Uzasadnienie
Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] roku – po rozpatrzeniu wniosku – A. P. – ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji: budowa domu jednorodzinnego w Z., ul. [...], na działce nr 1, obręb Z., km 3.
Pismem z dnia [...] roku H. M. i T. M. wystąpili z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego wydaniem przez Prezydenta Miasta Z. wyżej opisanej decyzji. Wskazali przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 – 2 oraz 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz powołali się na art. 145 § 2 k.p.a.
W uzasadnieniu wniosku wskazali na swój interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Ich zdaniem interes ten wynika z art. 5 Prawa budowlanego i przepisów wykonawczych do tego prawa. Odnosząc się do wskazanych przesłanek wznowieniowych wskazano, że oświadczenie inwestorki we wniosku o wydanie decyzji co do braku negatywnego wpływu wnioskowanej inwestycji na środowisko jest nieprawdziwe, a data analizy będącej podstawą wydania decyzji objętej wnioskiem została sfałszowana. W oparciu o decyzję w stosunku do której skierowano wniosek o wznowienie wydano pozwolenie na budowę, która została zrealizowana. Budynek, który został wykonany na podstawie pozwolenia, sposobem ustawienia kominów powoduje zawirowania spalin, co zagraża zdrowiu i życiu wnioskodawców (w dniach [...] roku zatruciu uległy osoby przebywające w ich budynku oraz sami wnioskodawcy).
Pismem z dnia [...] roku wnioskodawcy uzupełnili wniosek o wznowienie przez złożenie dowodów wyszczególnionych w tym piśmie. Kolejnym pismem z dnia [...]roku, złożonym w odpowiedzi na pismo SKO z dnia [...] roku, wnioskodawcy podali, że o fałszywości dowodów (data sporządzenia "analizy"), wydaniu decyzji w wyniku przestępstwa, a także o istotnych dla sprawy dowodach i nowych okolicznościach dowiedzieli się w dniu [...]roku. Równocześnie podali, że nie były prowadzone postępowania przygotowawcze lub sądowe w przedmiocie fałszywych dowodów oraz popełnienia przestępstwa. Ich zdaniem w sprawie znajduje zastosowanie art. 145 § 2 k.p.a., a więc warunkiem koniecznym dla wznowienia postępowania nie było złożenie przez wnioskodawców do organów ścigania doniesienia o popełnieniu przestępstwa.
Postanowieniem z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] roku w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
W motywach organ podał, że wniosek o wznowienie został złożony przez H. M. i T. M. posiadających przymiot strony. Zawierał on wskazanie przyczyn wznowienia – art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5 k.p.a. oraz złożono go w terminie miesiąca od dnia, w którym strony dowiedziały się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]roku na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesiło wznowione postępowanie.
W uzasadnieniu organ podał, że wznowienie nastąpiło zgodnie z wnioskiem na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem wnioskodawców przesłanki te polegają na złożeniu przez A. P. w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] roku oświadczenia fałszywego oraz "przerobieniu" daty sporządzenia analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, co rodzi podejrzenie sfałszowania dokumentu.
Zdaniem organu orzekającego, z uwagi na wskazanie przez wnioskodawców, iż wydanie decyzji z dnia [...] roku poprzedzone było złożeniem fałszywych zeznań przez inwestora oraz popełnieniem przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentu zachodziła konieczność zawieszenia postępowania do czasu dostarczenia przez wnioskodawców prawomocnych wyroków sądów powszechnych stwierdzających popełnienie tychże przestępstw. Równocześnie organ stwierdził brak przesłanek z art. 100 § 2 i § 3 k.p.a.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H. M.i T.M. (aktualnie skarżący) domagali się uchylenia postanowienia z dnia [...] roku lub podjęcia z urzędu postępowania w następstwie uwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wnosili o podjęcie postępowania oraz rozstrzygnięcie przez organ we własnym zakresie zagadnienia prejudycjalnego w trybie nadzwyczajnym, o którym mowa w art. 100 § 2 i 3 k.p.a., a także dalsze prowadzenie postępowania. Zarzucili wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 97 § 1 pkt oraz art. 100 § 2 i § 3 k.p.a.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] roku – na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1w związku z art. 126 k.p.a.
