Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 10 października 2022 r., złożonym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z, O.F. (dalej: "skarżąca") domagała się przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad chorym od urodzenia synem R.F. (ur. [...]2019 r.), który orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych od urodzenia do dnia 30 września 2024 r.
Burmistrz Miasta Z. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 18 listopada 2022 r., nr [...], działając m.in. na podstawie art. 17, art. 32 ust. 1b-1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 615, obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 390, dalej: "ustawa" lub "u.ś.r."), odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem w związku z niepełnosprawnością syna pobiera z Ukrainy zasiłek z tytułu jego inwalidztwa oraz nie pracowała w 2020 r., jak również w 2021 r. (por. oświadczenie z dnia 10 października 2022 r., k. 36 akt administracyjnych). Okoliczność ta zdaniem organu I instancji stanowi negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca poinformowała, że syn kończy 4 lata i jest całkowicie od niej zależny ze względu na chorobę, dlatego nie może podjąć pracy zarobkowej, natomiast z Ukrainy pobiera tylko zasiłek z tytułu jego inwalidztwa a nie za opiekę nad synem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: "SKO") zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 9 stycznia 2023 r., nr SKO.IV/424/1904/2022, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 18 listopada 2022 r. W uzasadnieniu zreferowało stan faktyczny sprawy oraz przytoczyło przepisy ustawy, ze szczególnym uwzględnieniem treści art.
17. Zaakcentowało przy tym, że w sprawie istnieje negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5a u.ś.r., gdyż skarżąca pobiera z Ukrainy zasiłek w związku z niepełnosprawnością syna oraz zasiłek opiekuńczy, co potwierdziła w złożonym pod odpowiedzialnością karną oświadczeniu, a także w trakcie wywiadu środowiskowego.
Pismem z dnia 15 lutego 2023 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na powyższą decyzję SKO, której zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że nie przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas, gdy językowa wykładnia tego przepisu powinna skutkować przyznaniem jej wnioskowanego świadczenia. Domagała się w związku z tym uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej organu I instancji z dnia 18 listopada 2022 r. oraz zasądzenia kosztów postępowania ewentualnie przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Pismem z dnia 20 marca 2023 r., stanowiącym odpowiedź na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), wobec zgodnych w tym zakresie wniosków pełnomocnika reprezentującego skarżącą, jak również SKO.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 u.ś.r. Zgodnie z jego ust. 1 pkt 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się m.in. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto, na mocy art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Zacytowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 6 u.ś.r. wprowadzono, w brzmieniu obecnie obowiązującym, ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548).
Zgodnie z uzasadnieniem projektu do tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne miało nie przysługiwać m.in. w przypadku, gdy na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej odmówiły skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, bowiem pobiera w kraju swojego pochodzenia (Ukraina) zasiłek w związku z niepełnosprawnością syna oraz zasiłek opiekuńczy, co potwierdziła w złożonym pod odpowiedzialnością karną oświadczeniu. W trakcie wywiadu środowiskowego podała, że otrzymuje pieniądze z Ukrainy na opiekę i niepełnosprawność syna, a sam opiekun dziecka, czyli mąż nie mieszka w Polsce. Zdaniem orzekających w sprawie organów obu instancji jest to świadczenie podobne do wnioskowanego przez skarżącą w Polsce świadczenia pielęgnacyjnego.
Dodatkowo, jak sama skarżąca podała, nigdy nie pracowała nawet w Ukrainie, jak i w Polsce, gdzie przebywa od dnia [...] 2022 r. Tymczasem względy sprawiedliwości społecznej wymagają by osoba, która rezygnuje z zatrudnienia lub go nie podejmuje, celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, uzyskała odpowiednie świadczenie z tym związane. Polska wraz z Ukrainą w dniu 18 maja 2012 r. w Kijowie zawarły umowę o zabezpieczeniu społecznym. Stosuje się ją w odniesieniu do Ukrainy do ustawodawstwa o powszechnym państwowym ubezpieczeniu społecznym, które dotyczy choroby (czasowej niezdolności do pracy), ciąży oraz porodu (macierzyństwa), wypadków przy pracy, chorób zawodowych, oraz/lub śmierci z tych przyczyn, bezrobocia, emerytur oraz rent z tytułu: inwalidztwa, utraty żywiciela, wysługi lat zgodnie z ustawodawstwem o powszechnym państwowym ubezpieczeniu emerytalnym, zasiłku pogrzebowego.
Zakresem tej umowy nie zostały objęte świadczenia rodzinne, w tym świadczenie pielęgnacyjne, do których wyłączne zastosowanie znajdują regulacje zawarte w przepisach u.ś.r. zważywszy na treść art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103).
W tym stanie sprawy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.