Uzasadnienie
W oparciu o przepis art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a) skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł – zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi, w piśmie procesowym z dnia [...] r. A. G. zawarł wniosek o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając ów wniosek wskazał, że ze względu na szczupłość dochodów a także sytuację zdrowotną (poważne schorzenia) i osobistą (samotność) nie stać go ani na poniesienie kosztów sądowych ani też na opłacenie usług adwokata.
Na wezwanie Sądu skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w przewidzianej przepisami formie tj. na druku urzędowego formularza. W druku tym wskazał, że jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, zamieszkującą w ponad stuletnim budynku mieszkalnym o pow. [...] m2, którego stan techniczny wymaga ciągłych nakładów. Skarżący jest również właścicielem nieruchomości gruntowej o pow. [...] m2, której wymiary ([...] m x [...] m) uniemożliwiają zbycie i która nie jest uprawiana. Wnioskodawca nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, papierami wartościowymi ani też przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jedynym źródłem utrzymania się jest świadczenie emerytalne oraz dodatek pielęgnacyjny wypłacane w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie.
Na wezwanie referendarza sądowego A.G. przedstawił dokumenty obrazujące jego sytuację materialną, w szczególności wysokość świadczenia emerytalnego oraz wydatków na energię elektryczną i lekarstwa. Skarżący nadesłał również kserokopię dokumentu potwierdzającego fakt, iż jest on osobą zaliczoną do drugiej grupy inwalidztwa.
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje:
Przepis art. 199 P.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Oznacza to, że kryteria oceny takiego wniosku są dużo surowsze aniżeli w przypadku wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Tylko więc ten, kto nawet przy najdalej idących wysiłkach nie jest w stanie zdobyć jakichkolwiek środków pieniężnych może liczyć na ewentualne uwzględnienie takiego wniosku.
W rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że sytuacja materialna A. G. uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w całym, wnioskowanym przezeń zakresie. Nie mniej jednak uznano, że okoliczności dotyczące stanu materialnego skarżącego przemawiają za zwolnieniem go od kosztów sądowych w całości.
Na wstępie powtórzyć trzeba, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest możliwe tylko w odniesieniu do osób znajdujących się w szczególnie ciężkiej sytuacji materialnej. Co do zasady chodzi więc o osoby nieposiadające żadnego stałego źródła dochodów jak również takie, których dochód jest bardzo niski i pozwala na zaspokojenie jedynie elementarnych potrzeb życiowych. W rozpoznawanej sprawie dochód skarżącego netto wynosi 1250 zł miesięcznie. Udokumentowane wydatki to koszty zakupu lekarstw (w miesiącu sierpniu było to ponad [...] zł) oraz zakup energii elektrycznej ([...] zł na 2 miesiące). W tej sytuacji nie można stwierdzić, aby ich poniesienie pozostawiało do dyspozycji wnioskodawcy kwotę na tyle niską, aby można było stwierdzić zaistnienie okoliczności opisanych w art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. Na podkreślenie zasługuje, że wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedstawił innych dokumentów obrazujących jego wydatki.
Nie negując prawdziwości jego twierdzenia o zalaniu stosownych dokumentów w trakcie jednej z nawałnic nie można jednakże stwierdzić, czy stanowią one znaczącą pozycję wśród jego wydatków zwłaszcza, że A. G. nie określił, nawet w przybliżeniu ich rozmiaru. Nie można było więc z przekonaniem stwierdzić, że skarżący zasługuje zarówno na zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata z urzędu.
Uwzględniając złożony wniosek w części dotyczącej kosztów sądowych pod uwagę wzięto przede wszystkim wysokość wpisu od skargi, będącego zasadniczym wydatkiem, który strona jest zobowiązana ponieść na tym etapie postępowania sądowego. Kwota 500 zł, przy dochodach rzędu 1250 zł stanowi rzeczywiście znaczący wydatek. Ponadto, nie ulega wątpliwości, że zarówno wiek jak i stan zdrowia wnioskodawcy uzasadniają przyjęcie tezy, iż wydatki związane z utrzymaniem się są dla takiej osoby wyższe od przeciętnych. Stąd też zdecydowano o całkowitym zwolnieniu A.G. z kosztów sądowych.
Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.