Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. decyzją nr [...] z dnia [...] r. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...](powinno być [...], co jako oczywista omyłka powinno zostać sprostowane postanowieniem tego organu) w B. S. Ł..
W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2061 r., Dz. U. nr 87, poz. 960 z zm.). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ podał, że z wnioskiem o wymeldowanie S. Ł. wystąpili w dniu [...] r. M. i P. L., którzy lokal przy ul. [...] nabyli aktem notarialnym z dnia [...] r. (akt notarialny Repertorium A Numer [...]) od J. Ł. – ojca S. Ł.. S. Ł. urodzony [...] r., jest osobą niepełnosprawną, a w postępowaniu był reprezentowany przez matkę E. W. – B. (pełnomocnictwo – k. [...] akt administracyjnych). S. Ł. od [...] roku przebywa w K. u swoich dziadków, gdzie zameldowany jest na pobyt czasowy, Tam też uczęszcza do szkoły [...].
Skoro S. Ł. nie przebywa i nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy ul. [...], a fakt ten potwierdza także nabycie powyższego lokalu przez M. i P. L., którzy od dnia nabycia ([...] r.) w nim zamieszkują to została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy z 16.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w postaci opuszczenia przez S. Ł. miejsca pobytu stałego i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się.
W odwołaniu S. Ł., działający przez matkę E. W. – B., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, kwestionując ustalenia organu I instancji dotyczące opuszczenia spornego lokalu. Pobyt w K. jest następstwem nauki w klasie specjalnej dla [...]. W odwołaniu podkreślono brak zainteresowania ze strony J. Ł. synem S., sprzedaż mieszkania "z niepełnosprawnym synem" i tym samym pozbawienie go dachu nad głową.
Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Przywołując treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r., stanowiącego materialną podstawę decyzji organu I instancji, organ odwoławczy wskazał na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego na okoliczność trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez S. Ł.. Skoro pełnomocnik S. Ł. jako przyczynę pobytu strony w K. wskazuje naukę w specjalnym ośrodku dla [...] należało ustalić czy S. Ł. w dalszym ciągu do szkoły tej uczęszcza, czy też ją ukończył i kiedy.
Nadto organ odwoławczy wskazał na naruszenie art. 183 kpa przez niezawiadamianie o czynnościach procesowych Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. i nie doręczenia mu decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy pismem z dnia [...] r. zgłosić on udział w postępowaniu, a tym samym stał się uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. L. przedstawiła sytuacje prawną lokalu przy ul. [...]. Podała, że w mieszkaniu tym od daty jego nabycia zameldowana jest z rodziną. Natomiast S. Ł. od [...] roku przebywa w K., a jego matka zaczęła interesować się przedmiotowym lokalem dopiero w dacie jego nabycia przez skarżącą to jest w [...] r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Zaskarżona decyzja jest następstwem naruszenia przez organ I instancji prawa procesowego i materialnego, a w konsekwencji potrzebą uzupełnienia postępowania w zakresie charakteru opuszczenia przez S. Ł. miejsca stałego pobytu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem – w ocenie składu orzekającego – zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a tylko pod tym względem podlega kontroli w niniejszym postępowaniu, stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269).
Podstawą procesową zaskarżonej decyzji był art. 138 § 2 kpa, a materialną art. 15 ust. 2 ustawy z 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2001 r., Dz. U. nr 87, poz. 960 z zm.). Zgodnie z art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy jest uprawniony do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Orzeczenie o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące jest uzależnione od ustalenia, że osoba ta opuściła to miejsce i nie dopełniła obowiązku wymeldowania (art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r.).
Oznacza to, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie o wymeldowanie jest ustalenie, że osobą w stosunku do której to postępowanie się toczy opuściła dotychczasowe miejsce pobytu bez wymeldowania. Należy przy tym zaznaczyć, że prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. (sygn. akt K 20/01).
Ustalenie, iż osobą w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie z pobytu stałego opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego jest warunkiem koniecznym i wystarczającym do wydania orzeczenia o wymeldowaniu. Ustalenie to jednak może być dokonane po uprzednim wnikliwym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, polegającego na zebraniu materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 kpa) i jego ocenie, przy zachowaniu zasad określonych w art. 80 kpa.
Skład orzekający podziela stanowisko organu odwoławczego, iż ustalenie przez organ I instancji spełnienia się w sprawie przesłanki wymeldowania z art. 15 ust. 2 ustawy nastąpiło przedwcześnie, przy niepełnym materiale dowodowym, a w związku z tym z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów.
Istotnie fakt zameldowania S. Ł. w K. u dziadków na pobyt czasowy, przekraczający (kilkakrotnie) okres dwóch miesięcy nie może – sam z siebie – uzasadniać twierdzenia, że pobyt czasowy jest w istocie nowym miejscem pobytu stałego.
Art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1974 r. dopuszcza bowiem zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące (bez określenia górnej granicy czasowej tego pobytu) jeżeli pobyt taki uzasadnia w szczególności kształcenie się, leczenie czy względy rodzinne.
Z tych względów istotnie – jak wskazał to organ odwoławczy – postępowanie dowodowe w sprawie powinno być uzupełnione ustaleniem czy S. Ł. w dalszym ciągu jest uczniem szkoły specjalnej, czy też szkołę tę ukończył i kiedy oraz czy (w razie ukończenia szkoły) czynił prawem przewidziane kroki celem powrotu do spornego lokalu. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy może zostać poddany ocenie organów orzekających, której następstwem będzie odpowiadająca tej ocenie decyzja. Bezsporny jest także fakt naruszenia przez organ I instancji § 183 kpa, co oznaczałoby w postępowaniu przed sądem administracyjnym przy utrzymaniu w mocy przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji, konieczność zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 litera b ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) dalej p.p.s.a.
Skoro zatem zaskarżona decyzja czyni zadość wymogom art. 138 § 2 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.