Uzasadnienie
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej D. G. decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta T. orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką L. G., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po zacytowaniu treści art. 17 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), organ I instancji podał, że skarżąca jest osoba uprawnioną do emerytury (decyzja ZUS z dnia [...] r.). Zatem nie spełnia wszystkich ustawowych przesłanek do przyznania prawa.
W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła błędną, jedynie literalną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy. Zgodnie z przywołanym orzecznictwem przepis ten powinien być interpretowany w ten sposób, że pozbawia stronę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej emerytury. Zatem przysługuje jej świadczenie w wysokości różnicy – po potrąceniu zaliczki na PIT oraz składki zdrowotnej.
Jednakże zaskarżoną decyzja odwołanie nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję odmowną, Kolegium podzieliło bowiem pogląd prawny organu I instancji, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, skoro skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Pogląd taki prezentowany jest również w przywołanym orzecznictwie.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji i zobowiązania organu I instancji do wydania decyzji uwzględniającej jej wniosek. Nadto, skarżąca wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w zw. z art. 32, 69, 71 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 28 ust. 1 i 2 lit. c Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych – poprzez oparcie się jedynie na wykładni językowej, podczas gdy należało posłużyć się wykładnią systemową oraz celowościową i funkcjonalną,
- 2) art. 7, 8 i 77 kpa – poprzez pominięcie interesu skarżącej i celu ustawodawcy.
Dla poparcia skargi przywołano orzecznictwo sądowe.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Zaskarżona decyzja o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury w stopniu skutkującym wznowieniem postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie negując konieczności posłużenia się wykładnia systemową oraz celowościową i funkcjonalną z uwzględnieniem zasady ochrony rodziny i równości, wyrażonej w przywołanych w skardze przepisach Konstytucji i Konwencji, skład orzekający stwierdził bowiem, że skarżąca z racji wieku nie może być zaliczona do kręgu osób, które rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Skarżąca na bowiem 74 lata (PESEL [...]...). Jak wynika z treści orzeczenia lekarskiego o niepełnosprawności córki, jej niepełnosprawność datuje się od 1970 r., czyli urodzenia, zaś zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności i wymóg stałej lub długotrwałej opieki, nastąpiło od dnia [...] września 1998 r., czyli pełnoletności.
Skarżąca nabyła jednak prawo do emerytury, co nie jest kwestionowane. Zatem mimo niepełnosprawności córki, nie rezygnowała z zatrudnienia. Aczkolwiek nie wiadomo, od kiedy skarżąca przebywa na emeryturze, to jednak w dacie ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, nie sposób przyjąć, aby nawet hipotetycznie mogła podjąć pracę zarobkową. Tymczasem rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawową przesłanką przyznania świadczenia z mocy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyżej przywołanej (obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 111).
Nawet jeżeli w przeszłości skarżąca z racji opieki nad córką, zrezygnowała z zatrudnienia wobec nabycia prawa do emerytury, to tego rodzaju okoliczność, a mianowicie niepodejmowanie zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej musi być aktualna w dacie ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca reprezentowana przez fachowego pełnomocnika ani w toku postępowania administracyjnego, ani nawet w skardze, nie powoływała się nawet na fakt posiadania szczególnych kwalifikacji zawodowych, z racji których mogłaby obecnie podjąć zatrudnienie lub inną pracę zarobkową obecnie, tj. w dacie złożenia wniosku. Doświadczenie życiowe wskazuje, że osoby w wieku 74 lat, sporadycznie są aktywne zawodowo, nawet jeżeli są sprawne fizycznie i mogą wykonywać prace opiekuńcze. Czym innym jest bowiem opieka nad domownikiem, a czym innym zatrudnienie bądź praca zarobkowa.
Nie sposób przyjąć, aby każdy i niezależnie od wieku, mógł być osobą aktywną zawodowo. Sytuacja na rynku pracy dyskwalifikuje osoby starsze (vide: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Po 926/19, LEX nr 2923258). Świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy pomiędzy emeryturą netto, nie służy jedynie wyrównaniu dysproporcji pomiędzy wysokością tych świadczeń z racji sprawiedliwości społecznej.
Dokonując wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, nie sposób pominąć przesłanek pozytywnych z art. 17 ust.
1. Przywołane w skardze orzecznictwo, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, nie dotyczą zatem okoliczności niniejszej sprawy. Nie chodzi bowiem o negatywną przesłankę w postaci ustalenia prawa do emerytury, lecz brak podstaw do przyjęcia, aby wystąpiła przesłanka pozytywna, warunkująca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wchodzi więc w rachubę różne traktowanie podmiotów, lecz tylko i wyłącznie różnicę pomiędzy świadczeniami, która nie może być wyrównana z braku przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nawet gdyby nie konieczność opieki nad niepełnosprawną córką, skarżąca z racji wieku nie miałaby realnej możliwości zatrudnienia lub podjęcia innej pracy zarobkowej. Obowiązek zapewnienia pomocy osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom, nie może być zrealizowany poprzez wyrównanie różnicy pomiędzy emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym, którego cel jest inny.
Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane z racji samej opieki nad opieką niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia pracy. Nie może być zatem traktowany jako zastępcze źródło dochodu (vide: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 848/19, LEX nr 2771612).
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że pomimo błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Zatem skargę należało oddalić jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.