Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicachz 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 510/22

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia 29 czerwca 2021 r. fachowy pełnomocnik w osobie radcy prawnego wniósł w imieniu B. P. i K. G. działających w imieniu małoletniej P. G. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 22 lutego 1980 r. wydaną przez Naczelnika Gminy w R. w sprawie nieodpłatnego przejęcia działki stanowiącej własność A. i K. M., nr 1 o powierzchni 665m². Jako przesłankę wznowienia wskazano art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. We wniosku wyjaśniono, iż wnioskodawczyni jest następcą prawnym właścicieli działki (prawnuczką) wraz z wnukiem M. P., który zapoznał się z aktami prowadzonymi dla księgi wieczystej oraz aktami znajdującymi się w Starostwie Powiatowym w Z.. Pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. wnuk powiadomił stronę wnioskującą o wydaniu decyzji administracyjnej Naczelnika Gminy R. z dnia 22 lutego 1980 r. Pismo to zostało odebrane w dniu 21 czerwca 2021 r., stąd przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania złożony w dniu 29 czerwca 2021r. złożony został w terminie, a powodem tego wznowienia był fakt, iż strona nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem przedmiotowej decyzji.

Po przeprowadzeniu kontroli złożonego wniosku w aspekcie zgromadzonych w sprawie materiałów, postawieniem z dnia 30 września 2021 r. nr [...] Wójt Gminy R., przywołując w podstawie prawnej art. 149 § 3 w związku z art. 124 §, art. 147, art. 148 oraz art. 150 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił wznowienia postępowania z wymienionego powyżej wniosku w sprawie zakończonej decyzją nr [...] Naczelnika Gminy R. z dnia 22 lutego 1980 r., której Wójt nadał klauzulę ostateczności w dniu 19 stycznia 2021 r. w przedmiocie nieopłatnego przejęcia działki nr 1 położonej w miejscowości S. o powierzchni 665m².

W uzasadnieniu organ przyznał, że wniosek oparty został na art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwagi na podniesienie zarzutu nie brania udziału bez własnej winy w postępowaniu zakończonym wydaniem przedmiotowej decyzji. Zgodnie z art. 147 Kodeksu postępowania administracyjnego wznowienia postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 jest dopuszczalne jedynie na żądanie strony wniesione do organu administracji publicznej, który wydał kwestionowaną decyzję w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z tej przyczyny biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się decyzji.

Kwestionowana decyzja wydana została w dniu 22 lutego 1980 r. Jej prawomocność została stwierdzona w dniu 19 stycznia 2021 r. a wnioskodawcy dowiedzieli się o niej dnia 26 lutego 2021 r. odbierając zawiadomienie z Sądu Rejonowego w Z. Wydział Ksiąg Wieczystych o odłączeniu działki nr 1 z nieruchomości położonej w miejscowości S. objętej Księgą Wieczystą nr [...].

Wobec powyższego żądanie wznowienia postępowania złożone w dniu 1 lipca 2021 r. należy uznać za złożone po upływie przewidzianego w przepisie terminu.

Z tego powodu na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 147 oraz art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego należało orzec jak w sentencji.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła wnioskodawczyni, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając naruszenie:

1. - art. 148 § 2 w związku z art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez odmowę wznowienia postępowania, podczas gdy organ niezasadnie przyjął, że skarżący dowiedzieli się o decyzji z dnia 22 lutego 1980 r. w dniu 19 stycznia 2021 r., podczas gdy w dniu 19 stycznia 2021 r. skarżący dowiedzieli się wyłącznie o istnieniu decyzji, natomiast dopiero w dniu 21 czerwca 2021 r. dowiedzieli się o treści rozstrzygnięcia decyzji, a w konsekwencji wniosek został złożony w ustawowym terminie,
2. - obrazę przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niedokonanie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceny, kiedy faktycznie skarżąca zapoznała się z rozstrzygnięciem decyzji z dnia 22 lutego 1980 r., co poskutkowało błędnym uznaniem że nastąpiło to w dniu 19 stycznia 2021 r., podczas gdy nastąpiło to dopiero w dniu 21 czerwca 2021 r.

W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu podniesiono, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, iż bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania rozpoczyna się w momencie, gdy strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której nie doręczono. Najważniejszym elementem, na który składa się "dowiedzenie o decyzji" jest przy tym treść jej rozstrzygnięcia. Dowiedzenie się o rozstrzygnięciu oznacza pozyskanie wiadomości o tym, jakiej sprawy dotyczyła decyzja, czy była pozytywna bądź negatywna czy też w inny sposób kończąca postępowanie.

Nie sposób uznać za dowiedzenie się o decyzji tylko wskazanie, w jakiej dacie i sprawie została wydana, czy numeru decyzji.

W analizowanym stanie faktycznym skarżąca uzyskała wiedzę o przyczynie uzasadniającej wznowienie postępowania w dniu 21 czerwca 2021 r. w związku z doręczeniem informacji o decyzji i jej rozstrzygnięciu. Przed tym doręczeniem skarżąca nie posiadała wiedzy o tym, że prowadzone było postępowanie w sprawie nieodpłatnego przejęcia działki stanowiącej własność A. i K. M., które zakończyło się wydaniem tej decyzji przez Naczelnika gminy R., jak również nie miała żadnej wiedzy, że w dniu 19 stycznia 2021 r. Wójt nadał tej decyzji klauzulę ostateczności. O powyższej decyzji oraz o jej rozstrzygnięciu skarżąca dowiedziała się dopiero w dniu 21 czerwca 2021 r., tzn. w dniu kiedy doręczone został zawiadomienie przesłane przez M. P. w raz z fotokopią przedmiotowej decyzji.

Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, jakoby skarżąca o decyzji dowiedziała się w dniu 26 lutego 2021 r, tj. w dniu, w którym odebrała zawiadomienie Sądu Rejonowego w Z. z Wydziału Ksiąg Wieczystych o odłączeniu działki nr 1 z nieruchomości położnej w miejscowości S. Nie sposób z tego zawiadomienia poznać treści rozstrzygnięcia.

W świetle powyższego zażalenie jest konieczne i uzasadnione.

Postanowieniem nr SKO I 427/3889/164/2021 z dnia 28 stycznia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przyznał, że postępowanie wznowieniowe zmierza do weryfikacji decyzji ostatecznej, stanowiąc o zaprzeczeniu zasadzie trwałości decyzji administracyjnej. Stąd postępowanie to i przewidziane w tym postępowaniu rozstrzygnięcia uregulowane zostały w kolejnych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W pierwszej jednak kolejności organ winien sprawdzić zachowanie terminu określonego w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego. Po stwierdzeniu jego dochowania – winien wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, a w przypadku stwierdzenia uchybienia tego terminu – na podstawie art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego – wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Taka sytuacji zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 – bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

W świetle art. 148 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie budzi wątpliwości, że za dzień dowiedzenia się przez stronę o decyzji należy uznać dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jej istnieniu, a elementem tej wiedzy jest fakt wydania decyzji i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że przez pojęcie dowiedzenia się należy rozumieć powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Powzięcie tej wiadomości nie jest przy tym tożsame z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji. Chodzi o takie dane jak nazwa organu oraz sposób rozstrzygnięcia z zastrzeżeniem, iż nie jest konieczne, aby strona poznała dokładnie treść rozstrzygnięcia – zapoznała się dokładnie z pełna treścią tej decyzji. Za wystarczające jest by posiadła wiedzę czego dana decyzja dotyczy.

W przedmiotowej sprawie wnioskujący o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia 22 lutego 1980 r. wskazali, iż uzyskali wiedzę o tej decyzji w dniu 21 czerwca 2021 r. Jednak z akt sprawy wynika, że wnioskodawcy o decyzji z dnia 22 lutego 1980 r., której prawomocność stwierdzono w dniu 19 stycznia 2021 r., dowiedzieli się dnia 26 lutego 2021 r. odbierając zawiadomienie z Sądu Rejonowego w Z. z Wydziału Ksiąg Wieczystych o odłączeniu przedmiotowej działki z dotychczasowej księgi wieczystej. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji uznał, iż składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu 1 lipca 2021 r. wnioskodawcy nie zachowali terminu wskazanego w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyli B. P. i K. G. działający w imieniu małoletniej P. G., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając naruszenie:

1. - prawa w postaci art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie postanowienia bez uwzględnienia okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, a w szczególności poprzez błędne przyjęcie przez organ, że skarżący dowiedzieli się o decyzji z dnia 22 lutego 1980 r. w dniu 26 lutego 2021 r., podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dowodzi, iż w dniu 26 lutego 2021 r. skarżący dowiedzieli się wyłącznie o istnieniu decyzji bez uzyskania jakiejkolwiek informacji na temat zakresu czy przedmiotu jej rozstrzygnięcia i dopiero w dniu 21 czerwca 2021 r. byli w stanie zapoznać się z treścią rozstrzygnięcia, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.,
2. - art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez stronniczą i dowolna ocenę materiału dowodowego i bezpodstawne ustalenie początku biegu terminu dla złożenia wniosku o wznowienie postępowania, podczas gdy z uwagi na fakt, iż skarżący mieli możliwość zaznajomienia się z treścią decyzji dopiero w dniu 21 czerwca 2021 r. – wniosek o wznowienie postępowania złożony w dniu 29 czerwca 2021 r. został wniesiony w ustawowym terminie,
3. - art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie rozpatrzenia postępowania w oparciu o kompleksowo zgromadzony materiał dowodowy w szczególności poprzez brak ustalenia, kiedy skarżący dowiedzieli się o treści decyzji z dnia 22 lutego 1980 r.
4. - art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, podczas gdy analiza akt sprawy wskazuje wprost, iż skarżący dotrzymali terminu przewidzianego ustawą, a organ błędnie przyjął, że dniem dowiedzenia się o decyzji był 26 lutego 2021 r., w sytuacji gdy prawidłowa interpretacja wymienionej regulacji wskazuje, iż punktu widzenia zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania istotny jest dzień, w którym strona dowiedział się o decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, a nie dzień w którym miała taką możliwość, w konsekwencji czego należało przyjąć, iż dniem dowiedzenia się o decyzji był dzień 21 czerwca 2021 r., czyli wniesione w dniu 29 czerwca 2021 r. podanie zostało złożone z zachowaniem miesięcznego terminu.

W oparciu o powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu podkreślono iż rozstrzygnięcie organu opiera się na całkowicie błędnym przyjęciu, iż strona uchybiła terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania. W ocenie skarżących organ w sposób nieprawidłowy i zupełnie dowolny dokonał interpretacji przepisu art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dowodząc swego stanowiska skarżący powtórzyli argumentację zaprezentowaną w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie, powtarzając co do zasady argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu.

Rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 127) stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja lub postanowienie nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy).

Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające są zgodne z prawem, nie naruszają bowiem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej.

Należy zaznaczyć, że przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji było zagadnienie dotyczące wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną Naczelnika Gminy R. nr [...] z dnia 22 lutego 1980 r. stanowiącej o przejęciu nieodpłatnie działki stanowiącej własności A. i K. M. nr 1 o powierzchni 665m² we wsi S. Gmina R. Instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Stwarza ona prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Mając jednak na uwadze jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązkiem organów rozpatrujących niniejszą sprawę było postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art.145 do art. 153) dotyczącymi wznowienia postępowania.

Z chwilą złożenia wniosku o wznowienie postępowania obowiązkiem organu w pierwszej kolejności jest zbadanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 (1 Kodeksu, czyli zbadania czy wniosek został złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Dopiero, jeżeli termin został zachowany, właściwy organ winien dokonać wznowienia postępowania (art. 149 § 1), względnie dokonać decyzją odmowy wznowienia tego postępowania (art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przeprowadzone postępowanie wznowienie może zaś doprowadzić do odmowy uchylenia dotychczasowej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1,) względnie do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego).

W rozpatrywanej sprawie strona powołała się na przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli stwierdziła, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, nie wiedząc nic o wydaniu przedmiotowej decyzji.

W pierwszej zatem kolejności, zgodnie z utartym orzecznictwem i doktryną, organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu określonego w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi bowiem naruszenie prawa (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004 r. s. 656-657). Stąd też podstawowym obowiązkiem organów administracyjnych jest jednoznaczne ustalenie wszystkich istotnych okoliczności, a przede wszystkim zbadania zachowania terminu wskazanego w art. 148 § 1 Kodeksu, który strona powinna udowodnić. W przypadku podanej przesłanki wznowienia podanie o wznowienie wnosi się do organu w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji.

Użyty w przytoczonym przepisie zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym jej na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu więc o takie dane jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Jeśli chodzi o tą ostatnią informację, to nie jest tu konieczne aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy jeśli posiadała informację czego dana decyzja dotyczy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r. sygn. akt II OSK 674/14, Lex nr 1664450). Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia.

Przepis art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. To data kiedy strona dowiedziała się o decyzji na bowiem zasadnicze znaczenie, gdyż w tym dniu rozpoczyna się miesięczny termin określony w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W świetle powyższego należy uznać, iż organy prawidłowo uznały, iż w przypadku przedmiotowego wniosku o wznowienia postępowania nie został zachowany termin do jego wniesienia określony w art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W aktach sprawy znajduje się bowiem zawiadomienie z Sądu Rejonowego w Z. z Wydziału [...] Ksiąg Wieczystych o odłączeniu działki nr 1 z nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości S. objętej Księga wieczystą nr [...], w której wskazano, że podstawą działania jest decyzja Naczelnika Gminy R. nr [...] z dnia 22 lutego 1980 r. Z dołączonego potwierdzenia odbioru tego zawiadomienia wynika, że B. P. zastępujący małoletnią skarżącą P. G. potwierdził jego odbiór w dniu 26 lutego 2021 r. Zatem właśnie w tej dacie powziął wiadomość o wydaniu przedmiotowej decyzji. Z przesłanego zawiadomienia strona skarżąca uzyskała bowiem wszystkie niezbędne dane dla złożenia wniosku o wznowienie postępowania, czyli poznała numer i datę wydania decyzji oraz organ, który ja wydał, a także pośrednio jej treść, z uwagi na odłączenie tej działki z dotychczasowej księgi wieczystej. Jak stwierdzono powyżej nie jest tu konieczne aby strona dokładnie poznała treść tej decyzji.

Nie ma zatem znaczenia twierdzenie, że decyzję tę doręczono stronie skarżącej dopiero w dniu 21 czerwca 2021 r. i dopiero wówczas dowiedziała się ona o jej treści, tym bardziej, że w przypadku tej konkretnej decyzji treść ta jest bardzo krótka, a wszystkie te informacje uzyskała strona już z zawiadomienia Sądu z dnia 26 lutego 2021 r.

W konsekwencji, prawidłowo organy administracji uznały, że strona skarżąca złożył podanie o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną z dnia 22 lutego 1980 r. z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 przywołanej powyżej ustawy.