Zdaniem Kolegium, przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. muszą być stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych. Nie może być bowiem uznane za przestępstwo szybkie załatwienie sprawy, a fakt dokonania poprawki w dacie sporządzenia dokumentu nie jest równoznaczny z popełnieniem przestępstwa fałszerstwa. Z tego względu brak też możliwości zastosowania normy z art. 145 § 2 k.p.a. zgodnie, z którą "... postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem Sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste...".
W skardze H. i T. M. domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] roku zarzucając, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4, art. 100 § 2 i § 3 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono co do zasady te same argumenty co we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Kontrola zaskarżonego postanowienia – co do zasady – dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli jego zgodności z prawem. Dokonujący jej sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ale nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.").
Kierując się powyższą zasadą Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy wynika z akt i jest między stronami bezsporny.
Po wznowieniu postępowania (postanowienie z dnia [...] roku) organ zawiesił postępowanie "w sprawie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] roku" do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego, a mianowicie rozstrzygnięcia czy wydanie decyzji z dnia [...] roku poprzedzone było popełnieniem przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów oraz złożeniem fałszywych zeznań przez inwestorkę A. P..
Spór między stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organ wobec braku potwierdzenia tych przesłanek prawomocnymi wyrokami sądów powszechnych jest uprawniony do zawieszenia wznowionego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. czy też art. 145 § 2 k.p.a. uprawnia go do prowadzenia postępowania, mimo braku stosownych orzeczeń sądów powszechnych.
Zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie, łączy się z możliwością odstąpienia od takiego zawieszenia i rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez organ w wypadkach określonych w art. 100 § 2 k.p.a. Na wstępie należy stwierdzić, że prowadzenie przez organ postępowania co do przyczyn wznowienia jest dopuszczalne po wydaniu postanowienia w przedmiocie wznowienia (art. 149 § 1 k.p.a.). Dopiero w tym postępowaniu stwierdza się czy w sprawie objętej wnioskiem o wznowienie wystąpiła rzeczywiście któraś z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1, 145a lub 145b k.p.a. Brak takiej przesłanki skutkuje odmową uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 k.p.a.).
Zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. jest między innymi uzależnione od uprzedniego stwierdzenia sfałszowania dowodu i popełnienia przestępstwa prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, co bezspornie nie miało w sprawie miejsca. Naruszenie tego warunku stanowi rażące naruszenie prawa będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej we wznowionym postępowaniu (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Od tego warunku k.p.a. w art. 145 § 2 wprowadza wyjątki, które dotyczą sytuacji gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W takich sytuacjach postępowanie może być wznowione przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu oraz przestępstwa orzeczeniem Sądu.
Skład orzekający podziela stanowisko organu, że ani fałsz dowodów (oświadczenie inwestorki we wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu), ani popełnienie przestępstwa (poprawki w dacie sporządzenia analizy) nie są oczywiste. Prowadzenie postępowania wznowionego mimo braku orzeczeń sądów nie uzasadnia także przesłanka uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego. Z twierdzeń skarżących jednoznacznie bowiem wynika, że zagrożenie jest związane ze zrealizowaniem budynku na podstawie pozwolenia na budowę, a nie decyzją o warunkach zabudowy.
Podzielając stanowisko organu co do braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 145 § 2 k.p.a. za zasadne należy uznać zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Niewątpliwie bowiem, stwierdzenie fałszu dowodów i przestępstwa stanowi zagadnienie wstępne dla dalszego prowadzenia sprawy. Tego nie kwestionują także skarżący twierdząc jedynie, o czym była mowa wyżej, że zagadnienie to winno być przez organ samodzielnie rozstrzygnięte na podstawie art. 145 § 2 k.p.a., a zawieszeniu sprzeciwia się art. 100 § 2 i § 3 k.p.a.
Wbrew twierdzeniom skarżących zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie narusza art. 100 § 2 i § 3 k.p.a. Art. 100 § 2 k.p.a. uprawnia organ do samodzielnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w sytuacji, gdy zawieszenie postępowania mogłoby spowodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla interesu społecznego. Przesłanka zastosowania tej regulacji w sprawie nie wystąpiła, o czym była już mowa wyżej. Natomiast § 3 art. 100 k.p.a. ma zastosowanie w sytuacji opisanej w § 2 art. 100 k.p.a., a więc do jego zastosowania wymagane jest spełnienie przesłanki przewidzianej w tym ostatnim przepisie.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
mw