Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta T. (dalej: "organ", "organ I instancji"), w oparciu o art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1205, dalej: "u.p.o.u.a."), po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 18 listopada 2020 r., odmówił A. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") umorzenia zadłużenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 29.286,43 zł z naliczonymi odsetkami w kwocie 2.745,80 zł ustalonymi na dzień 10 grudnia 2021 r. zgodnie z art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tj. w łącznej kwocie 32.032,23 zł powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. S. W pierwszej kolejności organ wskazał, że należność do zwrotu w wysokości 32.032,23 zł obejmuje kwotę wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (wraz z odsetkami) na rzecz N. S. oraz wymienił decyzje, którymi świadczenia zostały przyznane.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek uchylenia decyzji organu nr [...] z dnia 14 maja 2021 r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach nr SKO.PSŚ/41.5/1677/2021/8394/MN z dnia 13 lipca 2021 r., organ wykonał kolejne czynności w sprawie, m.in. zwrócił się o szczegółowe określenie sytuacji dochodowej Skarżącego oraz J. G., stosownie do wytycznych organu odwoławczego.
Z ustaleń organu wynika, że Strona prowadzi gospodarstwo domowe z żoną J. G., pasierbicą J. G. oraz synami F. S. i N. S. Miesięczne dochody rodziny wynoszą około 4.052,92 zł netto (tj. 5.842,72 zł brutto, na które składa się wynagrodzenie Skarżącego w wysokości 1.400 zł brutto, oraz wynagrodzenie małżonki w wysokości 4.442,72 zł brutto obciążone tytułami wykonawczymi w wysokości 1.158,92 zł). Ponadto pobierane jest świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł miesięcznie. Rodzina nie jest objęta pomocą środowiskową. Stałe wydatki miesięczne wynoszą 4.157,82 zł. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji stwierdzono, że potrącenia z tytułu zobowiązań alimentacyjnych nie są dokonywane, zatem nie ujęto kwoty w/w potrąceń w stałych wydatkach miesięcznych. Brakująca kwota na pokrycie miesięcznych wydatków pozyskiwana jest od matki dłużnika alimentacyjnego oraz teściów. Nikt z członków rodziny nie ma wydanego orzeczenia o niepełnosprawności.
Dnia 27 stycznia 2020 r. została zawarta w Sądzie Rejonowym w T. ugoda, sygn. [...], na mocy której Skarżący i uprawniony do alimentów ustalili, że obowiązek alimentacyjny zostaje uchylony z dniem 1 maja 2019 r. Natomiast od dnia 30 kwietnia 2019 r. do dnia 22 listopada 2021 r. nie wpłynęła żadna kwota tytułem spłaty zadłużenia alimentacyjnego.
W związku z oświadczeniem pełnomocnika Strony, iż w miesiącu lipcu 2021 r. kwota 619,00 zł została potrącona przez pracodawcę z wynagrodzenia Skarżącego na poczet sprawy egzekucyjnej o sygn. [...], organ pismem z dnia 9 listopada 2021 r. (doręczonym w dniu 16 listopada 2021 r.) zwrócił się do pracodawcy Q Sp. z o.o. w R. o ustosunkowanie się do zgromadzonego materiału. Pismo pozostało jednak bez odpowiedzi.
Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] w K. B. B. podała, że kwota 457,20 zł, wskazana w karcie rozliczeniowej jako potrącana dłużnikowi, nigdy faktycznie nie została przekazana do kancelarii komornika, jak również do kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. P. S., podobnie do kancelarii Komornika przy Sądzie Rejonowym w K. M. R. Natomiast ostatnia kwota, która wpłynęła na rachunek kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w K. B. B. została zaksięgowana w kwietniu 2019 r. Organ nie dał zatem wiary informacjom o potrąceniach na poczet spłaty zadłużenia alimentacyjnego zawartych w niektórych zaświadczeniach o wynagrodzeniu wystawionych przez pracodawcę Strony.
