Uzasadnienie
W dniu 13 lipca 2018 r. (data nadania na poczcie) B. S. (zwana dalej przedstawicielem ustawowym), działając w imieniu małoletnich L. i D. S. wniosła, za pośrednictwem Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Katowicach, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skargę na decyzję tego organu z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji nakazującej wykonanie określonych robót budowalnych. Wraz ze skargą złożony został wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W jego uzasadnieniu wskazano, że w dniu 4 czerwca 2018 r. przedstawiciel ustawowy wniósł skargę na przedmiotową decyzję, lecz czynności tej dokonał w siedzibie organu pierwszej instancji. Skarga ta nie została jednak przekazana do organu właściwego ani do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona przedstawicielowi ustawowemu w dniu 10 maja 2018 r., zaś w dniu 13 lipca 2018 r., na skutek interwencji strony, organ pierwszej instancji przekazał skargę organowi odwoławczemu.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2018 r. przedstawiciel ustawowy wyjaśnił dodatkowo, że dopiero w dniu 12 lipca 2018 r. zorientował się, że skarga została złożona w siedzibie organu pierwszej instancji. Zwrócił uwagę, że czynności tej dokonał najprawdopodobniej z powodu regularnego składania pism właśnie w siedzibie tego organu. Podkreślił, że od razu podjął kroki mające na celu ustalenie, czy skarga została przekazana według właściwości. Wyraził żal, że nie został poinformowany o zaistniałej omyłce oraz że skargi nie przekazano jej adresatowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej w skrócie Ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 Ppsa, pismo z przedmiotowym wnioskiem wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 Ppsa). Jednocześnie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 Ppsa) oraz dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 Ppsa).
Przenosząc powyższą regulację na grunt niniejszej sprawy, uznać należy, że zgłoszony wniosek został wniesiony w ustawowym terminie. Przedstawiciel ustawowy powziął wiedzę o wniesieniu skargi do niewłaściwego organu w dniu 12 lipca 2018 r. a następnego dnia wniósł za pośrednictwem organu odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jednocześnie dokonując uchybionej czynności procesowej.
Jednakże samo wniesienie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu.
Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, kryterium braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu uchybionej czynności. O jej wystąpieniu można mówić jedynie wtedy, gdy strona, a w przypadku, gdy reprezentuje ją przedstawiciel ustawowy tenże przedstawiciel, nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw, skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności.
Dokonując oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw, by wniosek ten został uwzględniony. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie zaskarżenia, w tym o konieczności wniesienia skargi do Sądu za pośrednictwem Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Katowicach. Przedstawiciel ustawowy sam wskazuje, że wskutek rutyny (wcześniej składanej licznej korespondencji) pominął ten tryb, wnosząc skargę do organu pierwszej instancji, czyli do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowanego w S. W ocenie Sądu nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy przedstawiciela ustawowego, ponieważ braku należytej staranności we wnoszeniu skargi do sądu nie można kwalifikować jako braku winy. Niewystarczające jest przy tym samo prawidłowe skonstruowanie skargi i właściwe wskazanie w jej treści, do kogo skarga jest adresowana oraz za pośrednictwem jakiego organu ma być wniesiona. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi jest bowiem dochowanie trybu, o jakim mowa w art. 54 § 1 Ppsa, tj. wniesienie jej za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi.
Złożenie skargi do niewłaściwego organu może być uznane za przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu, gdyż okoliczność ta nie ma charakteru przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Przeciwnie, świadczy o niedochowaniu należytej staranności przez stronę i stanowi błąd, którego negatywne skutki ponosi strona (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2016 r. sygn. akt I OZ 1021/16, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc się do zarzutów przedstawiciela ustawowego związanych z nieprzekazaniem skargi przez organ pierwszej instancji wskazać należy, że w procedurze administracyjnej, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie (art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu (art. 65 § 2 Kpa). Tymczasem skarga do sądu administracyjnego, w odróżnieniu od podania składanego na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego, podlega rygorom wynikającym z ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oznacza to, że w przypadku wniesienia skargi do niewłaściwego organu, termin do jej wniesienia jest zachowany tylko wówczas, gdy skarga zostanie przed upływem terminu przekazana organowi właściwemu, czyli temu, za pośrednictwem którego skarżący winien ją skierować do sądu administracyjnego.
Ewentualne ryzyko przekroczenia w/w terminu procesowego oraz skutki z tym związane (odrzucenie skargi) obciążają stronę postępowania, a nie inne organy czy sąd, do którego skarga wpłynęła za pośrednictwem organu niewłaściwego, nawet gdyby organy te nie przekazały skargi niezwłocznie do dalszego procedowania.
Przedstawiciel ustawowy nie może zatem przerzucać na organ pierwszej instancji winy za nieprzekazanie skargi (przekazanie jej z opóźnieniem) właściwemu organowi. To na skarżących (ich przedstawicielu) ciążył bowiem obowiązek wniesienia skargi w prawidłowym trybie. Podkreślić także należy, że ustawodawca uzależnił przywrócenie terminu nie od stopnia winy, lecz od uprawdopodobnienia jej braku.
W świetle wskazanych okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 86 § 1 Ppsa, orzekł, jak w sentencji postanowienia.