Uzasadnienie
Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W druku podał, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną oraz trzema córkami. Sam skarżący nie uzyskuje żadnego dochodu, natomiast jego małżonka z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz z wynajmu należącego do niej lokalu mieszkalnego w P. osiąga dochody rzędu 4.700 zł netto miesiecznie. W skład majątku jego rodziny wchodzi nieruchomość w której zamieszkują, lokal mieszkalny w R., w którym małżonka strony prowadzi działalność gospodarczą, lokal mieszkalny w P. – będący przedmiotem najmu oraz dwa budynki mieszkalne, położone w B., wymagające wedle oświadczenia strony znaczących nakładów (około 70.000 zł) oraz dwa samochody osobowe – 16 i 11 letni.
Pismem z dnia 27 grudnia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez:
- - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj., opłat za energię elektryczną, czynsz dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp.,
- - przedłożenie dokumentów potwierdzających podaną we wniosku wysokość dochodów z tytułu prowadzonej przez małżonkę strony działalności gospodarczej, w szczególności zaś dokumentacji księgowej obejmującej okres ostatnich 4 miesięcy, kopii deklaracji VAT 7 za ostatnie dwa kwartały, odpis aktualnej ewidencji środków trwałych,
- - udokumentowanie wysokości dochodów osiąganych z tytułu najmu kawalerki w P.
- - przedłożenie kserokopii dowodów rejestracyjnych samochodów znajdujących się w posiadaniu małżonki skarżącego,
- - przedłożenie zaświadczenia potwierdzającego, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku.
W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego nadesłał dokumenty obrazujące poziom dochodów osiąganych w rodzinie strony oraz wysokość i strukturę wydatków.
Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:
Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Analiza informacji uzyskanych od strony nie pozwoliła stwierdzić, że skarżący znajduje się w sytuacji materialnej wykluczającej możliwość ponoszenia kosztów sądowych. Przeciwnie, stwierdzić należy, że pomimo faktu iż wnioskodawca nie posiada zatrudnienia i nie osiąga dochodów, to dzięki pracy jego małżonki jego rodzina należy do dobrze sytuowanych, a wobec tego brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że akcentowany w druku formularza PPF ustrój rozdzielności majątkowej pomiędzy wnioskodawcą a jego żoną nie zwalnia małżonka z obowiązku pomocy finansowej współmałżonkowi w zakresie postępowania sądowego. Rozdzielność majątkowa odnosi się bowiem nie do wzajemnych obowiązków małżonków, lecz do ich majątków (por. tytułem przykładu postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 229/09; postanowienie NSA z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt II FZ 725/13; postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt I FZ 243/15; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 13 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 419/15). Posiadany przez małżonka strony majątek, a także uzyskiwane przezeń dochody mają bowiem wpływ na ocenę sytuacji finansowej strony. Rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Zgodnie bowiem z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz.583) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli.
Pod drugie zauważyć trzeba, że trudno uznać za zgodne z zasadami przyznawania prawa pomocy zwolnienie od kosztów sądowych kogoś, kogo współmałżonek dysponuje kilkoma nieruchomościami, z których przynajmniej dwie – domy w B. nie tylko nie przynoszą jakiegokolwiek dochodu lecz wręcz przeciwnie – generują straty (np. poprzez konieczność utrzymania ich w należytym stanie technicznym opłacenie podatków, opłacenie rachunków za energię elektryczną itp.). W tego rodzaju przypadku zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych oznaczałoby w istocie przerzucenie na pozostałych podatników obowiązku partycypacji w utrzymaniu elementów majątku należących do jego rodziny.
Po trzecie wskazać przyjdzie, że dochody uzyskiwane przez małżonkę wnioskodawcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w przeciętnej, miesięcznej wysokości 6100 zł (łączny dochód roczny, ustalony w oparciu o podatkową księgę przychodów i rozchodów wyniósł 73.272,00 zł) powiększone o dochód z tytułu wynajmu lokalu mieszkalnego w P. – 1.200,00 zł(vide nadesłana umowa z 30 sierpnia 2016 r.) z powodzeniem pozwalają na zaspokojenie potrzeb rodziny wnioskodawcy i wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych sprowadzających się na obecnym etapie postępowania sądowego do wpisu od skargi kasacyjnej. Na marginesie jedynie można zauważyć, ze skarżący nie nadesłał kompletu dokumentów, w oparciu o które możliwym byłoby ustalenie realnych kosztów utrzymania jego rodziny. Nadesłane faktury za energię elektryczną, dostawy gazu, wody zostały wystawione zarówno na adres zamieszkania wnioskodawcy jak i na inny adres (przy ul. [...] w B.) stąd też trudno potwierdzić podaną we wniosku wysokość kosztów utrzymania ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego i jego małżonki.
Zważywszy na powyższe należało uznać, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku. Wobec tego, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.