Następnie organ podał, iż na poczet zadłużenia z zaliczki alimentacyjnej zaksięgowano wpłaty w łącznej wysokości 1.880,75 zł. Do dnia wydania decyzji Komornik Sądowy wyegzekwował kwotę 22.724,71 zł, która została zaliczona na poczet spłaty zadłużenia z tytułu wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną. W okresie od dnia 30 kwietnia 2019 r. do dnia 22 listopada 2021 r. nie wpłynęła żadna kwota potrącona przez organ egzekucyjny z wynagrodzenia ani wpłata własna dłużnika na rzecz spłaty zadłużenia alimentacyjnego. Natomiast kwota 1.889,30 zł wpłacona na konto organu w dniu 23 listopada 2021 r. nie została uznana za kwotę potrąconą z wynagrodzenia, ponieważ przewyższa wysokość miesięcznego dochodu Strony.
W powołaniu na treść art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ ocenił, iż w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wyjaśnił, że przesłanki do umorzenia w/w należności muszą być na tyle istotne, aby w sposób znaczący odróżniały osobę zobowiązaną od innych osób, na których ciążą podobne zobowiązania. Zauważył również, że obowiązek alimentacyjny ciąży na każdym z rodziców i jeżeli osoba zobowiązana do alimentacji nie wywiązuje się ze swojego obowiązku musi mieć świadomość, że zadłużenie będzie wzrastać i będzie zobowiązana do spłaty.
Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył odwołanie od wyżej opisanej decyzji, formułując zarzuty: naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz naruszenia art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez błędne przyjęcie jakoby w stanie faktycznym sprawy nie występowały żadne szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie należności ze względu na sytuację majątkową i rodzinną Skarżącego.
W ocenie Skarżącego całkowicie bezpodstawnie przyjęto, że z wynagrodzenia Strony nie są potrącane żadne środki na rzecz spłaty zadłużenia. Organ określił zatem dochody w wysokości zawyżonej. Ponadto zarzucił, iż organ błędnie ustalił różnicę pomiędzy ustalonymi dochodami a stałymi wydatkami miesięcznymi (błędnie ustalono sumę wydatków). Prawidłowo ustalona różnica w oparciu o składowe wskazane w uzasadnieniu decyzji wynosi 258,84 zł (o 136,26 zł mniej niż wynika z obliczeń organu), zatem nie sposób zgodzić się, iż jest to kwota uzasadniająca odmowę umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych.
Zwrócił także uwagę, iż w utrzymaniu rodziny pomaga matka Strony, ponieważ Skarżący sam nie byłby w stanie zapewnić godnych warunków bytowych sobie i swoim bliskim. Nadto syn Strony N. S. nie otrzymuje już alimentów od matki A. M. Zaskarżona decyzja negatywnie wpływa na dobro dzieci, bowiem stawia Skarżącego przed dylematem, czy spłacać należności alimentacyjne z uszczerbkiem dla utrzymania dzieci pozostających na jego utrzymaniu, czy też łożyć na ich utrzymanie, w tym niezbędne leczenie N. S. Sytuacja Skarżącego jest szczególna na tle innych dłużników.
Skarżący podniósł, że zadłużenie nie wynika z jego złej woli, lecz z zaistniałej sytuacji majątkowej oraz próby zapewnienia godnego bytu swoim dzieciom, jak i całej rodzinie. Jako wyróżniającą sytuację majątkową i rodzinną wskazał na brak otrzymywania przez N. S. alimentów od matki, oraz na stan zdrowia psychicznego syna związany z trudną sytuacją rodziny. Podkreślił, że powyższe naraża interes dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, a ojciec nie posiada dostatecznych środków, aby pokryć jego uzasadnione potrzeby. Środki, które mógłby przekazać na rzecz swoich dzieci, w tym finansowanie stosownej terapii, w wyniku odmowy umorzenia zadłużenia alimentacyjnego będzie zmuszony wydatkować na rzecz spłaty tego zadłużenia.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z dnia 9 lutego 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/56/2022/209, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie organ odwoławczy przedstawił stan sprawy. Następnie przywołał treść art. 27 ust. 1 i ust. 1a oraz art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. i podkreślił uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyjaśniając, że nawet w przypadku wystąpienia szczególnie trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej organ może odmówić zastosowania wnioskowanej ulgi. Powołał przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych w tym przedmiocie.
Następnie przedstawił ustalenia poczynione przez organ I instancji, w tym sytuację dochodową i rodzinną Skarżącego oraz wskazał, że organ podjął wszelkie czynności zmierzające do wyjaśnienia kwestii potrąceń z wynagrodzenia na poczet spłaty zadłużenia alimentacyjnego. W ocenie Kolegium, organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania, na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., dokonał wnikliwej oceny sytuacji materialnej i zdrowotnej Strony, a postępowanie nie wykazało szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie. Kolegium w tym zakresie podzieliło tezy uzasadnienia decyzji organu I instancji.
Strona skorzystała z prawa do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżący sformułował zarzuty tożsame z przedstawionymi na etapie wniesionego odwołania, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podtrzymał dotychczasową argumentację. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, iż decyzja odmowna wpłynie negatywnie na dobro dzieci, które jest wartością najwyższą, podlegającą konstytucyjnej ochronie ze strony państwa. Zwrócił uwagę, że obecna sytuacja gospodarcza, w tym szczególnie inflacja, przekłada się na wzrost kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, co utrudnia możliwość łożenia na utrzymanie dzieci, a tym bardziej na spłatę zadłużenia. W uzasadnieniu skargi zaakcentowano pozostawanie Skarżącego w wyróżniającej się sytuacji majątkowej i rodzinnej uzasadniającej, w ocenie Skarżącego, umorzenie należności alimentacyjnych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszania decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że decyzje organów I i II instancji odpowiadają prawu. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącego w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.).
Przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie uczyniona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 lutego 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/56/2022/209 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia 10 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy Skarżącemu umorzenia zadłużenia z funduszu alimentacyjnego powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń na rzecz N. S. Przepis art. 30 ust. 1 i 2 u.p.o.u.a. stanowi podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie z przywołaną regulacją art. 30 ust. 1 – organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
- 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
- 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, z kolei w myśl art. 30 ust. 2 organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Niewątpliwie w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie należności w oparciu o treść art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., co nie stanowiło przedmiotu sporu pomiędzy stronami. Norma prawna zawarta w przywołanym przepisie uprawnia organ właściwy do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie umorzenia należności przysługujących względem dłużnika alimentacyjnego, a przesłanką warunkującą decyzję organu, odmiennie niż na gruncie ust. 2 przywołanej regulacji art. 30, jest ustalenie skutecznej egzekucji świadczenia w okresie wskazanym w tym przepisie. W niniejszej sprawie brak było przesłanek do zastosowania ust. 1.
Należy mieć na uwadze, że decyzja wydawana na postawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jest tzw. decyzją uznaniową, a organ nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku stwierdzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 grudnia 2020 r. I OSK 2903/18). Nie oznacza to jednak, że jest to decyzja dowolna. Istotne w tym zakresie pozostaje, że w przypadku kontroli sądowoadministracyjnej decyzji zapadłej w granicach uznania administracyjnego, rolą sądu administracyjnego jest zbadanie, czy organ podejmując decyzję dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie, a także czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2020 r. I OSK 1011/20).
Dokonana przez Sąd w niniejszej sprawie analiza prowadzi do wniosku, że organ zebrał materiał dowodowy, który poddał wnikliwej analizie i ocenił z zachowaniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Dokonana ocena materiału dowodowego sprawy nie ma charakteru oceny dowolnej, natomiast sporządzone uzasadnienia spełniają określone przez ustawodawcę wymogi. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił organom na przyznanie, przywoływanym przez Skarżącego okolicznościom szczególnego, wyjątkowego charakteru pozwalającego na zastosowanie umorzenia należności.
Mianowicie, z materiału dowodowego jakim dysponował organ wynika, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z małżonką J. G. Na utrzymaniu małżonków pozostaje pasierbica Skarżącego – J. G. oraz synowie F. S. i N. S. (karta nr 202 akt administracyjnych).
Skarżący jest zatrudniony w Q Sp. z o.o. z siedzibą w R. Zgodnie z załączoną do akt umową o pracę na czas nieokreślony Skarżący pozostaje zatrudniony na stanowisku: kierowca, pracownik hali (karta nr 207 akt administracyjnych). Jak wynika natomiast z treści załączonego do akt wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego Skarżący pozostaje Prezesem Zarządu Spółki Q Sp. z o.o. z siedzibą w R. (stan KRS na dzień 20 kwietnia 2021 r., karta nr 177 akt administracyjnych). Małżonka Skarżącego jest zatrudniona w Centrum Medycznym T Sp. z o.o. z siedzibą w K. (karta nr 249 akt administracyjnych), do 31 sierpnia 2021 r. zatrudniona także w Q Sp. z o.o. z siedzibą w R. (karta nr 238 akt administracyjnych; także: prokurent Q Sp. z o.o. w R., karta nr 177 akt administracyjnych).
