Uzasadnienie
Skarżąca na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, wniosek ten motywując trudną sytuacją materialną. W formularzu zaznaczyła, iż nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada zarazem żadnego majątku ani kosztowności.
Ponieważ informacje zawarte w formularzu okazały się niewystarczające dla dokonania oceny stanu majątkowego wnioskodawczyni, pismem z dnia 30 czerwca 2009 r. referendarz sądowy wezwał ją do:
- - wskazania źródła utrzymania się, w szczególności zaś sprecyzowania, czy pobiera świadczenia z pomocy społecznej, zasiłek dla bezrobotnych lub czerpie dochody z innych źródeł,
- - wskazania wielkości (w m2) lokalu w którym wnioskodawczyni zamieszkuje oraz udokumentowania wysokości wydatków związanych z jego utrzymaniem (opłat za czynsz, energię elektryczną, wodę, odbiór ścieków itp.),
- - podania wieku, imion i nazwisk dzieci oraz wskazania, czy dzieci te zamieszkują wraz ze skarżącą oraz z jakich źródeł uzyskiwane są dochody na ich utrzymanie.
Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Odpłatność postępowania sądowego jest regułą, o czym stanowi przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.). Nie ma ona wszakże charakteru bezwzględnego, a wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05).
W rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że A. K.– K. jest osobą, której sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Przede wszystkim zauważyć trzeba, że skarżąca nie podała skąd czerpie środki na utrzymanie się. Okoliczność ta ma zaś zasadnicze znaczenie dla oceny, czy jest ona wstanie ponieść koszty sądowe. Źródło dochodów i ich wielkość stanowi jedną z okoliczności o zasadniczym znaczeniu dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stąd też, o ile strona uchyla się od jego ujawnienia, nie sposób zweryfikować jej twierdzeń w tym zakresie.
Oceniając stan materialny skarżącej nie wiadomo również nic na temat składników jej majątku. Nie podała ona bowiem, pomimo wyraźnego wezwania, wielkości lokalu (budynku) w którym zamieszkuje, nie wiadomo również nic na temat kosztów jego utrzymania. Są to zaś informacje niezbędne dla ustalenia, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki przyznania prawa pomocy.
Na koniec wreszcie wspomnieć wypada, że A. K. – K. nie podała imion, nazwisk oraz dochodów swoich dzieci ani też nie podała, czy osoby te zamieszkują wraz z nią. Kwestia ta jest o tyle istotna, gdyż należy oczekiwać, że strona najpierw spróbuje uzyskać wsparcie rodziny na pokrycie należności Skarbu Państwa (kosztów sadowych) a dopiero wówczas, gdy obiektywnie rzecz biorąc okaże się to niemożliwe – zwróci się o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia