Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta S. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej powiadomił o wszczęciu na wniosek S. W. postępowania w sprawie przyznania działki zamiennej w ramach odszkodowania za zajętą pod drogę część nieruchomości usytuowanej w S. przy ul. [...], oznaczonej nr [1] o pow. 485 m2 k.m. 91, obręb S. Następnie organ administracji postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie wypłaty odszkodowania za powyższą nieruchomość, zobowiązując S. W. do wystąpienia w terminie 1 miesiąca do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej przejęcie części działki w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Zdaniem organu I instancji, wydanie w tym trybie decyzji stanowi bowiem zagadnienie wstępne w sprawie o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).
W zażaleniu na powyższe postanowienie S. W. nie zgodziła się z nałożeniem na nią obowiązku wystąpienia do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej przyjęcie części nieruchomości przy ul. Prostej 14 a przez Gminę S. Żaląca się zarzuciła, że w 1978 r. Gmina bez wywłaszczenia i odszkodowania wykonała asfalt pod drogę na części jej nieruchomości, a następnie w 1978 r. i 1993 r. zobowiązała się do przyznania w ramach odszkodowania 80 m2 z działki nr [2] przy ul. [...]. Stąd też podtrzymała żądanie przyznania działki zamiennej, nie zgadzając się na odszkodowanie w formie pieniężnej.
Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 kpa, Wojewoda [...] uchylił postanowienie organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia nieruchomości przez podmiot publicznoprawny, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, z uwagi na fakt, że wniosek o odszkodowanie złożono w dniu 23 czerwca 2008 r., a więc po upływie ustawowego terminu, wskazanego w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., a zatem roszczenie wygasło.
Nadto, organ II instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 (Dz. U. Nr 160, poz. 1275), orzekający o zgodności tej regulacji z Konstytucją RP.
W skardze do sądu administracyjnego S. W. wyjaśniła, że sprawa zajęcia w 1978 r. przez Gminę S. części nieruchomości przy ul. [...], ściśle wiąże się z wywłaszczeniem działki nr [2] o pow. 373 m2 przy ul. [...] celem budowy magistrali CO na podstawie decyzji [...] z dnia [...] r. Obie nieruchomości stanowiły poprzednio jedną działkę, a oprócz budowy ciepłociągu i to w innym miejscu, a mianowicie przez nieruchomość przy ul. [...], Gmina dodatkowo zajęła wówczas jej część pod drogę bez wywłaszczenia i odszkodowania. W 1978 r. Gmina zobowiązała się do zwrotu 80 m2 z wywłaszczonej nieruchomości przy ul. [...] w formie zamiennej, do czego jednak nie doszło wskutek sporu co do przebiegu granic.
W piśmie z daty [...] r. skarżąca wniosła nadto o zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zdaniem sądu administracyjnego, błędne są bowiem ustalenia organu odwoławczego, że dopiero pismem złożonym dnia [...] r. skarżąca wystąpiła o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Takie stwierdzenie jest bowiem wynikiem pominięcia szeregu pism kierowanych do różnych instytucji, w których skarżąca domagała się przyznania działki zamiennej za część nieruchomości przy ul. [...]. Przywołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pismo z dnia [...] r., które zdaniem organów obydwu instancji inicjowało postępowanie administracyjne, było w istocie jednym z wielu w tej sprawie.
W szczególności, z akt postępowania wynika, że Gmina S. uznawała roszczenia skarżącej, ale z uwagi na spór co do przebiegu granic, nie doszło do uregulowania sprawy.
Odpowiadając na skargę, skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, pismem nr [...] (k. 36 akt adm.), Wiceprezydent miasta S. przedstawił przebieg negocjacji i poinformował, że obecnie w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające... Gmina S. podjęła czynności w celu uregulowania stanu prawnego działki nr [1] k.m. 91 obr. S., będącej współwłasnością skarżącej, której część została zajęta pod drogę publiczną.
Powołując się na pismo Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 2000 r. nr [...], skarżąca pismem z daty [...] r., które w tym samym dniu wpłynęło do Urzędu Miejskiego w S., po raz kolejny zwróciła się o poinformowanie o zajętym przez Gminę S. stanowisku w tej sprawie (k. 35 akt adm.).
Zdaniem sądu administracyjnego, właśnie treść powyższego pisma z dnia [...]. należało zakwalifikować jako wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Bez znaczenia jest zaś kwestia, czy wnioskowi temu nadano bieg, bowiem z mocy art. 61 § 3 kpa, datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia żądania organowi, a przy tym Prezydent Miasta S. wykonuje równocześnie zadania z zakresu administracji rządowej.
Nieistotna dla dalszego biegu sprawy jest też kwestia formy odszkodowania. Skarżąca konsekwentnie domagała się bowiem przyznania jej nieruchomości zamiennej. Ustalenie formy odszkodowania następuje zaś dopiero w toku postępowania administracyjnego i nie ma żadnego znaczenia dla oceny dochowania terminu do złożenia wniosku o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy – Przepisy wprowadzające.... powołanej przez organy obydwu instancji.
Skoro ustawodawca zakreślił ramy czasowe złożenia wniosku o odszkodowanie, a mianowicie wskazał przedział od [...] r. do [...] r., to przyjąć należy, że pismo skarżącej z dnia 12 marca 2001 r. stanowiło wymagany wniosek, który został złożony w ustawowym terminie.
Stanowisko Wojewody co do uchybienia terminu złożenia wniosku należało więc uznać za błędne w świetle wcześniejszych pism skarżącej. Stąd też zaskarżone postanowienie jako wydane wskutek wadliwych ustaleń co do daty złożenia wniosku, podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 cyt. ustawy.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie 100 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącej po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 tej ustawy.
Odnosząc się zaś do pozostałych żądań skarżącej (przyznania jej przez sąd administracyjny działki zamiennej) wyjaśnić przyjdzie, że kompetencje tego sądu są wyłącznie kasacyjne. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do rozstrzygania sprawy administracyjnej, a jedynie dokonuje kontroli aktów organów administracji.
Rozpoznając ponownie zażalenie skarżącej na postanowienie organu I instancji, organ odwoławczy winien zatem odnieść się do istnienia przesłanki zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 kpa i nałożenia na skarżącą obowiązku wystąpienia o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego – w sytuacji, gdy wniosek o odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną złożono w ustawowym terminie.