Na podstawie przedłożonych do sprawy akt administracyjnych, należy odnotować okoliczności odnoszące się do sytuacji majątkowej Skarżącego. Stosownie do zaświadczenia Skarżącego o dochodach z dnia 25 sierpnia 2021 r. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.400,00 zł brutto (karta nr 205 akt administracyjnych, na zaświadczeniu zawarto informacje: "wynagrodzenie jest wolne od obciążeń i zajęć sądowych", "nieopodatkowane składniki wynagrodzenia 619 zł"), natomiast małżonka Skarżącego zgodnie z zaświadczeniem o zarobkach z dnia 26 października 2021 r. - kwotę w wysokości 4.442,72 zł brutto (2.970,59 zł netto, karta nr 249 akt administracyjnych, zaświadczenie zawiera informację o potrąceniach z tytułów wykonawczych w wysokości 1.158,92 zł). Wysokość dochodów rodziny Skarżącego nie pozostaje w sprawie sporna. Jest to kwota, ustalona przez organ, w wysokości 4.052,92 zł (ponadto pobierane jest świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł).
Kwestią sporną nie były również wydatki miesięczne Skarżącego. Zgodnie z przedłożonymi dokumentami do stałych wydatków należą: czynsz 1.486,39 zł (karta nr 213 akt administracyjnych), telewizja Internet telefon 109,97 zł (karta nr 212 akt administracyjnych), telefon 109,96 zł, energia elektryczna 128,84 zł, żywność oraz środki czystości ok. 1.000,00 zł (karta nr 202 akt administracyjnych), wydatki na leczenie i leki 300,00 zł (zaświadczenie I w K. z dnia 14 września 2020 r., koszt wizyty 150 zł, karta nr 203 akt administracyjnych), obciążenie komornicze 1.158,92 zł (karta nr 249 akt administracyjnych).
Powyżej wskazane, a ustalone przez organ I instancji cząstkowe wydatki miesięczne Skarżącego nie były kwestionowane ani na etapie odwołania ani skargi. Należy zauważyć, iż suma w/w wydatków to kwota w wysokości 4.294,08 zł, natomiast organy jako sumę, w uzasadnieniu decyzji, podały kwotę: 4.157,82 zł. Zasadnie podniósł zatem Skarżący, iż organ odwoławczy nie dostrzegł tej rozbieżności. Suma cząstkowych wydatków wymienionych w uzasadnieniu organu I instancji nie jest bowiem równa wysokości podanej przez organ jako stałe wydatki miesięczne, w rezultacie zmienia się różnica pomiędzy dochodami i wydatkami o 136,26 zł. W ocenie Sądu, wskazana różnica, w sytuacji wyszczególnienia składowych wydatków stanowi jedynie matematyczną omyłkę organu, i nie wpływa na ogół ustaleń stanowiących podstawę do oceny przesłanek wydanego rozstrzygnięcia.
W tym zakresie, w uzasadnieniu skargi podniesiono, że przy poprawnym ustaleniu sumy wydatków, różnica pomiędzy dochodami a wydatkami Skarżącego, wynosi "zaledwie 258,84 zł" (str. 3 uzasadnienia skargi). Jednocześnie Skarżący jako kwotę pozostałą do dyspozycji po odliczeniu zobowiązań alimentacyjnych wskazał kwotę w wysokości 400 zł (oświadczenie Skarżącego z dnia 13 września 2021 r., karta nr 204 akt administracyjnych).
Jak wskazano powyżej, ani źródła i składowe dochodu rodziny Skarżącego ani składowe stałych wydatków miesięcznych nie były kwestionowane. Kwestie sporną pozostawało natomiast nieuwzględnienie potrącań z wynagrodzenia, które zgodnie z twierdzeniem Skarżącego, miałyby obniżać jego dochody. W tym kontekście organ podjął szereg czynności zmierzających do wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności.
Pismem z dnia 28 września 2021 r. organ zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w K. B. B. o udzielenie informacji o skuteczności egzekucji zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej lub funduszu alimentacyjnego (karta nr 230 akt administracyjnych). Zgodnie z informacją zwrotną przekazaną pismem z dnia 1 października 2021 r., sygn. [...], Skarżący "w roku 2020 oraz 2021 nie dokonał żadnej wpłaty na poczet w/w sprawy egzekucyjnej" (zaświadczenie, karta nr 236 akt administracyjnych). Natomiast Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] w K. S. B. nie prowadzi postępowania egzekucyjnego względem Skarżącego w przedmiocie należności z tytułu alimentów, wypłaconej zaliczki alimentacyjnej ani świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Informacja z dnia 30 września 2021 r., karta nr 240 akt administracyjnych).
