Uzasadnienie
W piśmie z dnia [...] r. H. Z. wystąpił z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika w osobie adwokata z urzędu. W złożonym na wezwanie Sądu urzędowym formularzu PPF skarżący zaznaczył, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.
Z treści formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem A. Z., zamieszkując w budynku o pow. 105 m2. W skład ich majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. 17 arów oraz działka przydomowa o pow. 684 m2. Źródłem utrzymania się wnioskodawcy jest jego emerytura uzyskiwana w kwocie 1097,53 zł miesięcznie, natomiast A. Z. nie posiada stałego dochodu, czyni starania o pomoc państwa na uruchomienie działalności gospodarczej, otrzymując jedynie wynagrodzenie za prace dorywcze wykonywane w sezonie budowlanym.
Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 października 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 513/14 oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw od tego orzeczenia, domagając się zmiany ww. postanowienia referendarza sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje
Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.
Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 400/13).
Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżącego, jego dochodu i sytuacji życiowej w oparciu o treść złożonego przez niego formularza, z którego wynika, że prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe wraz z dorosłym synem. Ja wykazano we wniosku źródłem utrzymania się skarżącego i jego syna jest świadczenie emerytalne w wysokości 1097 zł netto miesięcznie. Jakkolwiek sytuację tę należy uznać za trudną to jednak nie stanowi ona podstawy uwzględnienia wniosku.
Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, że syn skarżącego – A. Z. nadal nie podejmuje stałej pracy zarobkowej i nie uzyskuje z tego tytułu dochodu. Nie wskazano także wysokości uzyskanego przez niego zarobku z tytułu prac dorywczych. Prawo pomocy jest natomiast instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863).
Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, był już przedmiotem rozpoznania zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 789/14 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 513/14, wskazując, ze skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 P.p.s.a. przesłanek przyznania mu prawa pomocy, zaś odmowa przyznania prawa pomocy nie ograniczy skarżącemu prawa do sądu.
Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 P.p.s.a., art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.