przez inny organ lub sąd.
Rozpoznając to zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu dokonano wykładni przepisu art. 97 § 1 kpa w oparciu o stanowisko doktryny i orzecznictwo sądowoadministracyjne. Stwierdzono, że w sprawie nie występuje zagadnienie wstępne, albowiem stan prawny działki nr [...] jest ustalony – posiada ona właściciela i ma założoną księgę wieczystą. Zauważono także, że postanowienie organu pierwszej instancji jest w istocie postanowieniem wydanym na podstawie art. 98 § 1 kpa z uwagi na brak wniosku uprawnionego podmiotu.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o zmianę, uchylenie bądź unieważnienie postanowień organów obu instancji i zobowiązanie ich do zawieszenia postępowania w sprawie. Zarzucili naruszenie zasad postępowania administracyjnego, nie ustalenie stanu faktycznego, brak rzetelności i obiektywizmu, nie zachowanie równości stron, naruszenie przepisów prawa materialnego i Konstytucji RP. W uzasadnieniu podnieśli te okoliczności, z których wywodzą nielegalność wpisów w księdze wieczystej oraz brak tytułu prawnego wnioskodawców do działki nr [...]. Szczegółowo opisali nieprawidłowości związane z wydzieleniem tej działki i kolizją pomiędzy treścią dokumentów. Podtrzymali swoje stanowisko wyrażone w zażaleniu odnośnie stanowiącego zagadnienie wstępne postępowania karnego. Wskazali ponadto, że w dniu [...] roku wszczęte zostało postępowanie z ich wniosku przed Sądem Rejonowym w C. mające na celu "unieważnienie" księgi wieczystej Kw Nr [...] oraz przywrócenie działki nr [...] jej prawowitemu właścicielowi, czyli Skarbowi Państwa.
O fakcie tym powiadomili organ odwoławczy. W dalszej części uzasadnienia oraz w piśmie procesowym z dnia [...] r. przedstawili swoją interpretację art. 97 § 1 kpa dochodząc do wniosku, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do zawieszenia postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo organ wskazał, że Prokuratura Rejonowa w C. nieprawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. umorzyła śledztwo w sprawie z doniesienia skarżących. Z kolei odnośnie wskazanego w skardze postępowania zainicjowanego przez skarżących przed Sądem Rejonowym w C., organ zwrócił się do tego Sądu i zobowiązał do przekazania stosownej informacji po uzyskaniu odpowiedzi.
W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestnik postępowania Z. B. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z przyczyn formalnych.
W uzupełnieniu odpowiedzi na skargę organ przesłał do tut. Sądu pismo Sądu Rejonowego w C., z którego wynika, że nie toczy się w tym Sądzie postępowanie z wniosku skarżących z dnia [...] r.
Na rozprawie w dniu [...] r. skarżący W. K. wskazał, że na skutek wniosku skarżących z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w C. oddalił wniosek lecz w wyniku rozpoznania apelacji skarżących Sąd Okręgowy w G. w dniu [...] r. uchylił orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wobec powyższego tut. Sąd zobowiązał skarżącego do przedłożenia powołanych orzeczeń sądów i postanowił w trybie art. 113 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., przeprowadzić dowód z tych dokumentów poza rozprawą.
W terminie publikacyjnym skarżący złożył odpis wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem w sprawie z powództwa skarżących o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, mocą którego oddalono powództwo oraz odpis wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r., sygn. akt [...] wydanego na skutek apelacji skarżących od wyżej wskazanego wyroku SR w C., mocą którego uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Kontrolowane w niniejszej sprawie postanowienie nie jest w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem, albowiem wydane zostało z naruszeniem art. 7 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie przyjdzie jednak przyznać rację organom orzekającym, że postępowanie przygotowawcze prowadzone na skutek wniosku skarżących przez Prokuratora Rejonowego w C. nie stanowiło przesłanki zawieszenia postępowania rozgraniczeniowego. Prokurator nie jest bowiem organem, ani tym bardziej sądem, o którym mowa w art. 97 § 1 kpa, a jego rozstrzygnięcie nie stanowi rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w rozumieniu tego przepisu. Tym samym za prawidłowe należy uznać postanowienie organu pierwszej instancji, gdyż w dacie jego wydania nie istniały przesłanki uzasadniające żądanie skarżących w przedmiocie zawieszenia postępowania.
Nie zmienia to jednak w niczym faktu, że organ odwoławczy rozpoznając zażalenie na to postanowienie winien dokonać jego oceny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia. W tym natomiast dniu stan faktyczny zmienił się na tyle, że jego uwzględnienie skutkować winno zawieszeniem postępowania rozgraniczeniowego.
Zgodnie z przywołanym wyżej przepisem art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Należy przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie i to zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji.
Zatem nie ulega wątpliwości, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu może być zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi przy tym o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. Z przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika, że zagadnienie o jakim w nim mowa nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło ostateczne, czy prawomocne w przypadku orzeczeń sądowych, rozstrzygnięcie w tej kwestii.
W niniejszej sprawie takim zagadnieniem wstępnym jest ustalenie treści księgi wieczystej Kw Nr [...], prowadzonej dla działki nr [...], a w konsekwencji ustalenie, czy wnioskodawcom przysługuje prawo własności do przedmiotowej działki. O ile słusznie organy zauważyły, że na podstawie posiadanych dokumentów, a w szczególności odpisu z księgi wieczystej można stwierdzić, że prawo własności im przysługuje, o tyle w momencie wszczęcia przed sądem powszechnym postępowania, którego wynik może ten stan podważyć, uznać należy, że pojawiło się zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego zależy wynik postępowania w niniejszej sprawie. Takim zagadnieniem jest zagadnienie dotyczące uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. postępowanie w tej sprawie zostało zainicjowane pozwem skarżących z dnia [...] r. Zatem w dacie wydania zaskarżonego postanowienia postępowanie to było w toku, toczyło się przed sądem powszechnym i dotyczyło zagadnienia wstępnego.
Zauważyć na marginesie przyjdzie, że postępowanie to, wobec treści wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] r., jest nadal w toku. W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia istniały przesłanki do zawieszenia z urzędu postępowania rozgraniczeniowego na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Organ nie ustalając tych przesłanek nie wyjaśnił w sposób wszechstronny stanu faktycznego, do czego był zobligowany przepisem art. 7 kpa.
Mając powyższe na uwadze Sąd, uznając zaskarżone postanowienie za wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzekł o jego uchyleniu na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.s.a. przyjmując, że na poniesione przez skarżących koszty postępowania składa się uiszczony przez nich wpis sądowy, albowiem pozostałe koszty, o które wnioskowali w piśmie z dnia [...] r. nie zostały przez nich udokumentowane.
Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.