W związku z powyższym organ I instancji zwrócił się pismem z dnia 19 października 2021 r. do pełnomocnika Strony o wskazanie sygnatury akt komornika sądowego, ewentualnie innego organu lub osoby uprawnionej, do którego odprowadzane są kwoty potrącane z wynagrodzenia Skarżącego tytułem spłaty zadłużenia alimentacyjnego (karta nr 245 akt administracyjnych). W odpowiedzi pełnomocnik wskazał jedynie, iż dokonywanie wpłat na poczet sprawy egzekucyjnej sygn. [...] prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w K. B. B., nie odbywa się poprzez wpłaty przez Skarżącego, lecz poprzez potrącenia dokonywane przez jego pracodawcę (pismo z dnia 2 listopada 2021 r., karta nr 252 akt administracyjnych).
Na skutek powyższego organ pismem z dnia 9 listopada 2021 r. zwrócił się ponownie do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w K. B.B. z prośbą o ustosunkowane się do oświadczeń pełnomocnika w zakresie potrąceń pracodawcy dłużnika alimentacyjnego (karta nr 256 akt administracyjnych) oraz w tym samym dniu zwrócił się do pracodawcy Skarżącego Q Sp. z o.o. w R. z prośbą o określenie czy z wynagrodzenia Skarżącego dokonywane są potrącenia na rzecz spłaty w/w zadłużenia alimentacyjnego oraz przesłanie potwierdzeń dokonanych wpłat w latach 2020 i 2021 r. (karta nr 258 akt administracyjnych). Pismo skierowane do pracodawcy Skarżącego pozostało bez odpowiedzi.
Natomiast jak wynika z treści pisma z dnia 16 listopada 2021 r. nadesłanego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w K. B. B. ostatnia kwota wpłacona na rachunek kancelarii nastąpiła w kwietniu 2019 r., co potwierdza przedłożony wydruk ustalenia należności z dnia 16 listopada 2021 r. (ostania wpłata 25 kwietnia 2019 r., karta nr 273-275 akt administracyjnych). Od tej pory brak jakichkolwiek wpłat od Skarżącego, natomiast kwota 457,20 zł jako potrącona dłużnikowi nigdy nie została faktycznie przekazana na rachunek kancelarii, podobnie jak kwota 619,00 zł powołana w piśmie organu.
Ponadto także Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. P. S. (egzekucja sądowa i administracyjna sygn. [...]) jak i Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. M. R. (egzekucja administracyjna sygn. [...]) nie odnotowali żadnych wpłat od Skarżącego (informacja o zbiegu egzekucji przekazana pismem Q Sp. z o.o. w R. z dnia 14 maja 2019 r. skierowanym do Komornika Sądowego B.B., karta nr 261 akt administracyjnych).
Analiza akt sprawy nie pozwoliła zatem na uznanie za uzasadniony zarzutu w przedmiocie bezpodstawnego przyjęcia, że z wynagrodzenia Skarżącego nie są potrącane żadne środki na rzecz spłaty zadłużenia alimentacyjnego (str. 3 uzasadnienia skargi). W tym zakresie organ przeprowadził wnikliwe postępowanie dowodowe, zwrócił się zarówno do Komornika Sądowego jak również do pełnomocnika oraz pracodawcy Skarżącego celem ustalenia czy i jakie kwoty potrącane są z wynagrodzenia Skarżącego. Nadto Skarżący nie przedstawił bliższych informacji w zakresie podnoszonej okoliczności - potrącania z wynagrodzenia kwoty wskazanej na przedłożonych zaświadczeniach o dochodach. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] w K. B. B. w sposób jednoznaczny wskazała, iż ostatnia wpłata Strony miała miejsce w kwietniu 2019 r., co zostało potwierdzone załączonym wydrukiem konta należności.
Warto odnotować, iż przedmiotem sporu nie pozostawała kwota zadłużenia, potwierdzona załączonym do akt wydrukiem zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego z dnia 10 grudnia 2021 r. należność główna 29.286,43 zł oraz odsetki 2.745,80 zł (karta nr 277 akt administracyjnych).
Sytuacja rodzinna i dochodowa Skarżącego ubiegającego się o umorzenie należności, w realiach niniejszej sprawy, nie pozwalała przyjąć, że niewywiązywanie się przez Skarżącego z obowiązku alimentacyjnego jest podyktowane wyłącznie czynnikami obiektywnymi, tym bardziej że Skarżący jest osobą czynną zawodowo, o dobrym stanie zdrowia, nie jest wykluczone, że w przyszłości jego sytuacja finansowa i majątkowa ulegnie poprawie. Nadto brak podstaw do przyjęcia braku możliwości podjęcia pracy w pełnym wymiarze (aktualnie Skarżący pracuje na 1/2 etatu, karta nr 207 akt administracyjnych). Taki stan rzeczy nie pozwala na stwierdzenie, że Skarżący w przyszłości nie będzie w stanie spłacić zadłużenia, chociażby w niewielkiej części. Stąd też, zdaniem Sądu, organy administracji, nie przekroczyły uznania administracyjnego odmawiając umorzenia należności.
Jak zasadnie zauważa się w orzecznictwie umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 października 2021 r. II SA/Gl 651/21). Należy mieć na uwadze, iż co do zasady dłużnik alimentacyjny, wobec którego egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Zatem samo uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 czerwca 2021 r. III SA/Gd 109/21).
W rezultacie, zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie dał podstaw do przyznania przywoływanym przez Skarżącego okolicznościom szczególnego charakteru mającego uzasadniać umorzenie. Ponadto taka ocena organu pozostaje w granicach swobodnej oceny dowodów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 października 2020 r. sygn. I OSK 1015/20 dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny.
Ponadto podkreślenia wymaga – za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. I OSK 2611/19; podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. I OSK 2861/19, że zasadą jest zwrot należności, natomiast instytucje ulg - umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności są odstępstwem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i jako wyjątki mogą mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych.
W ocenie Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organy dokonały szczegółowej analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącego, uwzględniono i przeanalizowano dokumenty przedłożone przez Stronę rzutujące na bieżący stan tej sytuacji. Organy uwzględniły całokształt sytuacji osobistej, uzyskiwane dochody, sytuację życiową Skarżącego. Ponadto Skarżący nie przedkładał kolejnych dowodów, nie formułował nowych wniosków dowodowych. Natomiast powołane w uzasadnieniu skargi "kosztowne starania na rzecz zdrowia N." (str. 5 uzasadnienia skargi), poza zaświadczeniem z udziału w zajęciach I w K. nie zostały w żaden inny sposób wykazane. Odwołanie się w tym zakresie do dobra dziecka nie mogło odnieść skutku. Należy pamiętać, że powstanie zadłużenia pozostaje następstwem zaniechania przez Skarżącego wywiązywania się wobec dziecka z obowiązku alimentacyjnego.
Ustalenie stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu reguł wynikających z przepisów postępowania administracyjnego pozwoliło organom na właściwe zastosowanie prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się konieczności uzupełnienia materiału dowodowego ponad ten zgromadzony w toku postępowania administracyjnego. Organy wydając zaskarżone decyzje pozostały w granicach uznania administracyjnego. Z przyczyn poddanych powyżej, pozbawiony podstaw pozostaje zatem zarzut naruszenia art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. poprzez błędne przyjęcie jakoby w stanie faktycznym sprawy nie występowały żadne szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie należności ze względu na sytuację majątkową i rodzinną Skarżącego (pkt 2 petitum skargi).
Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, czy też naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W konsekwencji poczynionych rozważań, Sąd nie podziela zarzutu zawartego w skardze - naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego (pkt 1 petitum skargi).
Dokonana przez Sąd analiza przekonuje, że uzasadnienia zaskarżonych decyzji zawierają ocenę odnoszącą się do materialnoprawnych przesłanek zasadności zgłoszonego żądania w odniesieniu do znanych organom okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej i dochodowej Skarżącego. Organy dokonały szczegółowej analizy ustalonego w sprawie stanu faktycznego, uwzględniły okoliczności sprawy oraz zgromadzony materiał dowodowy, następnie dokonały jego oceny zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego. Uwzględniając powyższe Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie dopatrzył się uchybień mogących mieć wpływ na uchylenie zaskarżonej decyzji.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.